کتاب صوتی جریده فریده: گزیده‌ای از روزنامه‌ شکوفه دومین روزنامه زنان در ایران

آیا پیشگامان اجتماعی گذشته را که امروز به نامی ماندگار و جاودان بدل شده‌اند، می‌شناسید؟ کتاب صوتی جریده فریده گزیده‌ای است از مطالب روزنامه شکوفه که در سال‌هایی انتهایی دوران قاجار منتشر می‌شد و به‌عنوان دومین نشریه‌ی زنان ایران شناخته می‌شود. این اثر که به کوشش زهره ترابی گردآوری شده همزمان با جنبه‌ی سرگرم‌کننده‌اش به‌خوبی دغدغه‌های اجتماعی صاحب آن را منعکس می‌کند و شجاعت نویسندگانش را برای طرح موضوعاتی که گاه عرف زمانه را زیر سوال می‌بردند، باید ستود.

درباره‌ی کتاب صوتی جریده فریده

دریچه‌ای به دنیای زنان ترقی‌خواه عصر قاجار! کتاب صوتی جریده فریده گزیده‌ای از روزنامه‌ی شکوفه است؛ دومین رونامه‌ی زنانه‌ی ایران که در فاصله‌ی سال‌های 1291 تا 1295 شمسی (مصادف با آخرین سال‌های حکومت قاجار) منتشر می‌شد. نویسندگان این روزنامه زنانی بودند که می‌کوشیدند در فضای بسته و سنتی آن دوران مجالی برای بیان دغدغه‌های خود پیدا کنند. آن‌ها ضمن رعایت خط قرمزهایی که ممکن بود به توقف فعالیت‌هایشان منجر شود، تا حد امکان محدودیت‌ها را به عقب می‌راندند و به استانداردهایی بسیار فراتر از جراید معاصرشان پایبند بودند.

زهره ترابی -گردآورنده مطالب این اثر- هنرمندانه بخش‌هایی از نوشته‌های روزنامه را برگزیده که هر یک نماینده بخشی از دغدغه‌های نویسندگان «شکوفه» هستند. لزوم ادامه تحصیل دختران، مسئولیت اجتماعی و هویت شهروندی زنان، برابری جنسیتی و تلاش برای شناخت چیستی حقیقی انسان تنها گوشه‌ای از موضوعاتی هستند که این بانوان پیشگام عصر قاجار درباره‌ی آن‌ها قلم می‌زدند. برای درک ارزش واقعی این مطالب باید به‌خاطر داشت روزنامه‌ی شکوفه در زمانه‌ای منتشر می‌شد که بسیاری از افراد حتی از سواد خواندن و نوشتن بی‌بهره بودند. یعنی در دورانی که دغدغه‌ی برابری زن و مرد برای عده‌ای مفهومی جدید و تجملی بود و شناخت مسئولیت‌های اجتماعی به‌نظر عده‌ای یک ایده سانتی‌مانتالیسم به‌نظر می‌رسید.

کتاب صوتی جریده فریده از انتشارات اطراف با آن سنت‌شکنی و هوشمندی متمایزش، بدون شک درس‌های بسیاری را برای آموختن به فعالان رسانه‌ای امروز دارد. از جالب‌ترین ویژگی‌های روزنامه‌ی شکوفه که نشان می‌دهد گردانندگان آن علاوه‌بر پیشگامی در حوزه زنان، از پیشتازان عرصه مطبوعات هم بوده‌اند وجود کاریکاتورهای مختلف است. مفهوم کاریکاتور برای اهالی امروز که توسط انواع رسانه‌ها تغذیه اطلاعاتی می‌شوند اتفاق جدیدی نیست اما زمانی که به تاریخ انتشار این روزنامه یعنی سال‌های 1291 تا 1295 شمسی می‌نگریم معنای آن جنبه‌ای دیگر پیدا می‌کند و هوشمندی مریم عمید، موسس آن که دختر مرحوم آقا میرزا سید رضی رئیس‌الاطباء بود را به ما نشان می‌دهد.

این اثر صوتی خاص که توسط شرکت توسعه محتوای لحن دیگر تهیه شده فرصتی عالی برای شناخت وضعیت زنان ایرانی در سال‌های پایانی عصر قاجار است. همچنین در پایان لازم به ذکر است که برای تماشای کاریکاتورها می‌توانید نسخه‌ی الکترونیک کتاب جریده فریده را از کتابراه تهیه کنید و از مشاهده‌ی خلاقیت جاری در روزنامه‌ی شکوفه لذت ببرید.

در نکوداشت کتاب جریده فریده

• «جریده فریده» قرار است راهی باشد برای آشنایی با یکی از مهم‌ترین نشریات زنان ایران. (خبرگزاری کتاب ایران)

کتاب جریده فریده برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب جریده فریده برای روزنامه‌نگاران و پژوهشگران تاریخ مطبوعات و رسانه‌ها در ایران بسیار گزینه‌ی مطلوبی به شمار می‌آید. همچنین علاقه‌مندان به تاریخ، حقوق و جامعه‌شناسی زنان با مطالعه‌ی این کتاب به نکات جالبی در حوزه‌ی تخصصی خود پی خواهند برد.

با زهره ترابی بیشتر آشنا شوید

زهره ترابی متولد 1369، نویسنده و ویراستار ادبی ایرانی است. از او دو کتاب با عنوان‌های کتاب «چادر کردیم، رفتیم تماشا» و کتاب «جریده فریده» توسط انتشارات اطراف منتشر شده است.

در بخشی از کتاب جریده فریده می‌شنویم

بعضی‌ها گمان می‌کنند ولی به‌غلط که برای حفظ‌الصحه و قوت بدنی و انرژی، قدری الکل لازم است. و دیگر نمی‌دانند که آن قوت و انرژی که الکل سبب می‌شود موقتی و مضر است. به تجربه رسیده که بعد از مستی، انسان به‌خوبی حس می‌کند که قوت بدنی‌اش به درجات کمتر از ساعت قبل آشامیدن الکل شده است. بعضی دیگر که تمام مضرات آن زهر آدم‌کش را به‌خوبی می‌دانند و به امید آنکه به یک گیلاس، دو گیلاس عادی نمی‌شوند و اختیارشان دست خودشان است، هر وقت بخواهند ترک کنند می‌توانند، گاه‌گاهی به خود اجازه خالی کردن چند جرعه الکل را می‌دهند. این گاه‌گاه کم‌کم مبدل به هر شب می‌شود و وقتی از غلط خود آگاه، که کار از کار گذشته و مرد یک الکلی حسابی شده. اگر خدای‌نکرده یک شب الکلش مهیا نباشد، آقا مثل برج زهرمار شده و به زن بدبخت از همه‌جا بی‌خبر می‌چسبد.

از مادمازلی عاقله شنیدم که می‌گفت راضی دارم هم‌متکای بداخلاق‌ترین مرد شوم و هم‌متکای مرد الکلی نشوم، چه که الکل عیوباتی در وجود مرد خلق می‌کند که تحملش بسی دشوار بلکه محال است. انجمن دختران در آمریکا تأسیس کرده و هم‌قسم شده‌اند که همسر جوانان الکلی نشوند و از مرحمت این دختران جمع کثیری از جوانان این عادت رذل را از سر به در کرده و به راه راست قدم می‌زنند.