کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر

کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر، نوشته‌ی موریس مترلینگ، یکی از بزرگ‌ترین درام‌نویسان تاریخ ادبیات جهان است. مونا وانا داستان زنی را روایت می‌کند که پس از محاصره‌ی شهر محل زندگی‌اش، پیز، به وسیله‌ی دشمنان، بر سر دوراهی فداکاری و نجات مردمش، یا حفظ شرافت و نابودی زادگاهش می‌ماند. دو نمایشنامه‌ی دیگر کتاب، «پله آس و ملیزاند» و «آریان و مرد ریش آبی» هستند.

درباره‌ی کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر

کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر (Monna Vanna: A Play in Three Acts) ترکیبی از سه نمایشنامه‌ی «مونا وانا»، «پله آس و ملیزاند»، و «آریان و مرد ریش آبی» است. موریس مترلینک (Maurice Maeterlinck)، نویسنده‌ی کتاب، یک شاعر، نمایشنامه‌نویس و متفکر بزرگ نروژی است که در سال 1911 برنده‌ی جایزه‌ی نوبل شد. مرگ و معنای زندگی از اصلی‌ترین مفاهیم مرکزی آثار این هنرمند هستند و نگارش‌هایش در رده‌ی مهم‌ترین آثار جنبش نمادگرایانه قرار دارد. امروزه موریس مترلینک را، هرچند که در سال‌های پایانی زندگی‌اش به سرقت ادبی محکوم شده بود، همچنان به عنوان یکی از اثرگذارترین هنرمندان تاریخ ادبیات می‌شناسیم. بخش اول این کتاب، به نمایش مونا وانا اختصاص یافته است. مونا وانا روایت زن زیبایی است که زادگاهش به وسیله‌ی ارتش دشمن محاصره شده و در خطر نابودی است. سردار سپاه دشمن، عاشق موناست و تنها یک راه پیش پای اسرا می‌گذارد: یا مونا تسلیم او شود یا شهر به وسیله‌ی ارتش دشمن نابود می‌شود!

دومین بخش کتاب، یعنی نمایش پله آس و ملیزاند، روایت عشق سوزان این دو نفر است که پس از پی بردن همسر ملیزاند، برادر پله آس به رابطه‌ی عاشقانه‌شان، به دست او به قتل می‌رسند. سومین بخش کتاب داستان «آریان و مرد ریش آبی» را روایت می‌کند، داستان زن بسیار زیبایی که به همسری حاکم ظالمی درمی‌آید. ریش آبی به او شش کلید نقره و یک کلید طلا داده و او را در استفاده از کلیدهای نقره آزاد گذاشته اما استفاده از کلید طلا را ممنوع کرده است. این داستان، نمادی را از اختیار آدمی و کشمکش میان اراده‌ی آزاد با میل به سرکشی به تصویر می‌کشد.

حسینعلی ملاح، مترجم کتاب، در یادداشت خود در مقدمه می‌نویسد که دلیل انتخاب این سه نمایش از موریس مترلینک، جمع‌آوری نمایشنامه‌هایی از این نویسنده بوده که الهام‌بخش آهنگ‌سازان مشهور بوده‌اند. ملاح این کتاب را با همراهی بدری وزیری ترجمه کرده و انتشارات علمی و فرهنگی عهده‌دار چاپ و انتشار آن بوده است.

اقتباس‌های سینمایی و نمایشی از نمایشنامه‌ی مونا وانا

مونا وانا علاوه بر اینکه در طول تاریخ الهام‌بخش موسیقی‌دانان، آهنگ‌سازان و کارگردانان تئاتر بسیاری بوده است، در سال 1922 به کارگردانی Richard Eichberg به شکل یک فیلم صامت بلند، در سینماهای آلمان روی پرده رفت.

کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر برای چه کسانی مناسب است؟

خواندن کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر به تمام علاقمندان ادبیات نمایشی و آثار ادبی مدرن توصیه می‌شود.

در بخشی از کتاب مونا وانا و دو نمایشنامه دیگر می‌خوانیم

گیدو: بسیار خوب، اما بهتر است از سی‌هزار تن مردمی گفت‌وگو کنیم که یک بی‌احتیاطی یا یک لحظه تأخیر ممکن است سبب فنای آن‌ها شود و بالعکس یک سخن بهنگام یا خبر خوش موجب رستگاری ایشان گردد. شما برای کشف نیم‌تنه یا دست‌های بریده به آن‌جا نرفته بودید... بفرمایید از سخنان ایشان چه استنباط کردید؟ فلورانس یا پرنزیوال با ما چه خواهد کرد؟... آیا این فریادهای جانگداز را که از اطراف خانه ما بلند است می‌شنوید؟ ‌ و آیا می‌دانید که موضوع نزاع آنان بر سر علفی است که میان سنگ‌ها روییده است؟

مارکو: درست است، من فراموش کرده بودم که شما در جنگ هستید... هنگامی ‌که بهار جلوه‌گری آغاز می‌کند، یا وقتی‌که آسمان همچون سلطانی که از خواب ناز برخاسته مسرور است، یا زمانی‌که دریا با مد خود مانند جامی پرنور می‌شود که ساقی بزم، به خدایان آسمان‌ها تقدیم می‌دارد و یا در آن هنگام که زمین نسبت به نوع بشر چنان حاصلخیز و مهربان است، شما نیز سرشار از لذت‌ها و خوشی‌هایی هستید... من هم از خوشی‌های خود گفتم ولی شاید زیاده‌روی کردم. حق با شماست، من می‌بایست خبری را که حامل آن بودم بی‌درنگ برای شما می‌گفتم، گو این‌که این خبر برای یک نفر فوق‌العاده غم‌انگیز است، ولی موجب رستگاری و بهروزی سی هزار نفر می‌گردد... و در عین حال برای همان یک نفر هم بهترین تصادف و موقعیت است جهت تحصیل افتخاری که به ‌نظر من به مراتب پاک‌تر و والاتر از افتخارات جنگ است... عشقی که محدود به ‌موجودی معین باشد واجد خوشبختی و در خور تحسین است اما عشقی که توسعه می‌یابد و به ‌خاطر جمعیتی است مقامی بس ارجمند و عالی دارد... عفت و وفا از فضایل بسیار پسندیده است ولی در برخی موارد در برابر فداکاری‌هایی بزرگ‌تر کوچک و نارساست... اکنون مطلبی را که ملزم به اظهار آن هستم می‌گویم... اما با استماع نخستین کلمات من خود را از دست ندهید و به اتکای یکی از آن سوگندها و تصمیم‌ها که خرد و منطق را در بند می‌کند راه عقب‌نشینی را بر خود نبندید...