کتاب مدیر عملیاتی: اصول سرپرستی در سازمان

کتاب مدیر عملیاتی نوشته‌ی حمید اسماعیلی و متین آل احمد، وظایف اصلی موقعیت شغلی سرپرستی را مرور می‌کند و مهم‌ترین مهارت‌های فنی و انسانی را که فرد به آن نیاز دارد، تشریح می‌کند. این کتاب راهنما، پس از اشاره به ساختارهای سازمانی و سطوح مختلف مدیریت، چارچوب‌های کاری مدیران عملیاتی را توضیح می‌دهد و می‌گوید که سرپرست هر بخش سازمان دقیقاً چه کارهایی باید انجام دهد.

درباره‌ی کتاب مدیر عملیاتی

اوایل قرن بیستم بود که سیستم تولید دستخوش تغییرات عظیمی شد و فلسفه‌ی جدیدی را در پیش گرفت. در نظام جدید نیروی کار اهمیت بیشتری پیدا می‌کرد و باید مهارت ویژه‌تری می‌داشت. همین‌طور کل کار باید مطابق برنامه‌ریزی و قاعده‌ای از پیش تعیین‌شده طراحی و اجرا می‌شد. این رویکرد باعث شد تا سیستم مدیریتی هم متحول شود و دوران جدیدی را آغاز کند. در مدل کلاسیک، احتمالاً فقط یک مدیر در سازمان بود که همه‌چیز حول او شکل می‌گرفت. اما مدیریت مدرن به این رویه حمله کرد و آن را زیر سؤال برد. نظریه‌پردازان جدید معتقد بودند مدیریت باید به سطوح مختلف تقسیم و به‌صورت هرمی سازماندهی شود. به عبارت بهتر، باید برای هر بخش یک مدیر تعیین کرد که تمام‌وقت روی تیمش نظارت داشته باشد و آن را کنترل کند. از سوی دیگر، در مدل معاصر، همه‌ی مدیران باید به مقام مافوقشان پاسخگو باشند. در واقع مدیریت به معنای قدرت مطلق نبود، بلکه او باید مسئولیت تیمش را می‌پذیرفت و به دیگران، حتی به افراد بیرون از مجموعه پاسخ می‌داد. همین باعث شد تا سیستم مدیریتی فعلی خیلی پیچیده و درهم‌تنیده به نظر برسد. خیلی وقت‌ها مدیران، مخصوصاً مدیران پایین‌دست، حدود وظایفشان را نمی‌دانند و با ابهامات گوناگونی روبه‌رو هستند. کتاب مدیر عملیاتی نوشته‌ی حمید اسماعیلی و متین آل احمد دقیقاً به همین سطح مدیریتی پرداخته و کوشیده چارچوب‌های شغلی آن را توضیح دهد. این کتاب نشان می‌دهد که مهم‌ترین وظایف مدیران عملیاتی یا سرپرست‌ها چیست و باید چه‌کارهایی انجام دهند.

نظریه‌پردازان حوزه‌ی مدیریت، این جایگاه را عموماً به سه سطح تقسیم می‌کنند: سطح ارشد که شامل مدیران و رهبران اصلی سازمان است. این دسته استراتژی‌ها و راهبردهای مجموعه را تعیین می‌کنند و باید به هیئت‌مدیره، ذی‌نفعان و سهامداران پاسخ دهند. دسته‌ی دوم مدیران میانی هستند. این گروه روی چند تیم نظارت دارند و تحت کنترل مدیران ارشد هستند. و سطح سوم و پایینی، جایگاه مدیران عملیاتی است. این دسته که سرپرست یا اصطلاحاً سوپروایزر نامیده می‌شوند، مدیریت تیم یا بخش‌های کوچک را بر عهده دارند. به عبارت بهتر، آن‌ها مدیر پرسنل هستند و مستقیماً افراد مجموعه را کنترل می‌کنند. به همین خاطر بیش از دو سطح دیگر، درگیر کارهای اجرایی می‌شوند. اهمیت این گروه در این است که قبل از مدیران بالادست متوجه مشکلات می‌شوند و موظف‌اند خیلی سریع به آن‌ها پاسخ دهند. اگر سرپرست از مهارت کافی برخوردار نباشد، مشکلات حادتر و عمیق‌تر شده و کل سازمان را درگیر خواهد کرد.

حمید اسماعیلی و متین آل احمد در کتاب مدیر عملیاتی، در همین راستا، به مهم‌ترین مهارت‌های انسانی و فنی که سوپروایزرها به آن احتیاج دارند اشاره می‌کنند و آن‌ها را توضیح می‌دهند. نویسندگان به شرح بخش‌های مختلف تولیدی و سازمانی می‌پردازند و می‌گویند که سرپرست هرکدام از این بخش‌ها چه وظایفی برعهده دارد.

کتاب مدیر عملیاتی را موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران منتشر کرده است.

کتاب مدیر عملیاتی برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب به مدیران عملیاتی و پایین‌دست یا سرپرست سازمان‌ها پیشنهاد می‌شود. همین‌طور مدیران ارشد و رهبران سازمان‌ها هم می‌توانند از این اثر بهره ببرند.

در بخشی از کتاب مدیر عملیاتی: اصول سرپرستی در سازمان می‌خوانیم

در سازمان‌ها، مسئولیت‌پذیری یک فرایند کنترل مدیریتی است که در آن مدیر در مقابل مسئولیت و عملکرد خود پاسخگوست. این پاسخ‌ها می‌تواند مثبت یا منفی باشد. به عبارت دیگر، مسئولیت‌پذیری در برابر کار انجام شده و پاسخ به مدیران و سرپرستان اشاره دارد. حساب‌دهی اغلب به معنای مسئولیت، انتقاد و مسئولیت است. به عنوان یک جنبه از حکومت‌داری، مسئولیت پاسخگویی به مسائل مربوط به مشاغل در بخش‌های عمومی، غیرانتفاعی و شرکت‌های بزرگ بوده است.

در نقش‌های رهبری، مسئولیت‌پذیری و پذیرش مسئولیت در اقدامات، تصمیم‌ها و سیاست‌ها در مقابل کارکنان است. مسئولیت‌پذیری همچنین شامل تعهدات برای گزارش، توضیح دادن و پاسخ دادن به عواقب ناشی از آن است. همان‌طور که رهبران اغلب تصمیمات را با عواقب متعدد می‌گیرند، پاسخگویی در مقابل این تصمیم‌گیری از مولفه‌های اخلاقی قابل توجه برای آن مدیر است. حساب‌دهی همچنین ارتباط قوی و مستقیم با انتظارات دارد.