کتاب عایشه

یاسین قاسمی بجد در کتاب عایشه خوانندگان سرگذشت‌نامه‌های تاریخی را به مطالعه‌ی زندگی‌نامه‌ی یکی از تأثیرگذار‌ترین شخصیت‌های صدر اسلام دعوت می‌کند. این‌ کتاب روایتی‌ست مستند از رخداد‌ها و حوادث مهم زندگی عایشه، از همسران پیامبر اسلام (ص) و همچنین گزارشی‌ست از جایگاه و تأثیرات این شخصیت در زمان حیات پیامبر و بعد از وفات ایشان.

درباره‌‌ی کتاب عایشه

عایشه، یکی از نام‌های پرتکرار تاریخ مسلمانان و از شخصیت‌های پرنفوذ زن بر جریانات سیاسی و اجتماعی سده‌ی ابتدایی اسلام است؛ شخصیتی که همچنان در میان افراد متدین و به‌ویژه اهالی سنت جایگاه و احترام ویژه‌ای دارد اما شاید شرح زوایای مختلف زندگی ایشان بین علاقه‌مندان به تاریخ اسلام، مغفول مانده باشد. یاسین قاسمی بجد از محققان تاریخ اسلام در اثر خود یعنی کتاب عایشه بستر ویژه‌ای برای آشنایی با سیره‌ی زندگی این بانوی فرهیخته آماده کرده و اطلاعات و جزئیات خواندنی زیادی از سلسله‌ی حوادث زندگی ایشان به دست مخاطب داده است.

بسیاری از اسناد و روایات به‌دست آمده از زندگی عایشه، حول نقش ایشان به عنوان یکی از همسران پیامبر نوشته شده است؛ اما نویسنده‌ی کتاب عایشه گستره‌ی نگاه خود را از این موضوع فراتر برده و پیش از هرچیز به زندگی عایشه پیش از ازدواج با پیامبر و در خانه‌ی پدری ایشان یعنی ابوبکر می‌پردازد. نویسنده‌ سخن خود را با شرح نسب و شجره‌نامه‌ی عایشه آغاز می‌کند و همچنین به اسم، شهرت و القاب ایشان نیز نگاه دقیق‌تری می‌اندازد.

نگارنده‌ی کتاب عایشه در شرح و تقسیم‌بندی موضوعات دقت و سلیقه‌ی بسیاری به‌کار برده‌ و نکته‌به‌نکته‌ی زندگانی عایشه و پیامبر را از ذره‌بین نگاه محققانه‌ی خود عبور داده است. در میان موضوعات خواندنی این بخش از کتاب می‌توان به ماجرای آشنایی و خواستگاری پیامبر از عایشه، مهریه و مراسم ازدواج، جهزیه‌ی عایشه، علقه و رابطه‌ی ویژه‌ی پیامبر با عایشه، رابطه‌ی عایشه با دیگر همسران پیامبر و همچنین رابطه‌ی ایشان با حضرت فاطمه (س) و حتی موضوعات متنوع‌تری از جمله خانه‌داری عایشه اشاره کرد. نویسنده در میان توضیح این جزئیات از شرح حوادث مهم و سیاسی صدر اسلام ازجمله هجرت و فتح خیبر نیز غافل نمانده و هر یک از این رویداد‌ها را از زاویه‌ی زندگانی همسر پیامبر بررسی می‌کند.

اما در ادامه‌ی کتاب عایشه، رخداد‌های تاریخی رنگ‌ و جلوه‌ی بیشتری هم به خود خواهد گرفت؛ حوادثی گاه آن چنان مهم و تأثیرگذار در آیاتی از قرآن کریم نیز به آن اشاره شده است. حادثه‌ی افک، و آیات مربوط به واقعه‌ی تخییر، ایلاء و تحریم از موضوعات مهمی‌ست که نویسنده در ادامه مفصلاً به آن می‌پردازد و نقد و نظر سایر منابع محققین را با مخاطبان به اشتراک می‌گذارد. اما زندگی عایشه بعد از رحلت پیامبر مهربانی نیز همچنان رخداد‌های تأثیرگذاری زیادی دارد. نویسنده‌ی کتاب عایشه، به‌ترتیب عهد خلفای راشدین، بخش‌های بعدی زندگی همسر پیامبر را شرح می‌دهد و در این میان به نقاط مهم این دوره ازجمله درگذشت ابوبکر پدر عایشه، گریزی می‌زند. از دیگر اشارات ویژه‌ی کتاب عایشه، زندگانی ایشان در عهد خلافت امام علی (ع) است. این دوره از زندگی همسر پیامبر با اتفاقات مهمی از جمله جنگ جمل و مواضع ایشان در این رخداد گره خورده. نویسنده همچنین بحث را به‌لحاظ تاریخی جلو‌تر برده و سرفصلی به زندگی عایشه در زمان معاویه و امامت امام حسن (ع) نیز اختصاص داده است.

