کتاب مثنوی معنوی به نثر روان - جلد اول

آغاز دفتر اول
حکایت عاشق شدن پادشاه برکنیز و بیماری کنیز و چاره اندیشی در سلامت کنیز
داستانک
حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکان
داستان آن پادشاه جهود که نصرانیان را می‌کشت از بهر تعصب
قصه دیدن خلیفه لیلی را.....
حکایت پادشاه جهود دیگر که در هلاک دین عیسی سعی نمود
کژماندن دهان آن مرد که نام محمد (ص) را، به تمسخر خواند
قصه باد که در عهد هود علیه السلام قوم عاد را هلاک کرد.
بیان توکل و ترک جهد گفتن نخجیران به شیر
قصه هد هد و سلیمان
آمدن رسول روم تا نزد عمر و دیدن کرامات عمر را
قصه بازرگان که طوطی محبوس، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان، هنگام رفتن به تجارت
داستان پیر چنگی که در عهد عمر از بهر خدا روز بی نوایی چنگ زد میان گورستان
قصه خلیفه که در کرم در زمان خود از حاتم طایی گذشته بود و نظیر خود نداشت
داستانک
داستانک
کبودی زدن شیر بر شانگاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزن
رفتن گرگ و روباه در خدمت شیر شکار
داستانک
نشاندن پادشاهان صوفیان عارف را پیش روی خویش تا چشمشان بدیشان روشن شود
آمدن مهمان پیش یوسف علیه السلام و تقاضا کردن یوسف از او تحفه و ارمغان
مرتد شدن کاتب وحی به سبب آن که پرتو وحی بر او زد آن آیت را پیش از پیغمبر (ص) بخواند پس گفت من هم محل و حیم...
دعا کردن بلعم با عور که موسی و قومش را از این شهر که حصار داده‌اند بی مراد باز گردان
اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و آمیزی اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادن
به عیادت رفتن کر بر همسایه رنجور خویش
در بیان آن که حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلان
قصه مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورتگری
پرسیدن پیغامبر (ص) مر یزید را امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت مومنا یا رسول الله
متهم کردن غلامان و خواجه تاشان مر لقمان را که آن میوه‌های تر که می‌آوردیم او خورده است
آتش افتادن در شهر به ایام عمر
خدو انداختن خصم در روی امیرالمومنین علی (ع) وانداختن علی شمشیر را از دست
تعجب کردن آدم علیه سلام از ظلالت ابلیس لعین و عجب آوردن
آغاز دفتر دوم
هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر
دزدیدن مارگیر ماری را از مار گیر دیگر
التماس کردن همراه عیسی علیه السلام زنده کردن استخوان‌ها را از او
اندرز کردن صوفی خادم را در تیمار داشت بهیمه و لاحول گفتن خادم
یافتن پادشاه باز را به خانه ی کمپیر زن
حلوا خریدن شیخ احمد خضرویه قدس الله سره العزیز جهت غریمان به الهام حق
ترسانیدن شخصی زاهد را که کم گری تا کور نشوی
خاریدن روستایی در تاریکی شیر را به گمان آن که گاو اوست.
فروختن صوفیان بهیمه مسافر را جهت سماع
تعریف کردن منادیان قاضی مفلسی را گرد شهر
در اگر نتوان نشست...
ملامت کردن شخصی را که مادرش را کشت به تهمت
امتحان پادشاه به آن دو غلام که نو خریده بود
حسد کردن حشم بر غلام خاص
گرفتار شدن باز میان جغدان به ویرانه
کلوخ انداختن تشنه از سر دیوار در جوی آب
فرمودن والی آن مرد را که این خاربن که بر سر راه نشانده ای برکن
آمدن دوستان به بیمارستان جهت پرسش ذالنون مصری رحمته الله علیه
امتحان کردن خواجه لقمان زیرکی لقمان
ظاهر شدن فعل و زیرکی لقمان پیش امتحان کنندگان
عکس تعظیم پیغام سلیمان در دل بلقیس از صورت حقیر هدهد
انکار فلسفی بر قرائت ان اصبح ماواکم غورا
انکار کردن موسی علیه السلام بر مناجات شبان
رنجانیدن امیری خفته ای را که مار در دهانش رفته بود
اعتماد کردن بر تملق و وفای خرس
گفتن نابینای سایل که: دو کوری دارم
گفتن موسی علیه السلام گوساله پرست را که:آن خیال اندیشی و حزم تو کجاست؟
تملق کردن دیوانه ای جالینوس را و ترسیدن جالینوس
سبب پریدن و چریدن مرغی با مرغی که همجنس او نبود
رفتن مصطفی علیه السلام به عیادت صحابی و بیان فایده عیادت
وحی کردن حق تعالی به موسی علیه السلام که چرا به عیادت من نیامدی
تنها کردن باغبان صوفی و فقیه و علوی را از همدیگر
گفتن شیخی ابو یزید را که: کعبه منم گرد من طوافی می‌کن
عذر گفتن دلقک با سید اجل که چرا فاحشه را نکاح کند
حمله بردن سگ بر کور گدا
خواندن محتسب مست و خراب افتاده را به زندان
بیدار کردن ابلیس معاویه را که خیز وقت نماز است.
داستانک
شکایت قاضی از آفت قضاوجواب گفتن نایب او را
فوت شدن دزد به آواز دادن آن شخص صاحب خانه را که نزدیک آمده بود که دزد را دریابد و بگیرد.
قصه منافقان و مسجد ضرار ساختن ایشان
قصه آنکس که اشتر ضاله خود می‌جست و می‌پرسید
داستانک
حکایت هندو که با یار خود جنگ می‌کرد برکاری و خبر نداشت که او هم به آن مبتلاست
قصد کردن غزان به کشتن یک مرد تا آن دیگری بترسد
شکایت کردن پیرمردی به طبیب از رنجوریها و جواب گفتن طبیب او را
قصه جوحی و آن کودک که پیش جنازه پدر نوحه می‌کرد
قصه تیراندازی، وترسیدن او از سواری که در بیشه می‌رفت
قصه اعرابی و ریگ در جوال کردن و ملامت کردن آن فیلسوف را
طعنه زدن بیگانه در شیخ و جواب گفتن مرید شیخ او را
کرامات ابراهیم ادهم بر لب دریا
دعوی کردن آن شخص که: خدای تعالی مرا نمی گیرد به گناه و جواب گفتن شعیب علیه السلام، او را
گفتن عایشه رضی الله عنها مصطفی را علیه السلام که:تو بی مصلی به هرجا نماز می‌کنی چون است؟
کشیدن موش مهار شتر را و متعجب شدن موش در خود
کرامات آن درویش که در کشتی متهمش کردند به دزدی
تشنیع صوفی برآن صوفی که: پیش شیخ بسیار می‌گوید.
سجده کردن یحیی علیه اسلام در شکم مادر مسیح را علیه اسلام
منازعه چهار کس جهت انگور که هر یکی به نام دیگر فهم کرده بود آن را
حیران شدن آن حاجیان در کرامات آن زاهد که در بادیه تنهاش یافتند