کتاب گنبدهای نمکی به قلم حسین باقری، به معرفی این گنبدها، کاربردها و پراکندگی آنها در ایران میپردازد. کشور ایران از نظر منابع و مخازن زیرزمینی جایگاه ممتازی در جهان دارد. وجود این منابع شرایطی را فراهم نموده تا بسیاری علاقمند به دانستن مسائل مربوط به این منابع اعم از تاقدیسها و ناودیسها، گنبدهای نمکی و نحوه تشکیل و ذخیرهسازی نفت و گاز در این منابع باشند. به همین دلیل کتابهای متنوعی در این رابطه گردآوری و ترجمه شده است.
یکی از امتیازهای کتاب گنبدهای نمکی (Salt dome) نسبت به دیگر کتابهای این حوزه متنوع بودن مسائل آن در رابطه با گنبدهای نمکی و همچنین نحوه ذخیره سازی نفت و گاز در این پدیده زمین شناسی است؛ سعی بر آن بوده که مطالبی مفید و در عین حال خلاصه برای دانشجویان گرد آورده شود و همچنین برای رشتههای مهندسی نفت، مهندسی معدن و زمینشناس قابل استفاده است.
در جهان امروز با توجه به نیازهای بشر و شرایط استراتژیک کشورها، یکی از اصلیترین دغدغههای سیاسیون مخفی کردن منابع و یا به عبارت دیگر ذخیره سازی منابع است. اگر به دل زمین سفر کنید و کندوکاوی در آن داشته باشید مخازنی را یافت میکنید که بهترین مکان برای ذخیره سازی گاز، نفت، تسلیحات و... هستند. این ساختمانهای زیرزمینی را گنبدهای نمکی مینامند.
گنبدهای نمکی با ساختاری نمکی مقاومترین ساختار زمین شناسی در مقابل هرگونه تهاجم محسوب میشوند. این مهم میتواند خیال سیاسیون و صاحبان دولتها را از این دغدغه راحت کند که در زمان وقوع جنگ مخازن نفتی و گازی آنها در امان است و آسیبی به آنها نمیرسد.
در بخشی از کتاب گنبدهای نمکی میخوانیم:
به عقیده والتر پارهای از گنبدهای نمکی فعال بوده و تعدادی از آنها بیحرکت و مرده هستند و آثار آنها به صورت بقایایی در مجاورت تاقدیسها باقی مانده که به آنها «خرابههای نمکی» میگویند.
با این همه تقریباً هیچ یک از زمینشناسان تاریخچه تحول و تکامل گنبدهای نمکی را در دورههای فعالیت خود به تفضیل ذکر نکردهاند. آنچه محقق استاین است که نمک در نتیجه فشار نهشتههای ضخیم رویی خود که به بیش از ده هزار متر میرسد تنها در یک مرحله خمیری شکل عمل نمینماید، بلکه لزوماً در شرایط ترمودینامیکی خاصی که حاصل عملکرد تدریجی حوزههای رسوبی فرو رفته میباشد به صورت چند مرحلهای نمایان میشود. بدین معنی که تشکیل بلورهای اولیه نمک و یا به عبارت دیگر به وجود آمدن حوزههای تبخیری در مراحل دیاژنز در اثر تحت فشار قرار گرفتن طبقات رویی بوده که ابتدا به صورت خمیری شکل عمل کرده و در نتیجه افزایش تدریجی حرارت، قسمتی از نمک ذوب و بصورت محلولهای گرم از محلهای داغ نمک ابتدا در شکستگیها و شکافهای مجاور قرار گرفته و سپس بالا رفتن درجه حرارت موجب قرار گرفتن نمک در شرایط بحرانی به حالت گازی شکل گردیده است. در نتیجه در حرارت بیش از 250 درجه سانتیگراد به صورت مواد فرار در آمده و با استفاده از شکستگیها حرکت خود را به طرف بالا آغاز نموده است. در طی این حرکت گاز کلر در جریان صعودی از خلال شکافها عبور مینماید و از طرفی همزمان با آن مواد رسوبی و غیر رسوبی شکسته و خرد شده و در اثر فشارهای تکتونیکی در امتداد شکستگیها و گسلهها به طرف بالا رانده میشوند و محلولهای داغ نمک و حرکت گاز کلر از لابلای آنها و جوش دادن این قطعات خرد شده به همدیگر به هنگام سرد شدن سرانجام همان محمولههای نمکی را تشکیل داده و بالاخره حرارت تکتونیکی گسلهای عمیق موجب بالا آمدن نمک و تمامی مواد حمل شده از محل اصلی گردیده است.
بله


















