کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم، ادامهی گزارش خاطرات مهدی قلی هدایت، ملقب به مخبرالسلطنه است. هدایت یکی از آگاهترین رجال عصر پهلوی و عامل اثرگذاری در برخی از حساسترین وقایع تاریخ معاصر ایران بوده است. مخبرالسلطنه زندگی پربار خود که مصادف با حکمرانی شش پادشاه، دو سلسلهی حکومتی، جنگ جهانی اول و دوم، و دورهی پرآشوب ایران در تلاش برای براندازی حکومت پادشاهی و برقراری دموکراسی بود را در دفتر خاطرات خود تحت عنوان خاطرات و خطرات گردآوری کرده و در اختیار عموم قرار داده است.
دربارهی کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم
دهههاست که نام خاندان هدایت بر پهنهی آسمان ادبیات، هنر، تاریخ و سیاست ایران میدرخشد. خاندان هدایت شامل نوادگان رضا قلیخان هدایت طبرستانی، از نویسندگان و ادبای نامدار عصر قاجار است که در سدهی اخیر، نقش بسیار پررنگی در توسعه و پیشرفت ایران در زمینههای مختلف بازی کردند. از جملهی اثرگذارترین اعضای خاندان هدایت میتوان به حسین قلیخان ملقب به مخبرالدوله، رضا قلی هدایت، اعتضادالملک هدایت، محمود هدایت، صادق هدایت، مهرانگیز دولتشاهی، علی اکبر دهخدا، و البته مهدی قلی هدایت (Mehdi Qoli Hedayat) اشاره کرد.
خاندان هدایت، از جملهی روشنفکرترین و آگاهترین رجال عصر خود بودند و در زمرهی متفکران و دانشمندان عصر خود قرار داشتند که مسئولیت پیشرویها و ساختارشکنیهای تاریخساز بسیاری را در کارنامهی خود به ثبت رساندهاند. امروزه نام خاندان هدایت بیش از هرچیزی بهدلیل انتساب آن به یکی از بزرگترین نمایندگان ادبیات معاصر ایران، یعنی صادق هدایت در اذهان مردم ماندگار شده است اما پیش از آن، خاندان هدایت بهسبب نقش پررنگشان در تاسیس دولت مشروطه، معرفی و تاسیس خدمات و سازمانهایی مانند تلگراف و مخابرات، گامهای بلندی که برای تحقق مدرنیته در ایران برداشتند و البته نقش مستمر ایشان در کابینهی دولت و دربار قاجار و پهلوی شناخته میشدند.

مهدی قلی هدایت، نویسندهی کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم، یکی از اثرگذارترین اعضای این خاندان بود که در دورهی پنجاه سال فعالیت حرفهای خود سمتها و مسئولیتهای متنوعی را در دربار قاجار و پهلوی بر عهده داشت. مهدی قلی هدایت، ملقب به مخبرالسلطنه، نهتنها سیاستمداری آگاه و پیشرو، بلکه ادیب، دانشمند و هنرمند بلندمرتبهای بود که به زبانهای عربی، انگلیسی، آلمانی و فرانسوی تسلط داشت. مخبرالسلطنه در دورهی فعالیت و زندگی خود آثار بسیاری بهجای گذاشت اما از جملهی آنها میتوان به آثار نگارشی در زمینهی موسیقی، فلسفه و ریاضیات، تلاش برای تحقق دولت مشروطه، و خدمات و تلاشهای مستمرش برای تحقق برابری و آزادی در ایران اشاره کرد.
مهدی قلی خان هدایت در کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم، علاوهبر مستند کردن تصورات، ایدهها و عقاید خود در زمینههای متعدد و روشن کردن باورها و عادتهای عامهی مردم زمانهاش، تجربهی خود از رابطهی نزدیکش با رجال سیاسی و درباری زمانهی خود، و روند عملکرد و پیشرفت امور سیاسی و اداری ایران در دورهی قاجار و پهلوی را گزارش کرده است. مهدی قلی هدایت در کتاب خاطرات و خطرات نهتنها خاطرات شخصی خود را در طی سفرهای متعددش به خارج از ایران و پیرامون ماجراهای سیاسی بسیار حیاتی و پراهمیت معاصر گزارش کرده؛ بلکه تصور خود از روحیات و اخلاقیات برخی از حاکمان و دولتمردان زمانهی خود را به تصویر کشیده است. او این کار را با لحنی جذاب و گیرا، و با ارجاعات بیشمار به آثار منظوم و منثور، و ارائهی ایدهها و باورهای شخصی خود در زمینههای متعدد انجام داده که مطالعهی اثر را برای خواننده بسیار ساده و لذتبخش میکند. خواننده، در سیر مطالعهی اثر، غیر از اینکه با یکی از مشهورترین اعضای خاندان هدایت، و یکی از اثرگذارترین رجال سیاسی ایران معاصر آشنا میشود، قادر خواهد بود تصویر روشنی از فعالیت رسمی دربار ایران در دورهی قاجار و پهلوی به دست آورد.
کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم با نگارش مهدی قلی خان هدایت و چاپ نشر ارس در اختیار مخاطبان فارسی زبان قرار گرفته است.
کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم برای چه کسانی مناسب است؟
مطالعهی کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم را به تمام علاقهمندان تاریخ و ادبیات معاصر پیشنهاد میکنیم.
در بخشی از کتاب خاطرات و خطرات - جلد دوم: توشهای از تاریخ شش پادشاه و گوشهای از دوره زندگی من میخوانیم
تفتیش مستقل
در تابستان 1308 روزهای دوشنبه هیئت در منزل من در دروس منعقد میشد، عمارت مناسبی نداشتم در چادر و سایهی درخت مینشستیم. در یکی از جلسات اول تیمورتاش گفت فرمایش شده است تدبیری اتخاذ شود که کارمندان بیسررشته وقوفی از وظایف حاصل کنند و از اختلاسات جلوگیری شود، فرزین که در این وقت وزارت مالیه دارد پیشنهاد ساختن حزب کرد، اعتمادالدوله وزیر معارف معتقد به مدرسه بود. اسم حزب پیش پهلوی نمیشود برد. روزی در هیئت فرمودند هر مملکتی رژیمی دارد رژیم ما یک نفره است مدرسه هم فرصتی میخواهد من گفتم به نظر من تشکیل هیئت تفتیشی باید داد که در مرکز و ولایات سیر کنند هم وظیفه بیاموزند هم به رفتار کارمندان نگاه کنند.
باید از بین کارمندان آگاه کاردان و صحیحالعمل اگر پنج نفر داریم آن پنج نفر اگر ده نفر داریم آن ده نفر را انتخاب کرد دستور و اختیار داد به تربیت کارمندان ناشی مبادرت کنند. تیمور تاش به عرض رساند تصویب شد. هیئتی نه چنان که منظور من بود در تحت نظر تیمورتاش و داور مرتب شد و به اطراف فرستادند و از احوال آنها من بیاطلاع بودم و آنچه از دور و نزدیک شنیدم برای من رضایتبخش نبود.
یدالله خان پسر غلامرضا خان سردار پشت کوه امان خواست به عرض رساندم و به نظرم غریب میآمد چه سپهبد قرآن مهر کرده بود تأمین داده بود سران الوار نزد او آمده بودند و همه را به دار زدند. به هر حال دستخطی صادر شد 17 شهریور 1308 دستخط را با قرآنی به مهر خودم بهتوسط سید حسین کلیددار که رافع بود به بغداد فرستادم که غلامرضا خان و فرزندش به تهران بیایند خوب شد نیامدند و الا من پیش وجدان خودم شرمنده میشدم.
بله

















