کتاب مبانی فرهنگ دفاعی جمهوری اسلامی ایران (اندیشه‌­ها، مولفه‌­ها و راهکارها)

کتاب مبانی فرهنگ دفاعی جمهوری اسلامی ایران (اندیشه‌ها، مولفه‌ها و راهکارها)، به مسئله دفاع ملی در ایران و بررسی جنبه‌های مذهبی آن می‌پردازد و دیدگاه‌های آیت‌الله خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای را در این خصوص مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

فرهنگ دفاعی یعنی هنر خوب عمل کردن در امر دفاع و استفاده بهینه از مجموعه دستاوردهای مادی و معنوی برای حفاظت از چیزی که قصد دفاع از آن هست. به این معنا که در تاریخ هر قوم و نژادی، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدها تجلی می‌یابند. «بایدها» بر مبنای تجارب مثبت مادی و معنوی و در کلامی صریح «تجارب خوب» استوار است و برعکس «نبایدها» بازتابی از تجارب منفی مادی و معنوی یا «تجارب بد» هستند.

در جمهوری اسلامی ایران نیز فرهنگ دفاعی برگرفته از مبانی دین مبین اسلام و تأکیدات قرآن کریم، احادیث و روایات در این زمینه و نظرات بنیانگذار و رهبر کبیر انقلاب اسلامی و مقام معظم رهبری است که اندیشه ایشان، خصوصاً در مقوله دفاعی، تجلی اندیشه‌های امام خمینی بوده و در میان عناصر و مؤلفه‌های مشترک گفتمان امام خمینی و ایشان، مواردی همچون خداباوری، توسعه علم و فناوری، ارتقای توانمندی‌های حرفه‌ای، دشمن‌شناسی، دشمن‌ستیزی، مقاومت و پایداری، شهادت و ایثار، توکل و اخلاص و مانند آن مورد تأکید قرار دارد. بنابراین پرواضح است که شناخت مبانی فرهنگ دفاعی جمهوری اسلامی ایران نه تنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است بلکه سبب سهولت در تصمیم‌گیری فرماندهان نظامی و مدیران در سازمان‌های مهم و حیاتی کشور شده و مصونیت در مقابل هجمه‌های دشمنان را نیز در صورت رعایت اصول و قواعد آن ایجاد خواهد کرد.

در بخشی از کتاب مبانی فرهنگ دفاعی جمهوری اسلامی ایران می‌خوانیم:

ضرورت نگاه جدی و ویژه به فرهنگ دفاعی را می‌توان در کارکردهای این بخش از فرهنگ در منظومه فرهنگی کشور (تأثیر موجود در ارتباط با نگرش فرهنگ دفاعی بر پایایی و بیداری هویت ملی) و کاستی‌های بارز موجود در ارتباط با نگرش فرهنگ دفاعی در سطح نهادهای کارفرما یا مجری پروژه‌های توسعه‌ای دانست. لازم به ذکر است که در کشور ظرفیت‌های بسیار بالای فرهنگ دفاعی موجود می‌باشد که شایسته است با همسان‌سازی و ایجاد تناسب میان معیارهای تأثیرگذاری فرهنگ دفاعی با طرح‌های توسعه‌ای اعم از دفاعی و غیردفاعی بر میزان امنیت ملی کشور افزود.

«فرهنگ دفاعی»، از مهم‌ترین مؤلفه‌ها و نقاط قوت فرهنگ ملی و بومی ایران است، این فرهنگ همواره در حساس‌ترین شرایط تاریخی کشور یعنی به هنگام تهاجمات و آماج‌های دشمنان خارجی و گاهاً با حمایت ابرقدرت‌های جهانی و نیز در سایر شرایط به عنوان یک فرهنگ منسجم و پایدار خود را به نمایش گذاشته است.

در این بین، نیروهای مسلح کشور به عنوان الگوی دفاع، مقاومت و استقامت و پایداری و در بُعدی دیگر یعنی در عرصه سازندگی و جهاد و توسعه نیز حضوری چشم‌گیر داشته‌اند. این نیروها با بصیرت و آگاهی کامل، علاوه بر حفظ تمامیت ارضی و صیانت از مرزهای کشور، همواره به رصد دشمنان و نقشه‌ها و طرح‌های دشمنان پرداخته و در مسیر رفع عقب‌ماندگی، توسعه‌نیافتگی و محرومیت از اقشار جامعه در تلاش و کوشش بوده‌اند. اینان علاوه بر حفظ مرزهای کشور که با ایثار و از خودگذشتگی همراه بوده است، در عرصه توسعه و پیشرفت کشور نیز همراه و همیار دولت و مردم بوده‌اند؛ شاهد این مدعا را می‌توان در بحران‌ها و معضلات اخیر کشور همچون زلزله حادث شده در اواخر آبان سال 96 معرفی نمود که در پی این زلزله نسبتاً شدید (7/3 ریشتر) و خسارات ناشی از آن، نیروهای ارتش و سپاه و انتظامی از اولین دقایق وقوع، حضوری فعال داشته و با یاری‌رسانی به موقع، به کاهش تألمات و مصائب زلزله‌زدگان پرداختند و ... .