کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی

کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی، با رویکردی نو و تحلیلی، تاریخ اجتماعی و فکری یکی از تأثیرگذارترین دوره‌های تاریخ ایران را واکاوی کرده است. نسیم خلیلی، که پیش‌تر نیز در حوزه‌ی تاریخ ایران و به‌خصوص دوره‌ی صفویْ قلم زده، اندیشه‌ی منجی‌گرایی در روزگارِ صفویان را از دیدگاه‌های مختلفی زیر ذره‌بین برده است. بررسی ریشه‌های نجات‌بخشی در نهضت صفویه و جست‌وجوی اندیشه‌ی قهرمان‌جویی در ادبیات عامه‌ی عصر صفوی، برخی از اطلاعات سودمند این کتاب هستند.

درباره‌ی کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی

در روزگارِ صفویان، باورهایِ دینی و اندیشه‌هایِ اجتماعی، چنان درهم‌تنیده شده بودند که برایِ شناختِ هر یک، باید به سراغِ دیگری رفت. کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی، با نگاهی تازه و تحلیلی، به شما امکان می‌دهد تا این پیوندِ پیچیده را در لایه‌های مختلف تاریخ این دوره، از ادبیات تا ساختار قدرت، به‌خوبی ببینید و درک کنید. نسیم خلیلی، مفاهیم پیچیده‌ی تاریخِ اجتماعی و باورهای مردمان دوران صفوی را به گونه‌ای روشن توضیح داده است.

مفهوم نجات بخشی در دوران صفوی نسبت به دیگر بازه‌های زمانی در تاریخ ایران، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این دوره، باورهای مهدوی و منجی‌گرایانه نه تنها در سطح اندیشه، بلکه در ساختار قدرت و سیاستِ رسمی کشور نیز نفوذ یافتند و به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به حکومت صفویان و بسیج نیروهای اجتماعی، تبدیل شدند. جنبه‌های مختلف این رویکرد در کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی با پرهیز از نگاه صرفاً سیاسی، بررسی شده است.

واکاوی اندیشه‌ی نجات بخشی با نسیم خلیلی

نسیم خلیلی، دورنمایه‌ای از شکل‌گیریِ اندیشه‌ی نجات بخشی به معنای آفرینش آرمان‌شهری طلایی در ایرانِ عصر صفوی را ترسیم کرده است. این دورنما، نشان می‌دهد که چگونه مفاهیمی مانند موعودباوری و قهرمان‌مداری، به گفتمانی فراگیر و تأثیرگذار بدل شد. مطالعه‌ی سیر اندیشه‌ی مهدویت در این کتاب به شما می‌کند تا درک عمیق‌تری از چگونگیِ پیوند باورهای دینی با تحولات سیاسی و اجتماعی در عصر صفوی پیدا کنید.

با خرید کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی، شرایطی برای شما مهیا می‌شود تا با رویکردی تحلیلی و نگاهی تازه، یکی از پیچیده‌ترین و تأثیرگذارترین دوره‌های تاریخی ایران را واکاوی نمایید و از میان باورهای دینی و اندیشه‌های اجتماعی آن زمان، اطلاعات کاملی درباره‌ی شکل‌گیری مفهوم نجات بخشی در دوران صفویان پیدا کنید. انتشارات علمی و فرهنگی، با انتشار این کتاب، بستری مناسب برای کسب اطلاعات بیشتر از ارتباط میان اندیشه و قدرت در دوره‌ی صفوی فراهم کرده است.

کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگرِ حوزه‌های تاریخ ایران، تاریخ اجتماعی، مطالعات تشیع و عصر صفوی هستید و به دنبالِ منبعی برای درکِ عمیق‌تر از پیوندِ اندیشه‌های مهدوی و منجی‌گرایانه با تحولات سیاسی و اجتماعی این دوره می‌گردید.
• به تاریخ‌نگاریِ نوین و رویکردهایِ فراتر از تاریخ سیاسی علاقه‌مندید و می‌خواهید با نگاهی تحلیلی، به بازخوانیِ لایه‌هایِ پنهانِ جامعه و اندیشه در عصر صفوی بپردازید.

در بخشی از کتاب گفتمان نجات بخشی در ایران عصر صفوی می‌خوانیم

از نخستین بسترهایی که زمینه‌ساز گرایش به‌گونه‌ای قهرمان‌جویی در ادبیات این روزگار است، گرایش به‌گونه‌ای ادبیات مذهبی است که در این دوره به اوج خود می‌رسد. پیشرفت و درخشش این‌گونه ادبی باعث شد ادبا برای آن نام ویژه‌ای برگزینند. این منظومه‌های ادبی اصطلاحاً «حیدرنامه» و در برخی موارد، که مضمونی صرفاً معطوف به شرح زنجیره نبردهای امام علی (ع) دارد، «حمله حیدری» نامیده می‌شوند که با رهیافتی تازه به گستره جهان پیرامون خود نگریسته و طرحی نو در عرصه ادبیات حماسی آفریده‌اند و ماندگار شده‌اند.

ذبیح‌الله صفا این گونه‌های ادبی را «از مهم‌ترین منظومه‌های حماسی دینی» می‌داند و محوریت آن را استوار بر زندگی پیامبر (ص) و علی بن ابی‌طالب (ع)، حمد و نعت این هر دو به اضافه مدح سایر ائمه اثنی‌عشر (ع) و صاحب‌الزمان (عج) می‌شمرد و بعثت پیامبر (ص) را سرحلقه و ضربت خوردن علی‌بن‌ ابی‌طالب (ع) را نقطه پایان این منظومه‌ها معرفی می‌کند. معروف‌ترین «حمله حیدری» را میرزا محمدرفیع خان باذل در روزگار صفوی و در دامان حمایت‌های دربار گورکان هند به رشته تحریر در آورده است.

در واقع باید گفت گرچه این‌ گونه‌های ادبی ریشه در سده‌های پیشین و به‌ویژه قرن نهم هجری دارند، اما در دوره صفویه به اوج باروری و بالندگی خود می‌رسند و همانند الگویی شایسته به دوره‌های تاریخی پس از خود منتقل می‌شوند. همین پاسداری از این میراث مشخصه ادبیاتِ عامیانه این روزگار می‌شود، چرا که عصر صفویه پرورش‌دهنده گونه‌ای نو در حماسه‌های پارسی است که دربرگیرنده نمادهای قهرمان‌مدارانه‌ای است که نیاز روانی زمان خود را نیز پاسخ می‌دهد. در واقع «حماسه‌های ادب فارسی تا قرن‌ها بیشتر به پادشاهان و قهرمانان باستانی و شخصیت‌های تاریخی پرداختند، اما از حدود قرن نهم هجری شاهد شکل‌گیری گونه‌ای نو در حماسه‌های پارسی هستیم» که همان حماسه‌های دینی با تکیه بر حماسه‌های علوی شمرده می‌شوند.