خلاصه کتاب صوتی هزار و یک شب، قسمت اول: قصه‌گو شدن شهرزاد

کتاب صوتی هزار و یک شب، قسمت اول: قصه‌گو شدن شهرزاد (میکرو کتاب)، اثر عبداللطیف طسوجی، دربردانده‌ی قصه‌ها و حکایت‌هایی است که دختری به نام شهرزاد برای زنده ماندن از دست پادشاه آن‌ها را روایت می‌کند و هر داستان درمانی برای روح زخم خورده پادشاه می‌شود.

کتاب صوتی هزار و یک شب (One Thousand and One Nights) مجموعه‌ای از افسانه‌ها و قصه‌های قدیم ایران و هند و سرزمین‌های عربی است که در آن، احوال و آداب و رسوم مردم ایران و هند و عرب آمده و سرشار از حکایت‌های آموزنده و نکات پندآموز و اخلاقی است.

داستان‌های این مجموعه‌ در طول تاریخ و توسط افراد مختلف گردآوری شده است. داستان‌های این میکروکتاب بخشی از هویت جمعی ما به شمار می‌رود و به شرح قصه‌ها و افسانه‌هایی می‌پردازد که گذشتگان ما درباره‌ی اسطوره و جهانی که در آن زندگی می‌کردند، ساخته‌اند. اصل کتاب به زبان فارسی پهلوی بوده که بعد از ترجمه آن به عربی، متاسفانه نسخه اصلی از بین می‌رود. اما نکته‌ای که در پس این هزار و یک شب است، می‌تواند حکایت امروز هر کدام از ما باشد.

دو شاهزاده برادر، به نام‌های شهریار (یا شهرباز) و شاه زمان، مورد خیانت زنان خود قرار می‌گیرند شاه زمان ترک پادشاهی کرده و راهی دیار برادر می‌شود و شهریار هم به انتقام خیانت همسرش هر شب دختری را به نکاح در می‌آورد و بامداد دستور قتلش را می‌داد. تا اینکه دیگر دختری در شهر نمی‌ماند و وزیر شهریار که دو دختر به نام‌های شهرزاد و دنیا زاد داشت و به شدت نگران این قضیه بود به پیشنهاد شهرزاد وی را به عقد پادشاه درمی‌آورد. شهرزاد همان شب به شهریار می‌گوید که خواهری دارد که هر شب با قصه‌های او به خواب می‌رود و درخواست می‌کند که همان شب خواهرش را به قصر بیاورند تا برای بار آخر برایش قصه بگوید. دنیا زاد می‌آید و شهرزاد قصه‌گویی را آغاز می‌کند، شهریار هم که مسحور این قصه شده بود مهلت می‌دهد که فردا شب ادامه قصه را بشنود و بنابراین کشتن شهرزاد را موکول به بعد می‌کند و این قصه‌گویی‌ها هرشب ادامه پیدا می‌کند...

در قصه‌ها و ماجراهای این کتاب، همه‌ی مردم جامعه، از پادشاهان، بازرگانان، زنان و غلامان گرفته تا مردم کوچه و بازار، وجود دارند. حتی قصه‌هایی از زبان حیوانات نیز در این کتاب آمده است؛ به همین علت، این کتاب در دل همه‌ی مردم جا باز کرده است. بعدها، این اثر به زبان‌های فرانسوی و انگلیسی نیز ترجمه شد و مردم دیگر جهان هم با این کتاب ارزشمند آشنا شدند.

اکثر ماجراهای ‌هزار و یک شب در بغداد و ایران می‌گذرد و داستان‌های آن را از ریشه ایرانی دانسته‌اند که تحت تاثیر آثار هندی و عربی بوده است. اینکه داستان‌های هزار و یک‌ شب مشخص و روشن باشند و تعداد آن‌ها دقیقا هزار و یک باشد چندان واقعی به نظر نمی‌رسد. نسخه کنونی فارسی را عبدالطیف طسوجی در زمان محمد شاه و پسرش ناصرالدین شاه به فارسی درآورد و به چاپ سنگی رسید.