سرفصل‌های خواندنی و جذاب کتاب عایشه با مبحث رحلت ایشان پایان نمی‌یابند؛ چرا که نگارنده در بخش‌های بعدی کتاب موضوع را به ابعاد شخصی‌تری از زندگی همسر پیامبر می‌برد و بنا به اسناد و منابع معتبر به شرح عادات، اخلاق‌ها و حتی ویژگی‌های ظاهری عایشه می‌پردازد. این بخش که با عنوان «عایشه را بیشتر بشناسیم» تهیه شده، نکات ارزنده‌ی اخلاقی بسیاری برای علاقه‌مندان به سیره‌ی رفتاری پیامبر و همسر پاکدامن ایشان خواهد داشت. نویسنده در پایان مطالب کتاب خود همچنین پیشنهاداتی برای مطالعه‌ی بیشتر به دست مخاطب می‌دهد و با معرفی مجموعه‌ای از منابع بحث خود را به پایان می‌برد. کتاب عایشه را می‌توان یکی از کامل‌ترین و معتبر‌ترین نسخه‌ زندگی‌نامه‌های موجود از زندگی این بانوی فاضل دانست؛ کتابی که در کنار اطلاعات تاریخی و اجتماعی خود، ابعداد گسترده‌تری از زندگی این همسر پیامبر را برای مخاطبان تاریخ اسلام روشن می‌کند. این کتاب با تلاش‌های انتشارات جزیره‌ی کتاب به دست شما رسیده است.

کتاب عایشه برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب خواندنی را به علاقه‌مندان تاریخ مسلمانان و همچنین مطالعه‌ی سرگذشت شخصیت‌های تأثیرگذار اسلام پیشنهاد می‌کنیم.

در بخشی از کتاب عایشه می‌خوانیم

روز 17 رمضان سال دوم هجری بود که واقعه تاریخی و سرنوشت‌ساز بدر به وقوع پیوست. جنگی نابرابرانه و سخت که ثابت ساخت سلاح ایمان و تقوا از سلاح‌های آهنین زمانه برنده‌تر و نیرومندتر است. جنگی که خداوند در آن حمایت و سرپرستی‌اش را از پیامبرش به نمایش گذاشت و بسیاری از سردمداران و سران قریش را خوار و ذلیل کرده و طوق بردگی پیامبرش را بر گردن آنان نهاد و بسیاری دیگر را غرق خون‌های پلیدشان در سیاه‌چال‌های نیستی و فراموشی برای همیشه دفن کرد. پیامبر اکرم از نتایج پربار این غزوه باشکوه که نبرد حق و باطل بود، بسیار خوشحال و شادمان شد. یاران نیز از ارمغان این پیروزی بزرگ خوشحال و سربلند بودند، پیامبر اکرم وقت را بسیار مناسب دید که این شادی را با شادی‌ای دیگر هماهنگ سازد از این رو بود که ماه شوال همان سال را برای مراسم عروسی خود و انتقال عایشه به زیر سقف خانه نبوت و وحی انتخاب فرمودند.

هیچ عجیب نیست که عایشه ماه شوال را بیش از همه ماه‌های سال دوست داشته باشد، چرا که شوال آن ماه پربرکتی است که بزرگ‌ترین حادثه و شیرین‌ترین خاطره عایشه را در آغوش دارد، هر ساله شوال با آمدنش قصه سعادت و نیکبختی را با آهنگ دلنشین محبت و نبوت پیام‌آور آسمان برایش می‌سرود.

خودش این تاریخ را چنین بیان می‌دارد: «رسول خدا مرا در ماه شوال به خانه‌شان بردند، این ماه آغاز زندگی زناشویی ما بود». «هیچ یک از زنان پیامبر اکرم چون من عزیز و ارجمند نبودند و من از همه‌شان خوشبخت‌تر و سعادتمندتر بودم».

از این رو بود که عایشه دوست داشت همه زنان در ماه شوال عروسی کنند. چرا که ماه شوال در قلب عایشه معنا و مفهومی دیگر داشت، شوال برایش همه خوبی‌ها و سعادت‌ و همه خاطره‌های زیبا و شاد زندگی را در برداشت، شوال او را از دختر ابوبکر بودن به همسر پیامبر شدن عروج داد و در بلندی‌های پر رونق سعادت جای داد.