کتاب رسانه و امر اجتماعی

معرفی کتاب رسانه و امر اجتماعی

کتاب رسانه و امر اجتماعی مجموعه‌ای از مقالات مهم در حوزه‌ی مطالعات رسانه و علوم اجتماعی است که به بررسی رابطه‌ی پیچیده‌ی میان رسانه‌ها، فرهنگ و ساختارهای اجتماعی می‌پردازد. این اثر شامل هشت مقاله از متفکران برجسته‌ای همچون استوارت هال، آنجلا مک‌رابی، ریچارد فاکس و دیگر پژوهشگران حوزه‌ی مطالعات فرهنگی است و تلاش می‌کند تصویری چندبعدی از نقش رسانه‌ها در شکل‌دهی به مفاهیم اجتماعی ارائه دهد.

درباره‌ی کتاب رسانه و امر اجتماعی

کتاب رسانه و امر اجتماعی (Writings on Media) شامل هشت مقاله از پژوهشگران و نظریه‌پردازانی همچون استوارت هال (Stuart Hall)، آنجلا مک‌رابی (Angela McRobbie)، ریچارد فاکس (Richard Fox)، دنی اوپنهایمر (Danny Oppenheimer)، نعمت‌الله فاضلی (Nematollah Fazeli) و دیگران است که هدف آن فراهم کردن درکی گسترده‌تر از جایگاه رسانه در جامعه‌ی معاصر و بررسی ارتباط پیچیده میان رسانه‌ها و پدیده‌های اجتماعی و همچنین فرهنگ است.

فراتر از ابزارهای انتقال اطلاعات، کتاب رسانه و امر اجتماعی به بررسی نقش بنیادین رسانه‌ها در تولید معنا، ساخت‌دهی به هویت‌های فرهنگی و بازنمایی مفاهیمی همچون نژاد، جنسیت، ملت و دین می‌پردازد. نویسندگان این مجموعه با رویکردی انتقادی، چگونگی مشارکت رسانه‌های مدرن در شکل‌دهی به گفتمان‌های اجتماعی، تثبیت هژمونی فرهنگی و مشروعیت‌بخشی به سیاست‌های قدرت را واکاوی می‌کنند. در این میان، استوارت هال با تمرکز بر مفهوم بازنمایی، هویت فرهنگی را پدیده‌ای پویا و سیال می‌داند که پیوسته در بستر تاریخ، فرهنگ و رسانه شکل می‌گیرد و بازسازی می‌شود.

ابعاد اجتماعی رسانه

مقالات کتاب رسانه و امر اجتماعی استوارت هال موضوعاتی مانند اعتماد به اخبار، بازنمایی نژاد و جنسیت در رسانه‌ها، رابطه‌ی دین و رسانه، هراس اخلاقی در عصر رسانه‌های پست‌مدرن و تاثیر رسانه‌ها در جوامع آسیب‌پذیر را بررسی می‌کنند. این مباحث نشان می‌دهند که رسانه‌ها چگونه می‌توانند هم ابزاری برای آگاهی‌بخشی و هم وسیله‌ای برای بازتولید نابرابری‌ها و کلیشه‌های اجتماعی باشند.

این کتاب با ترجمه‌ی مجید جوادیان‌زاده تلاشی است برای فهم بهتر پیچیدگی‌های جهان رسانه‌ای معاصر و ارائه‌ی چارچوبی نظری برای تحلیل نقش رسانه در زندگی اجتماعی. خرید کتاب رسانه و امر اجتماعی انتشارات علمی‌وفرهنگی برای دانشجویان جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی و ارتباطات و همچنین علاقه‌مندان به تحلیل انتقادی رسانه مفید است و منبعی ارزشمند و روشنگر به شمار می‌آید.

