کتاب حس رازآلودگی: علم و روح انسان

کتاب حس رازآلودگی مجموعه‌ای از جستارهایی به قلم آلن لایتمن را در بر دارد. نویسنده در این جستارها بینش علمی و تجربه‌های زیسته‌ی خود را در هم آمیخته است و از این طریق به کاوش در رازهای نهفته در جهان هستی می‌پردازد تا زیبایی‌های دور از چشم مانده‌ی علوم فیزیک، ریاضی و نجوم را آشکار سازد و مخاطب خود را به شگفتی و تأمل وادارد. این کتاب نامزد جایزه‌ی کتاب ماساچوست بوده است.

درباره‌ی کتاب حس رازآلودگی

بی‌راه نیست اگر بگوییم دنیای علم بر کنجکاوی و شگفتی بنا شده است. چراکه اگر کنجکاوی، خلاقیت و تخیل دانشمندان نبود، هیچ یک از پیشرفت‌های علمی امروز حاصل نمی‌شد؛ همان‌گونه که اینشتین باور داشت، کنجکاوی احساس بنیادینی نهفته در گهواره‌ی هنر و علم است. آلن لایتمن (Alan Lightman) در کتاب حس رازآلودگی (A Sense of the Mysterious: Science and the Human Spirit) از همین احساس شگفتی و کنجکاوی می‌گوید که نقطه‌ی آغاز و سرچشمه‌ی کشف‌های علمی بوده‌اند.

لایتمن در جستارهای این کتاب از پیشگامان عرصه‌ی علم همچون آلبرت اینشتین، ریچارد فاینمن، ادوارد تلر و ورا روبین یاد می‌کند. او در روایت‌های خود، پیچیدگی‌های علمی را کنار می‌گذارد و روشن تلاش می‌کند برای همه بنویسد، حتی کسانی که اطلاعات علمی اندکی دارند. آلن لایتمن با مهارت نویسندگی‌اش، از زندگی شخصی این چهره‌های علمی می‌نویسد تا جنبه‌ی دیگری از شخصیت آن‌ها را به خوانندگان خود نشان دهد.

در جستارهای کتاب حس رازآلودگی، نویسنده از زاویه‌ی احساس به علوم فیزیک، ریاضی و نجوم می‌نگرد و لحظه‌ی شگفت خلاقیت متفکران، جهان‌بینی متفاوت دانشمندان و قدرت تخیل و انسان‌گرایی آن‌ها را نمایان می‌کند. آلن لایتمن با ترسیم پرتره‌های انسانی و عمیق از نابغه‌های زمانه، اثری خلق کرده که در نوع خود می‌تواند جایگاه ویژه‌ی او را در نقطه‌ی تلاقی علم و هنر تثبیت کند.

کتاب حس رازآلودگی، این کتاب منحصربه‌فرد و تأمل‌برانگیز را انتشارات راوشید با ترجمه‌ی امین خدابنده‌لو منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب حس رازآلودگی

• درخشان و روشنگر. مملو از شگفتی‌های علمی و لطافت شاعرانه‌ی لایتمن. (سان‌فرانسیسکو کرونیکل)
• این کتاب مقدمه‌ی درخوری از شور و لذت علم است، نوشته‌ی دانشمندی که در والاترین معنای کلمه، انسان‌گراست. (لس‌آنجلس تایمز)
• بسیار ژرف‌نگرانه. جستارهایی که ماهرانه پرداخت شده‌اند. (Scientific American)
• آمیزش علم و هنر با زندگینامه و فلسفه، این کتاب را بسیار خواندنی و دلنشین کرده است. (نوئل کریفتچر، استاد دانشگاه پلی‌تکنیک)

کتاب حس رازآلودگی برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید ورای محاسبات علمی و با نگاهی انسانی و فلسفی به علوم فیزیک، ریاضی و نجوم نگاه کنید.
• از تلفیق علم و ادبیات لذت می‌برید.
• دلتان می‌خواهد از جنبه‌های کمتر دیده‌شده و الهام‌بخش زندگی شخصی نوابغ آگاه شوید.

در بخشی از کتاب حس رازآلودگی: علم و روح انسان می‌خوانیم

اوایل دهۀ 1980، زمانی‌که تلر سال‌ها بود استاد ممتاز دانشگاه کالیفرنیا شده و از آزمایشگاه لیورمور بازنشسته شده بود، درگیر آخرین جنجال بزرگ زندگی‌اش شد: ابتکار دفاع استراتژیک که مردم آن را جنگ ستارگان می‌نامیدند. تلر سال‌ها به دفاع در برابر بمب‌های هسته‌ای، به‌ویژه موشک‌های در حال ورود، علاقه‌مند بود. ایدۀ ‘’لیزر پرتوی ایکس’’ که در آن، انفجار یک بمب هسته‌ای در فضا پرتوی ایکس بسیار نیرومندی تولید می‌کند که بلافاصله بر موشک‌ها متمرکز می‌شود و آن‌ها را اندکی پس از پرتاب نابود می‌کند، تعدادی از دانشمندان لیورمور را به وجد آورده بود. تلر قویاً از این ایده حمایت کرد و آن را به دوستش، رئیس‌جمهور ریگان، پیشنهاد داد. وقتی ریگان از تلر پرسید آیا چنین سامانه‌ای عملی است، تلر پاسخ داد: «ما شواهد خوبی داریم که می‌گوید ممکن است.» همین شد که ریگان در 23 مارس 1983 سخنرانی معروفش دربارۀ ابتکار دفاع استراتژیک را ایراد کرد و تلویحاً وعدۀ اختصاص میلیاردها دلار بودجه داد.

در واقع، شواهد علمی اندکی وجود داشت که نشان دهد لیزر پرتوی ایکس کار می‌کند، و همان شواهد نیز بر پایۀ آزمایش‌هایی خام و نامطمئن بودند. هنوز هم مشخص نیست چنین سامانه‌ای از نظر علمی ممکن است یا نه، و حتی اگر باشد، بسیاری از کارشناسان معتقدند لیزر پرتوی ایکس هرگز نمی‌تواند جزئی از یک سامانۀ دفاعی مؤثر باشد. ویلیام براد، پس از گفت‌وگو با چند کارشناس تسلیحاتی در لیورمور، در کتاب جنگ تلر نوشت: «این برنامۀ پیشنهادی از هیچ ساخته شد، با وجود مخالفت مسئولان کلیدی لیورمو.» یکی از آن دانشمندان، هیو دی‌ویت، به من گفت که او و دیگر همکارانش، لیزر پرتوی ایکس را ‘’مزخرفِ محض’’ می‌دانستند.