کتاب امکان سنجی انعقاد موافقت نامه تجارت آزاد بین ایران و شرکای تجاری (مطالعه موردی اندونزی)

کتاب امکان سنجی انعقاد موافقت نامه تجارت آزاد بین ایران و شرکای تجاری (مطالعه موردی اندونزی) نوشته‌ی حسن ثاقب، الزامات برقراری FTA (امکان‌سنجی انعقاد موافقت‌نامه تجارت آزاد) براساس قوانین بین‌المللی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

مهم‌ترین واقعه دهه‌های اخیر در عرصه علم اقتصاد، اهمیت یافتن تجارت در اقتصاد بین الملل و نقش مثبت آن در رشد و توسعه اقتصادی کشورهای موفق بوده است. شاهد این مدعا، فزونی رشد تجارت جهانی کالا از رشد تولید جهانی کالا در طی سالیان اخیر است. امضای موافقت‌نامه‌های دو جانبه با سایر شرکای تجاری نه تنها گسترش و تقویت مناسبات اقتصادی را به همراه دارد، بلکه بر تحکیم روابط سیاسی فیمابین نیز تاثیر مثبتی برجای می‌گذارد. هر میزان که کشور ایران در انعقاد موافقت‌نامه‌های تجاری با دیگر کشورها پیشتاز باشد، میزان حضور و ماندگاری کالاهای ایرانی در بازارهای هدف افزایش خواهد یافت. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که ایران با چالش‌ها و دشواری‌های بسیار جدی روبه‌رو خواهد بود. اگرچه ایران، کشوری با منابع (انسانی و فیزیکی) و توان بالقوه ارزشمند برای رشد اقتصادی است و تجربه طولانی در تولید و سرمایه‌گذاری صنعتی دارد. اما موقعیت جغرافیایی ایران (منطقه پر تنش خاورمیانه)، جمعیت جوان (باعث چالش اشتغال برای عرضه فراوان نیروی کار تحصیل کرده که سهم زنان نیز در آن روز به روز در حال افزایش است) و تورم بالا (در شرایطی که در اکثر نقاط جهان تورم تحت کنترل در آمده است) رشد و توسعه ایران را با دشواری رو به رو می‌کند. لذا تداوم رشد کند درآمد سرانه کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای در حال توسعه موقعیت ایران را در عرصه بین‌المللی روز به روز ضعیف‌تر و آسیب پذیرتر می‌سازد.

در حال حاضر، با توجه به وضعیتی که الحاق جمهوری اسلامی ایران به WTO پیدا کرده است و نامعلوم بودن زمان الحاق، بدیهی است نه می‌توان و نه منطقی است که برای رسیدن به منافع تجارت بیشتر در انتظار WTO باقی بمانید. ضرورت این مساله ایجاب می‌نماید که ایران با استفاده از گزینه‌های مشابه دیگر از جمله ورود در انواع همگرایی‌های اقتصادی به بسط تجارت و ادغام در اقتصاد جهانی اقدام نماید.

در بخشی از کتاب امکان‌سنجی انعقاد موافقت‌نامه تجارت آزاد بین ایران و شرکای تجاری (مطالعه موردی اندونزی) می‌خوانیم:

موافقت نامه‌های تجارت ترجیحی قرن‌ها است که وجود دارند و این امر پدیده جدید محسوب نمی‌گردد و تاریخ آن‌ها حتی به قبل از گات 1947 باز می‌گردد. گات 1947 نه تنها جلوبی افزایش این موافقت نامه‌ها را نگرفت بلکه در دوران پس از گاتو سازمان جهانی تجارت به تعداد آن‌ها افزوده شد و همان‌طور که قبلاً اشاره شد گات به جای حذف این روند آن را تحت کنترل و نظم و قاعده نسبی به نحوی که با نظام تجاری چندجانبه سازگار باشد درآورد. ذیلاً با استفاده از گزارش سازمان تجارت جهانی تاریخچه این موافقت نامه‌ها مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است در همه ادوار تاریخی این موافقت‌نامه‌ها به نحوی که امروزه وجود دارند، موجودیت نداشته و موافقت نامه‌های تجارت ترجیحی امروزه که برخی از آن‌ها دارای گستره وسیعی حتی خدمات و سرمایه گذاری هستند با تحول تدریجی طی زمان به وجود آمده‌اند.