کتاب رسانه و امر اجتماعی برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی یا علوم ارتباطات هستید و می‌خواهید رابطه‌ی رسانه و جامعه را عمیق‌تر درک کنید.
• به تحلیل انتقادی رسانه‌ها و نحوه‌ی بازنمایی مفاهیمی مانند نژاد، جنسیت، هویت و قدرت در رسانه علاقه دارید.
• می‌خواهید بدانید رسانه‌ها چگونه در شکل‌دهی به افکار عمومی، سیاست و فرهنگ نقش ایفا می‌کنند.
• به دیدگاه‌های نظریه‌پردازان مهمی مانند استوارت هال و آنجلا مک‌رابی در حوزه‌ی مطالعات رسانه علاقه دارید.

در بخشی از کتاب رسانه و امر اجتماعی می‌خوانیم

عمدتاً همانند حوادث رانندگی در مقابل حوادث هوایی، تعصبات به نفع مسائل نادر و قابل رؤیت است تا مسائل معمولی و پیش‌پاافتاده. تصادفات رانندگی همیشه رخ می‌دهند؛ ما این را در زندگی‌های روزانۀ خود می‌بینیم. یک حادثۀ رانندگی، حتی حادثه‌ای که منجر به مرگ کسی می‌شود، واقعاً یک «خبر» به این معنا محسوب نمی‌شود. اگرچه سقوط هواپیما پدیدۀ نادری است، اما هنگامی که رخ می‌دهد موجب ترس و اضطراب می‌شود. این ویژگی ظرفیتی برای تراژدی‌های بزرگ‌تر ایجاد می‌کند. مثلاً هواپیماها می‌توانند صدها مسافر را در خود جای دهند و یا در مناطق پرجمعیت سقوط کنند. عنصر «جلوگیری از فاجعه» به حوادث هوایی ویژگی خاصی می‌دهد که حوادث رانندگی فاقد آن هستند. نتیجۀ نهایی این است که رسانه‌ها گرایش به چشم‌پوشی از حوادث رانندگی دارند و در عوض به صورت گسترده‌ای به حوادث هوایی می‌پردازند.

به عبارت دیگر، رسانه‌ها تلاش نمی‌کنند که عمداً فریب‌کاری کنند. آن‌ها دوست دارند که برف و بوران در ماه مِی اتفاق بیفتد نه ماه دسامبر؛ در همین راستا، رسانه‌ها گرایش به تمرکز بر روی اخبار و گزارش‌های محلی دارند نه مناطق دورتر. آنان به گزارش‌های مربوط به افراد مشهور تمایل بیشتری دارند و گزارش‌هایی که فجایع و تراژدی‌های بزرگ را در بر دارد برایشان دوست‌داشتنی‌تر از مواردی است که در آن هر چیزی خیلی خوب کار خودش را انجام می‌دهد. از دیدگاهِ به حداکثر رساندن مخاطبان، آن اخبار و گزارش‌ها باعث ایجاد حس خوشایندتری در مخاطبان می‌شود، اما از دیدگاه آموزش رأی‌دهندگان در خصوص وضعیت واقعی جامعه، این نوع اخبار اهمیت کمتری دارند.