عبداللطیف طسوجی، نویسنده، مترجم و از فاضل‌های دوره فتحعلی شاه بود. علم ادبی او در زمان خودش به قدری بوده که لغت‌نامه برهان قاطع را اصلاح کرد. در سال 1259 به دستور شاهزاده بهمن میرزا ترجمه هزار و یک‌ شب از عربی به فارسی را شروع می‌کند. محمدعلی‌خان اصفهانی، متخلص به سروش، هم او را در این راه و در تبدیل اشعار عربی به فارسی همراهی کرد. سرانجام در سال 1261 برای اولین بار در چاپخانه سنگی تبریز هزار و یک شب چاپ می‌شود و تا به امروز هم از همان نسخه طسوجی استفاده می‌شود.

این کتاب صوتی در قالب میکروکتاب به شما عرضه شده تا با صرف هزینه و زمان کمتر از تمام بخش‌های اصلی و مهم، به دور از حاشیه و اضافه گویی کتاب اصلی از محتوای آن بهره‌مند شوید. میکروکتاب‌ها تحت قواعد و استانداردهای خلاصه نویسی برای شما چکیده شده‌اند. شما با شنیدن آن‌ها‌‌‌ همان اطلاعات مفیدی را دریافت می‌کنید که کتاب اصلی در اختیارتان می‌گذارد.

در بخشی از میکرو کتاب صوتی هزار و یک شب، قسمت اول: قصه‌گو شدن شهرزاد می‌شنویم:

وزیر گفت: شنیده‌ام که دهقانی گله‌ی بزرگی داشت و بسیار ثروتمند بود و زبان جانوران را می‌فهمید. روزی به طویله رفت و گاو را دید که نزدیک آخور خر ایستاده و گاوآهنش را به کناری گذارده و به خوابگاه خر غبطه می‌خورد؛ به او می‌گوید: گوارا باشد بر تو این نعمت و راحت که من شب و روز در رنج خستگی یوق این گاوآهنم و گاه از مشقت یوق آسیاب در عذاب. و تو را هیچ سختی نیست جز اینکه خواجه بر تو سوار بشود و ساعتی بچرخد و باز تو را به آخور بازگرداند.

تو را شب به عیش و طرب می‌برد و ندانی که بر ما چه شب می‌رود

درازگوش در جواب گفت: فردا زمانی که یوق گاوآهن بر گردن تو می‌گذارند خودت را به خواب بزن و هرچقدر که تو را زدند برنخیز و هر چه برای خوردن پیش تو گذاشتند نخور؛ اگر یک دو روزی بدین طریق عمل کنی از سختی روزگار خلاص خواهی شد. آنها گفتگو می‌کردند و خواجه گوش می‌داد. صبح بعد کارگر طویله آمد و دید که گاو غذایش را نخورده و قدرتی نیز ندارد. سستی گاو را به عرض خواجه رساند و خواجه دستور داد: درازگوش را به کار بگیر و گاوآهن را بر گردن او ببند. کارگر نیز همان کرد. به وقت شام که درازگوش به آخور بازگشت، گاو به نزدش رفت و از نیکی‌های او سپاس گزارد. خر اما پاسخی نداد و از گفته‌ی خود پشیمان بود. روز بعد هم خر را به گاوآهن بستند. شب با تن فرسوده و گردن زخمی بازگشت. گاو برای تشکر نزد خر آمد. درازگوش گفت: می‌دانی که من پند دهنده‌ی خیرخواه توام؟ از خواجه شنیدم که به خادمش می‌گفت: فردا گاو را به صحرا ببر و اگر در انجام کار ناتوان بود او را به دست قصاب بسپار. من از سر دلسوزی تو را نصیحتی گفتم والسلام. گاو که این را شنید راضی شد و گفت: ناچارم که فردا کار کنم. خواجه نیز به گفتگوی این دو گوش می‌داد.