کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه: مجموعه مقالات

کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه، گردشی در جهان فکری آندره ژید است. در این رویارویی مستقیم قرار است شخصیت این نویسنده و اندیشمند فرانسوی را به واسطه‌ی نوشته‌هایش بازشناسی کنیم و مواجهه‌ی صریح و مستقیمی با افکار و عقاید او داشته باشیم. این مجموعه مقالات محدود به موضوع و محور خاصی نیستند و از ادبیات، هنر و فلسفه تا جامعه و سیاست و حتی نظرات شخصی نویسنده درباره‌ی روشنفکران معاصر را در بر می‌گیرند.

درباره‌ی کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه

وقتی نام آندره ژید (André Gide)، این نویسنده‌ی شهیر قرن نوزدهم را می‌شنویم، پیش از هرچیز تصویر مردی پیش چشممان می‌آید که عمر خود را در جدال بین مفاهیم سنت و مدرنیسم، اخلاق و آزادی، لذت و مسئولیت اجتماعی گذراند. زندگی در خانواده‌ای متعصب و مذهبی از یک سو و پا گذاشتن به جامعه‌ای پرتناقض از سوی دیگر، باعث شد تا مفاهیم عمیق فلسفی به آثار بزرگ او سرازیر شود. کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه یک مواجهه‌ی تازه با آثار نوشتاری این روشنفکر است، این‌بار نه در قالب داستان و بلکه در قالب مقاله‌ها و نامه‌ها و نوشته‌های سرراست او.

رستگاری چیست؟ لذت حقیقی را باید در کجا جستجو کرد؟ رابطه‌ی هنر با آزادی و قید و بندها چگونه است؟ آیا باید برای خوشایند مخاطب دست به خلق نوشته‌ای تازه زد؟ یک نمایشنامه‌ی خوب چه شکل و شمایلی دارد؟ آیا لازم است در شعر مدرن قواعد عروضی را رعایت کرد؟ موضوعات کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه چنان گستره و تنوعی دارد که نه تنها پاسخ تمامی این سوال‌ها در خود جای می‌دهد، بلکه بحث را به شاخه‌های دیگری همچون تئاتر و فن نویسندگی و کلاسیسم و ناسیونالیسم در ادبیات نیز می‌رساند.

یک نظر صادقانه! ژید درباره‌ی اسکار وایلد و گورکی چه می‌گوید؟

سوژه‌ی محوری بسیاری از این نوشته‌ها موضوعات نظری در باب هنر و اندیشه هستند؛ اما در بخش دیگری از مقالات نویسنده مستقیماً به سراغ شخصیت‌های مهم ادبیات و هنر می‌رود و کارنامه‌ی زندگی آن‌ها را به‌عنوان یک نمونه‌ی حاضر و واقعی از جریان ادبیات و هنر بررسی می‌کند.

در بخشی از مجموعه مقالات بهانه‌ها و بهانه‌های تازه می‌شنویم نویسنده چطور از نیچه به‌عنوان شخصیتی سازنده و نه ویرانگر یاد می‌کند و یا در جای دیگر با نقد و نظرات فاگه درباره‌ی شعرای معاصر مخالفت می‌ورزد. بخشی از این نوشته‌ها نیز جنبه‌ی یادبود و بزرگداشت دارد و دیدگاه فکری آندره ژید درباره‌ی افرادی مثل اسکار وایلد یا ماکسیم گورکی را برای ما روشن‌تر می‌سازد.

کتاب بهانه‌ها و بهانه‌های تازه، هزار و یک رأی از آندره ژید!

از موضوعاتی که احتمالاً برای شنونده‌ی کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه جذابیت خاصی داشته باشد، صحبت درباره‌ی کتاب هزار و یک شب و ادبیات فارسی و همچنین آثار شعرایی مثل حافظ و خیام است. باید گفت خود این کتاب نیز بی‌شباهت به ماجراهای هزار و یک شب نیست. هر فصل از این مجموعه مقالات، قصه و سوژه‌ی خاص خود را دارد و هر یک از این نامه‌ها وجه تازه‌ای از اندیشه‌های ظریف نویسنده را بر ما روشن می‌کند و آهسته و پیوسته تصویری منسجم‌تر از شخص آندره ژید در ذهن ما می‌کارد. پیشنهاد می‌کنیم شما نیز با این سیاحت جذاب و فرهنگی همراه باشید و یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های آزاداندیش عرصه‌ی تاریخ را بهتر بشناسید.

