کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی

فرهنگ چیست؟ چه کارکردی در جوامع دارد و چرا برای افراد مهم است؟!‌ کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی تألیف سید رضا صالحی امیری مفهوم فرهنگ را از ساحت‌های گوناگون بررسی کرده است. در این کتاب، با نظریه‌های مرتبط در این زمینه آشنا خواهید شد و نگاهی جامع و روشن نسبت به مفهوم فرهنگ کسب می‌کنید.

درباره‌ی کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی

اهمیت فرهنگ به‌عنوان مهم‌ترین عامل توسعه‌ی کشورها بر کسی پوشیده نیست. امروزه نیز نقش مؤثر فرهنگ توانسته در بسیاری از ساحت‌های اندیشه چشم‌اندازهای جدیدی را ایجاد کند و این مسئله در متون منتشر شده در این حوزه بازتاب یافته؛ اما گاهی دشواری اصطلاحات و ابهام مفاهیم در این متون، برای مخاطبان دافعه ایجاد می‌کند. سید رضا صالحی امیری در کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی کوشیده است نه‌تنها کمبود منابع و متون فرهنگی را تأمین کند بلکه مفاهیم این حوزه را به زبان روان و سلیسی برای مخاطب ارائه دهد. در این کتاب، فرهنگ به روح همبستگی، زندگی معنوی و وجدان عمومی یک ملت، قوم یا سرزمین تشبیه شده است.

از آن‌جایی که واژه‌ی فرهنگ برخلاف ظاهر ساده و بسامد کاربردی‌اش، تعریف مشخص و دقیقی را به ذهن بسیاری از افراد متبادر نمی‌کند، نیاز است تا در ابتدای ورود به بحث نظریه‌های فرهنگی، تکلیف خواننده با این اصطلاح به‌طور دقیقی روشن شود. در راستای هدفی که ذکر شد، در بخش یکم مفاهیم حوزه‌ی فرهنگ تعریف و بازشناسی شده‌اند. در بخش نخست تلاش شده تا با ذکر نظرهای متفاوتی که در تعریف فرهنگ وجود دارد، در پیشینه‌ی این واژه بازنگری شود. علاوه بر قسمت تعاریف مربوط به فرهنگ و تمدن، ویژگی‌های فرهنگ و توسعه‌ی فرهنگی نیز از جمله‌ی مطالب کاربردی‌ای هستند که در این بخش مطرح شده‌اند. سید رضا صالحی امیری در این بخش پس از بیان نظر متخصصان و صاحب‌نظران حوزه‌ی فرهنگ، همراه با ذکر تطور مفهوم فرهنگ از دوران کلاسیک تا به اکنون نمونه‌هایی از متون پهلوی و دیگر متون نظم و نثر را نیز ارائه می‌کند. در ادامه‌ی این بخش از کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی، نویسنده ویژگی‌هایی متناقضی را برای فرهنگ برشمرده است: 1) عام ولی خاص بودن فرهنگ؛ 2) متغیر ولی ثابت بودن آن و 3) اختیاری ولی اجباری بودن پذیرش فرهنگ.

نظریه‌های فرهنگی عنوان دومین بخش کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی است. در این بخش، نویسنده پس از مقدمه‌ای مختصر به موارد مرتبط با نظریه‌های فرهنگی غرب پرداخته که از آن جمله می‌توان به نظریه‌های فرهنگی کلاسیک غرب و فرهنگ به‌منزله‌ی ایدئولوژی در مارکسیسم غربی اشاره کرد. علاوه بر آن سید رضا صالحی امیری به رویکردهای گوناگونی نظیر ساختارگرایی و تحلیل نشانه‌شناختی فرهنگ، نظریه‌ی فرهنگی در پساساختارگرایی و پسامدرنیسم، نظریه‌ی فرهنگی در فمینیسم و نظریه‌های محافظه‌کارانه درباره‌ی فرهنگ توده‌ای توجه داشته است. مطالعات فرهنگی بریتانیایی و نظریه‌های فرهنگی معاصر از دیگر مفاهیمی هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است. همان‌گونه که از عناوین مطالب ذکر شده در این فصل برمی‌آید، نویسنده‌ی کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی تلاش کرده از زوایای متفاوتی به مفهوم فرهنگی بنگرد و دید جامع و روشنی را به مخاطب خود عرضه کند.

سید رضا صالحی امیری، نویسنده‌ی کتاب حاضر در کارنامه‌ی تألیف‌های خود 14 عنوان کتاب، 25 عنوان مقاله‌ی علمی-پژوهشی، 25 عنوان مقاله‌ی علمی-ترویجی و 18 مقاله‌ی کنفرانسی دارد. او علاوه بر کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی، کتاب‌هایی نظیر کتاب منازعات قومی در ایران، آسیب‌شناسی فرهنگی در ایران، انسجام ملی و تنوع فرهنگی و مهاجرت نخبگان را روانه‌ی بازار کرده است.

این کتاب به همت نشر ققنوس چاپ شده و در اختیار مخاطبان و علاقه‌مندان به مسائل فرهنگی و اجتماعی قرار گرفته است.

کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی از معدود متونی است که در زمینه‌ی معرفی مفاهیم و اصطلاحات و رویکردهای فرهنگی، از زبان ساده و قابل درکی برخوردار است، بنابراین این کتاب برای همه‌ی علاقه‌مندان به مطالعات مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی منبع مناسبی است. پژوهشگران حوزه‌ی فرهنگ نیز پاسخ بخشی از دغدغه‌های خود را در این متن خواهند یافت.

در بخشی از کتاب مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی می‌خوانیم

بارت ادعا می‌کند که اسطوره‌ها از طریق روابط خاصی که بین صورت، مفهوم و معنا وجود دارد، نقش خود را ایفا می‌کنند. از نظر وی، اسطوره هیچ چیز را مخفی نمی‌کند و تنها نقش اسطوره، اختلال در صورت است نه ناپدید کردن یا مخفی شدن در ضمیر ناخودآگاه و... . پیام اسطوره‌ای نیازی به رمزگشایی و تفسیر ندارد. (از نظر بارت عکس سیاهپوستی که اونیفرم نظامی فرانسه بر تن دارد و در حال سلام نظامی دادن به پرچم فرانسه است، عبارت ایدئولوژیکی است که از استعمار پشتیبانی می‌کند و می‌خواهد بگوید مردم مستعمرات فرانسه خدمت به این کشور را مایه خوشبختی خودشان می‌دانند).