کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی

کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی نوشته‌ی نائومی شیمیزو، با تمرکز ویژه بر بوستان و گلستان، شاخص‌های اخلاقی در فرهنگ ایرانی را بررسی می‌کند. این اثر که در دسته‌ی ادبیات تعلیمی قرار می‌گیرد، با در نظر گرفتن اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران سعدی، ابتدا مفهوم اخلاق و حکمت را از منظر فرهنگ‌های گوناگون به‌صورت کلی توضیح داده و سپس دیدگاه‌های خاص این شاعر نامدار را درباره‌ی معیارهای زیست اخلاقی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی

سعدی، استاد سخن پارسی، قرن‌ها پیش معیارهای اخلاقی دوران خود را با زیبایی تمام در قالب نظم و نثر به رشته تحریر درآورد. اکنون نائومی شیمیزو، پژوهشگر ژاپنی، در کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی کوشیده است تا به پرسش‌ها و کنجکاوی‌های خود درباره‌ی نگاه این شاعر بزرگ به اخلاق و رفتار انسانی در آن عصر خاص پاسخ دهد و در ضمن آن تاریخچه‌ای مختصر از اوضاع آن زمان را نیز ارائه دهد.

کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی با بررسی دقیق اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر سعدی آغاز می‌شود تا بستری روشن برای تحلیل ارائه دهد. نویسنده پس از معرفی شخصیت سعدی، تأکید ویژه‌ای بر دو اثر برجسته‌ی او یعنی بوستان و گلستان دارد. دلیل این انتخاب، وجود شخصیت‌های عینی، ملموس و قابل‌درکی است که سعدی در این آثار به تصویر کشیده و خواننده می‌تواند به‌راحتی با آن‌ها ارتباط برقرار کند.

گلستان و بوستان؛ آیینه‌ی تمام‌نمای ارزش‌های اخلاقی

نائومی شیمیزو با محور قرار دادن دو کتاب بوستان و گلستان در معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی، به دنبال درک ارزش‌های اخلاقیِ حاکم بر جامعه در آن دوران است. هدف او این است که نشان دهد چگونه سعدی این هنجارها را در آثارش بازتاب داده و جامعه‌ی آن عصر، چه چیزهایی را به‌عنوان معیارهای اخلاقی می‌شناخته است. با توجه به این پژوهش با قطعیت می‌توان گفت که مطالعه‌ی آثار اخلاقی کهن، یکی از بهترین و عمیق‌ترین راه‌ها برای فهم طرز تفکر ایرانیان در هر دوره‌ای از تاریخ است.

در بخش دیگری از کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی، نویسنده به مفاهیم کلیدی آثار شاعر می‌پردازد. سعدی در بوستان و گلستان، رفتارهای اقشار مختلف جامعه شامل پادشاهان، دانشمندان، خردمندان، عارفان، درویشان و مردم عادی را نقد می‌کند. نائومی شیمیزو به‌طور ویژه، دیدگاه‌های سعدی درباره اهمیت پند و اندرز، شرایط صحیح نصیحت کردن و شیوه‌ی امر به معروف را تحلیل کرده است.

اگر به درک ریشه‌های اخلاقی در فرهنگ ایرانی علاقه‌مندید یا می‌خواهید با نگاهی تحلیل‌گرایانه و ساختارمند، جهان‌بینی حاکم بر آثار سعدی را بررسی کنید، خرید کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی را در اولویت قرار دهید.

کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی ادبیات فارسی، استاد زبان فارسی و پژوهشگر جامعه‌شناسی هستید.
• دغدغه‌ی شناخت اندیشه‌ی ایرانی را دارید و می‌خواهید بدانید معیارهای اخلاق چگونه در طول زمان دستخوش تغییر شده‌اند.
• می‌خواهید فضاهای اجتماعی و رفتارهای مرسوم در عصر سعدی را بازخوانی کنید.

در بخشی از کتاب معیارهای اخلاقی در دیدگاه سعدی می‌خوانیم

سعدى در آثار خود فصل مستقلى را به موضوع پرورش و تربیت دختران اختصاص نداده است. اما از تعدادى از حکایات و ابیات او مى‌توان نظرش را در این‌باره دریافت:

در حکایت سى‌وچهارم باب دوم گلستان، پیرمردى لطیف دخترک خود را به کفش‌دوزی مى‌دهد و در حکایت چهل‌وچهارم، فقیهى دختر زشت‌رویش را به نابینایى مى‌دهد و داماد را معالجه نمى‌کند تا زشت‌رویى دختر را نفهمد و، طلاقش ندهد. از این حکایات مى‌توانیم نتیجه بگیریم که سعدى بر اساس آداب و رسوم سنتى زمان خود، معتقد است که دختر باید احکام شریعت را بیاموزد و والدین باید هرچه زودتر مقدمات ازدواج او را فراهم آورند. اما در حکایت چهارم باب هفتم گلستان، دخترانى هستند که نزد معلم درس مى‌خوانند. از این حکایت نیز مى‌توان چنین دریافت که سعدى به‌رغم نظر برخى از نویسندگان پیش از خود، که آموختن علم و دانش را به دختران توصیه نمى‌کنند، آموختن دانش را به دختران کار ناشایستى تلقى نمى‌کند.

چنان‌که در قسمت پیش نیز اشاره شد، سعدى خانواده را، به‌خصوص همسر، بار سنگین مى‌داند و معتقد است که امکان دارد وجود خانواده مانع ریاضت در راه تصوف بشود. اما بااین‌حال به فرزند خود محبت نشان مى‌دهد. وى در مصیبت مرگ پسر خود در صنعا ناله مى‌کند.