برای مثال در سال 1999 رادیوی عمومی ملی امریکا یک نظرسنجی را انجام داد که در آن از افراد خواسته شده بود که رتبۀ مدارس منطقۀ خودشان را در طیفی از A تا F مشخص کنند و سپس از آن‌ها خواسته شده بود که همین ارزش‌گذاری را برای کل سیستم آموزشی ایالات متحد انجام دهند. شما می‌توانید نتایج را در نمودار زیر ملاحظه نمایید.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
انقلاب رسانه‌ای در فرهنگ (نعمت‌الله فاضلی)
در ضرورت بحث از رسانه و فرهنگ
مطالعات رسانه چه می‌گوید؟
تلویزیون‌ها و تغییر برداشت از زمان
اینترنت و تغییر برداشت از مکان
چگونه تأثیر رسانه‌ها بر فرهنگمان را تحلیل کنیم؟
تأثیر فناوری بر فرهنگ
نظریۀ فرهنگی تجربۀ تجدد ایرانی
آیا می‌توان به اخبار اعتماد کرد؟ (دنی اوپنهایمر و مایک ادواردز)
جنسیت، نژاد و بازنمایی رسانه‌ای (دوئایت بروکس و لیزا هبرت)
دیدگاه‌های فمینیسم سیاه و بازنمایی رسانه‌ای زنان سیاه‌پوست
بازنمایی فمینیسم چندفرهنگی و بازنمایی زنان آسیایی، لاتینی و بومی امریکایی
بازنمایی رسانه‌ای از مردانگی نژادی
نظریۀ نژادی انتقادی و بازنمایی مردان سیاه و مردانگی سیاه
بازنمایی رسانه‌ای از مردان آسیایی و امریکایی بومی
بازنمایی رسانه‌ای از مردانگی مردان سفیدپوست
مطالعات مخاطب
نتیجه
منابع
دین، رسانه و مطالعات فرهنگی (ریچارد فاکس)
دین و رسانه
رسانۀ مولر
مطالعات فرهنگی: بازگشت به آینده؟
پی‌نوشت‌ها
هراس اخلاقی در عصر رسانه‌های پست‌مدرن (آنجلا مک‌رابی)
جرم نوجوان امروز
اثر استن کوهن و ژاک یانگ
اوباش، تاریخ و سلطه
هویت فرهنگی و دیاسپورا (استوارت هال)
پی‌نوشت‌ها
مردان سفید نمی‌توانند بپرند؛ نژاد، جنسیت و ورزشکاری طبیعی (لورا آزاریتو و لوئیس هاریسون)
مقدمه
تلقی نژادی از بدن ورزشکاران: رسانه، آموزش و تحصیلات
گفتمان‌های نژادی در ورزش
روش‌شناسی
گردآوری و تحلیل داده‌ها
نتایج
آموزش رنگ‌های ماهیتاً ورزشی؛ پایداری برتری نژاد سیاه
بحث
نتایج
منابع
استفاده و سوءاستفاده از رسانه‌ها در جوامع آسیب‌پذیر (مارک فروهاردت و جاناتان تمین)
نشانه‌هایی از خشونت
شاخص‌های ساختاری
خروجی رسانه‌ها
متخصصان رسانه
نهادهای دولتی مربوط به رسانه
شاخص‌های محتوایی
خلق محتوای ترس
1. تمرکز بر خشونت‌های گذشته و پیشینۀ عداوت‌های قومی
2. دستکاری در اسطوره‌ها، کلیشه‌ها و هویت‌ها
3. تأکید افراطی بر وجود نارضایتی، بی‌عدالتی و بی‌رحمی
4. تغییر ناگهانی به سمت ارائۀ گزارش‌های منفی
ضرورت و چاره‌ناپذیری خلق محتوا
مجالی برای مداخله
مداخلات ساختاری
1. تقویت رسانه‌های مستقل
2. ارتقای توانایی‌های خبرنگاران
3. همکاری با قوای مقننه و قضاییه
4. تسهیل صدور مجوز و نظارت بر رسانه‌ها
5. توانمندسازی شبکه‌های بومی و بین‌المللی
6. مداخله در ستون تقاضا
7. دیده‌بانی رسانه
مداخلات محتوایی
1. بازشخصیت‌بخشی
2. آموزش در خصوص موضوعات حساسیت‌برانگیز
3. برنامه‌سازی در جهت سرگرمی
مداخلات سلطه‌جویانه
1. اطلاعات جانشین
2. پارازیت‌های رادیو و تلویزیون
پیشنهادها
1. رسانه‌ها در جوامع آسیب‌پذیر باید تحت دیده‌بانی قرار داشته باشند.
2. باید بین سازمان‌های رسانه‌ای و سازمان‌های ضدخشونت همکاری بیشتری وجود داشته باشد.
3. سازمان‌های رسانه‌ای نیازمند ایجاد وضعیت بهتری برای دیده‌بانی و مداخلات اولیه و تشویق به کمک هستند.
4. بازنگری نظام‌مند رفتار رسانه در جوامع آسیب‌پذیر باید هدایت‌شده باشد.
منابع