کتاب بودجه: برنامه فنی - اقتصادی سالانه

کتاب بودجه: برنامه فنی - اقتصادی سالانه نوشتۀ حسین فرهنگ مهر، نگاهی سراسر نو به مفهوم بودجه و کارکرد آن در ایران دارد. از کژتابی‌های بودجه‌نویسی و قانون‌گذاری گرفته تا کژتابی‌های زبانی و واژه‌گزینیِ بودجه‌نویسان، نقد و بررسی شده و جایگزین‌هایی مناسب زمانه نو پیشنهاد شده است.

خواننده در این کتاب علاوه بر یادگیری مباحث عام بودجه که در کتاب‌های دیگر هم یافت می‌شود، با نگرش و رویکردی تازه هم آشنا می‌شود که فراتر از حساب و کتاب درآمدها و دررفت‌هاست. مقدمه مولف حاوی آموزش‌هایی روش‌شناسانه در زمینه بایسته بودن ژرف‌نگری در پایه‌های درآمد و هزینه است و هفت فصل کتاب در چارچوب همین بایستگی تالیف شده است.

در بخشی از کتاب بودجه: برنامه فنی - اقتصادی سالانه می‌خوانیم:

بودجه برای یک‏ سال فراهم و اجرا می‏‏‌شود. برخی از دلیل‏‌های سالانه بودن بودجه بدین شرح هستند:

زمانِ یک دور گردش زمین پیرامون خورشید، سال خوانده می‏‏‌شود. تغییر وضع زمین نسبت به خورشید، دگرگونی‏‌های آب‏ و هوایی و اقلیمی ‏‏را در پی دارد. ‏این دگرگونی‏‌ها بر اقتصاد سنتی چون کشاورزی و دامداری و در پی آن صنایع دستی و داد و ستد و بازرگانی وابسته به آن‌ها اثر می‏‏‌گذارد، آن‏گونه که هر یک دارای دوره‏ای یک ‏ساله‌‏اند.

ویژگی سالانه بودن بر کارهای دیگر نیز اثر گذاشته و شامل برنامه‏‌هایی شده که بودجه از آن شمار است. بودجه خود جامع همه کارهاست، نمی‏‏‌شود گردش عموم کارها یک ‏ساله باشد و خود بودجه کم‌تر یا بیشتر از سال.

بسیاری از سنت‏‌ها، آیین‌‏ها و جشن‏‌ها نیز بر همین پایه سامان‏ یافته‌‏اند. بنابراین، سال در فرهنگ مردمان در سرزمین‏‌های گوناگون، جای ویژه خود را دارد. در ایرا‏‏ن ‏زمین افزون بر جشن‏‌های ماهانه، جشن‏‌های نوروز، مهرگان و سده نیز در زمان‏‌های معنی از سال برگزار می‌‏شد.

با اثر پذیری از دگرگونی‏‌های اقلیمی سالانه، همه قوم‌‏ها و ملت‏‌ها، سال را واحد سنجش و شمارش زمان شمرده‌‏اند. بودجه را نیز برای یک ‏سال می‏‏‌بینند.

امروزه در قانون‏‌های همه کشورها و در میان ملت‌‏ها، دولت‌‏ها و سازمان‏‌های فرا ملی، سال رسمی شناخته‏ شده است. در همه کشورها و سازمان‏‌ها سال مالی شناخته‏ شده است. سال مالی دوازده ماه خورشیدی است. بودجه را نیز باید هماهنگ با سال مالی فراهم و اجرا کرد.