این کتاب با تلاش انتشارات آوانامه و با همکاری نشر نیلوفر تهیه شده است. این اثر به دست رضا سیدحسینیترجمه‌ شده و با صدای مهدی صفری برای شما روایت گردیده است.

کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید مواجهه و آشنایی نزدیک‌تری با آندره ژید و اندیشه‌های او داشته باشید.
• به مرور مقالات و جستارهای فرهنگی و هنری علاقه دارید.

در بخشی از کتاب صوتی بهانه‌ها و بهانه‌های تازه: مجموعه مقالات می‌شنویم

نه دوست عزیز، با شما بحث نخواهم کرد. هوا بسیار گرم است، خودم عصبی می‌شوم و شما را هم به هیچ‌وجه نمی‌توانم متقاعد کنم. شما از من دربارهٔ تعهد گستاخانه‌ای می‌پرسید که ماه پیش به هنگام خداحافظی از شما اختیار کرده بودم و خواسته بودم که بین هنر و زندگی فرق بگذارید. این را از من می‌پرسید؛ چون خوب می‌دانید که خودم موفق نخواهم شد.

لحظه‌هایی پیش می‌آید که آدم تصور می‌کند عقاید صریحی دربارهٔ این چیزها دارد. این طبیعی‌ست که انسان وقتی اثر کم‌مایه‌ای را می‌خواند و به زمین می‌گذارد، خوب احساس می‌کند که نویسندهٔ کم‌مایه قربانی چه نظریه‌های وخیمی شده است. اثرِ خیرخواهی برای معذور داشتن نویسنده، نظریه‌ها را متهم می‌کنند. لحظه‌ای تظاهر می‌کنند به اینکه نمی‌دانند برخی از نویسندگان قربانی به دنیا می‌آیند. نویسندگانی که دقیقاً هر نظریه‌ای شکستشان می‌دهد، شکستشان خواهد داد و باید شکستشان بدهد، در عین حال همان‌هایی هستند که از ته‌دل به سراغ همان نظریه می‌روند، با نوعی استعداد غریزیِ بارکشی؛ چنان‌که گویی گذاشتن بارشان شانه‌های آن‌ها را سرما خواهد داد یا انگار برای اینکه بتوانند راست راه بروند، حتماً باید باری بر دوش داشته باشند.

لحظاتی هست که هیچ‌چیز از نظریه نمی‌فهمند؛ این لحظه‌ها بهترین لحظه‌هاست. اگر این سؤالات راه‌حل قاطعی داشت، به مرگ ادبیات می‌انجامید؛ زیرا ادبیات را ابهام‌های گهگاهیِ دل‌بخواهی و جذاب این چیزها زنده نگه می‌دارد. معمولاً با نوعی جنون لاتینی به خود فشار می‌آورند تا این افکار را تثبیت و حدود آن‌ها را تعیین کنند. افکار دقیق و روشن خطرناک‌ترین افکار هستند زیرا انسان دیگر جُرئت نمی‌کند که آن‌ها را عوض کند و این نوعی پیشواز از مرگ است.

خیلی‌ها از مرگ بت ساخته‌اند. اگر ما احتیاجی به بت‌سازی داریم، بت‌سازی از زندگی را ترجیح می‌دهیم. اما اصلاً چرا بت‌سازی؟ یعنی التهاب آن‌قدر خشک و بی‌روح است که احتیاج دارد قربانگاه‌هایی برای خود درست کند؟ چرا قربانگاه برای زندگی؟ زندگی به خودیِ خود چه معنایی دارد؟ چرا هنر را تابع آن کنیم، چنان‌که گویی هنر در برابر زندگی دشمن خطرناکی‌ست که باید مطیعش کرد و الا به زندگی لطمه می‌زند.