کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف!: داستان کوتاه طنز

کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف!، نوشته‌ی عزیز نسین، نویسنده‌ی مشهور اهلِ ترکیه است. نسین در این داستان کوتاه، راویِ حکایتِ مردی است که همیشه از او خواسته شده زبان به دهان گرفته، حرفی نزند و سخنی نگوید!

درباره‌ی کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف

عزیز نسین (Aziz Nesin) در کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف زندگی مردی را روایت می‌کند که تمام عمر به سکوت وادار شده است. فکرش را بکنید! تمام زندگی‌تان به شما گفته شود باید سکوت کنید. هر موقع خواستید حرفی بزنید، کسی با نگاهی، جمله‌ای، اشاره یا کنایه‌ای و یا حتی با اخم و تشری، شما مجبور کرده باشد ساکت باشید و چیزی نگویید. پدر، مادر، دوست، آشنا، همکار، همسر، فرزند و... هر کدام به نوعی شما را از سخن گفتن باز داشته باشند. حال اگر روزی این فرصت در اختیار شما قرار بگیرد که هرچه دل تنگتان می‌خواهد بگویید، چه خواهید گفت و اولین جمله‌ی شما چه خواهد بود؟ آیا اصلاً حرفی برای گفتن دارید؟!

طنز از جهات بسیاری به برقراری و حفظ آرامش در جامعه کمک می‌کند. در چهارچوب طنز، ساده‌تر و کارآمدتر می‌توان کاستی‌های جامعه و دغدغه‌های مردم را با زبانی قابلِ درک برای همه بیان کرد. طنز همچنین از بار روانیِ جامعه می‌کاهد. با به تمسخر گرفتن معضلات اجتماعی می‌توان از فشاری که بر افراد جامعه وارد می‌آید، کاست. اگر فضایی برای انتقاد به هر شکلی در جامعه وجود نداشته باشد، فشارهای اجتماعی و اقتصادی، فضایی برای سبک‌تر شدن پیدا نمی‌کنند و انباشتِ آن‌ها به ناهنجاری‌های گوناگون و آسیب‌های روانی می‌انجامد. عزیز نسین از ماهیتِ طنز و تأثیر آن بر افراد و جامعه آگاهی داشت و به همین دلیل، اغلب آثار خود را در این قالب به نگارش درمی‌آورد. کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف هم تلاشی در همین راستا است.

مردِ بی‌کلامِ کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوفِ عزیز نسین، پرتره‌ای عجیب اما واقعی از انسان‌هایی است که در طول زندگیِ خود، مجالی برای ابراز وجود نمی‌یابند. به آن‌ها فرصت داده نمی‌شود تا پیش‌رو یا خلاق بوده و حرفی برای گفتن داشته باشند. انسانِ بی‌گفتار، بی‌عمل هم خواهد بود و این بی‌عملی و بی‌تفاوتی، اگر در جامعه رخنه کرده و شیوع پیدا کند، مانند یک بیماری واگیردار، در میان تمام مردم انتشار خواهد یافت و آن‌وقت است که جامعه، نه تنها از شناسایی نقص‌ها و کاستی‌های خود ناتوان خواهد بود بلکه حتی اگر به‌تصادف، متوجهِ اشکالی شود، بی‌تفاوت از کنار آن گذر می‌کند. نویسندگانِ بزرگی مانند عزیز نسین، از طریق آثار خود، افکار عمومی را نسبت به کاستی‌های فردی و اجتماعی حساس‌تر کرده و توجه آن‌ها را به لزوم اقدام برای برطرف کردن آن‌ها معطوف می‌کنند.

کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف را انتشارات گیوا با ترجمه‌ی عذرا مهاجر گزی و خوانش حسین نصیری منتشر کرده است.

کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف برای چه کسانی مناسب است؟

شنیدن کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف به تمام علاقه‌مندان داستانِ کوتاه خارجی، مخاطبانِ آثار طنز و طرفداران نوشته‌های عزیز نسین پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب صوتی ساکت شو، فضولی موقوف!: داستان کوتاه طنز می‌شنویم

وقتی به مدرسه رفت، هر زمان که می‌خواست سر کلاس حرفی بزند، فوراً آقا معلم داد می‌زد:

- ساکت، حرف نزن، فضولی موقوف!

خیلی چیزها را نمی‌دانست و دلش می‌خواست از آقا معلم بپرسد ولی معلم جواب داد:

- این فضولی‌ها به تو نیومده، درسِت رو بخون!

تا دوازده سالگی‌اش به همین منوال گذشت. پس از ورود به دبیرستان تا می‌آمد دهانش را باز کند به او می‌گفتند: «کسی از تو نپرسیده، خفه شو.»

ناظم مدرسه هر روز سر صف تکرار می‌کرد: «حرف، زدنش نقره است، نزدنش طلا».

معلم اخلاق می‌گفت: «دادند دو گوش و یک زبانت ز آغاز.» یعنی که دو تا بشنو و یکی بگو.

و هر ساعت این کلمات به گوشش می‌خورد:

- ساکت!
- بی‌حرف!
- پر حرفی نکن!
- خفه شو!

در دوره‌ی دوم متوسطه این موضوع را با جملات محترمانه‌تری به او می‌گفتند: «زبان در دهان ای هنرمند چیست / کلید در گنج صاحب هنر!»، «زبان سرخ سر سبز می‌دهد بر باد»،‌ «تا مرد سخن نگفته باشد/ عیب و هنرش نهفته باشد...»

تا نوزدهمین سال بر همین منوال گذشت...