کتاب ایلام میانه

کتاب ایلام میانه (کنکاشی بر نشانه‌های شکوفایی و علل گمنامی تمدنی پیشرفته)، تالیف محمدنقی گرمه‌ای و امیرحسین ممتازی، کنکاشی است بر نشانه‌های شکوفایی و علل گمنامی تمدنی پیشرفته در دوران ایران باستان و آغاز شکل‌گیری تمدن در فلات ایران.

در مورد تمدن ایلام هرچه به سمت عقب‌تر گام می‌گذاریم و از ایلام جدید دور می‌شویم، افق‌های دیدمان رو به تاریکی می‌گراید و پژوهشگر را از ادامه راه منصرف می‌سازد. برای روشن‌شدن این مبحث، بایستی برنامه‌ای ویژه تعریف کرد و سیری معکوس را پیمود، یعنی کار خود را از انتها و سقوط این تمدن شروع کنیم و همزمان با اشیای کشف شده از کاوش‌ها، حدسیات و فرضیه‌های ممکن را به همراه اطلاعات پیشین کسب شده درباره این تمدن، به نتیجه‌هایی سودمند برسانیم. بدین گونه قادر خواهیم بود تا به ابتدای کار که همان اختراع خط و آغاز تاریخ است نزدیک شویم.

کتاب ایلام میانه، بیشتر به موضوع ایلام میانه از زمان تشکیل تا سقوط این حکومت پرداخته است. جغرافیا، عوامل فرهنگی، سیاسی، قانون و حکومت‌داری، زبان و خط، نژاد، باورها، معماری و سایر مظاهر هنری این تمدن مورد کنکاش قرار‌گرفته و در پایان نمونه‌هایی از مظاهر هنری پیشرفته آنان آورده شده است. 

هر چند تاکنون با کاوش‌های انجام شده درباره این تمدن، اطلاعاتی به‌دست آمده، اما از جایگاه آن در میان دیگر حکومت‌های ایران باستان کمتر گفته شده است؛ شاید یکی از دلایل گمنامی این حکومت، استفاده از خط ایلام قدیم باشد که تاکنون رمز‌گشایی نشده و تنها حدس‌هایی در مورد نشانه‌های آن زده شده است. این امر مشکلات کار را بیشتر نموده، گمانه‌زنی را افزایش داده و در نتیجه مورخ و دانش پژوه را در رسیدن به اطلاعات درست بیش از پیش سردرگم می‌سازد.

در کتاب ایلام میانه (کنکاشی بر نشانه‌های شکوفایی و علل گمنامی تمدنی پیشرفته)، به یکی از بزرگ‌ترین تمدن‌های ایران زمین پرداخته سده است. ایلام نامی است که می‌توان گفت سده گذشته از آن خبر چندانی نداشته و به کمک تورات و نیز کاوش‌های باستان شناسی، از خاک سر‌برآورده و تا اندازه‌ای در اذهان مردم ایران زمین جای خوش کرده است. گرچه ایلام را یکی از سه رأس مثلت تمدن در دنیای باستان می‌دانیم، اما کمتر مطلبی درباره آن گفته شده است؛ گواه این سخن تالیف بعضی نویسندگان در نگارش تاریخ ایران باستان است که تنها صفحاتی چند از کتاب خود را به این مهم اختصاص داده و یا بکلی از آن گذر کرده‌اند.

در قسمت پایانی کتاب ایلام میانه، به عکس‌های مرتبط با تمدن ایلام اختصاص داده شده است.