کتاب فرهنگ ضرب المثل ها و اصطلاحات عامیانه

یکی از انواع کلام که در محاورات عامه مردم استعمال فراوان دارد، مَثَل یا به تعبیر عامیانه «مَتَل» است.

مَثَل سخنی کوتاه و قابل حفظ و جالب توجه است که ریشه در اعماق فرهنگ یک جامعه دارد و در هنگام مکالمه یا مباحثه درباره مطلبی به تناسب موضوع، به کار می‏رود.

برای مَثَل تعریف دقیقی که بتواند همه خصوصیات آن رانشان دهد و حد و مرز آن را از دیگر انواع کلام، مشخص کند وجود ندارد، اما با کمی مسامحه می‏توان گفت: مَثَل جمله‏ای است مختصر، مشتمل بر تشبیه با مضمون حکیمانه که به واسطه روانی الفاظ، روشنی معنا و لطافت ترکیب، بین عامه، مشهور می‏شود و آنرا بدون تغییر یا با تغییر جزئی، در محاورات خود به کار می‏برند.

عملی که گوینده مَثَل انجام می‏دهد، ضرب‏ المثل یا مَثَل زدن و گاهی تمثیل می‏گویند. اما در زبان فارسی، گاهی عبارت «ضرب ‏المثل» به معنای خود مَثَل استعمال می‏شود. مثلاً می‏گویند: «ضرب‏ المثل‏های فارسی» و مقصود از آن «مَثَل‏های فارسی» است.

مَثَل در میان همه ملل متمدن و نیمه متمدن جهان رواج دارد و البته مَثَل‏های هر قوم و ملتی، نظر به اینکه حاصل سالها و قرن ها مشاهده و تجربه و تفکر گذشتگان آن ملت است، بازگو کننده فرهنگ و روحیات آن ملت نیز می‏باشد. به همین جهت، تحقیق و کاوش در مثل‏های عامیانه و جستجوی ریشه و منشأ آنها، برای شناخت یک جامعه، از جمله بهترین و سودمندترین روشها بشمار می‏رود، و حتی از مقایسه مَثَل‏های اقوام و ملتها می‏توان به وجوه اشتراک یا افتراق فرهنگی آنها پی برد.

در زبان فارسی، گنجینه عظیمی از مَثَل‏ها وجود دارد که با مرور و بازخوانی آن می‏توان اولاً با میراث فرهنگی خود آشنا شد. ثانیاً به مجموعه ‏ای از پندها و حکمتها و نکته ‏های آموزنده، دست یافت که در بردارنده رهنمودهای فراوانی برای بهبود زندگی مادی و معنوی ما می‏باشد.

کتاب حاضر سعی شده است به گونه‏ای تنظیم گردد که حاوی بیشترین و آموزنده‏ترین ضرب‏المثل‏ها باشد.