کتاب امثال و حکم دهخدا - جلد اول: الف - ت

کتاب امثال و حکم دهخدا - جلد اول: الف - ت بخش اول از مجموعه‌ی چهار قسمتی امثال و حکم‌ به قلم علی‌اکبر دهخدا است. این مجموعه یکی از غنی‌ترین منابع ضرب‌المثل‌ها و حکمت‌های ادبیات فارسی محسوب می‌شود. کتاب نامبرده حاصل کوشش پنجاه‌ساله‌ی اوست که حدود پنجاه‌هزار مَثَل و حکمت را در خود جای داده است.

درباره‌‌ی‌ کتاب امثال و حکم دهخدا - جلد اول: الف - ت

جلد اول کتاب امثال و حکم (Amsal-o Hekam) به قلم و گردآوری علی‌اکبر دهخدا در سال 1308 چاپ شد و چاپ جلدهای دوم تا چهارم تا سال 1311 به طول انجامید. جلد اول این مجموعه، حروف «الف» تا «ت» را در بر می‌گیرد و در جلدهای دیگر به‌ترتیب حروف الفبا ادامه پیدا می‌کند.

جلد اول مجموعه با این‌که نقطه آغاز این چهار مجلد است، بدون هیچ مقدمه و توضیحی درباره‌ی کتاب و مفهوم «مثل» آغاز شده است. علی‌اکبر دهخدا در‌این‌باره توضیح می‌دهد که برای تعریف واژه‌ی مَثَل، هفده معادل در زبان فرانسه پیدا کرده بود، اما مطالعات او در فرهنگ‌های لغت فرانسه و تماس او با فرهنگستان فرانسه نیز نتوانست تفاوت معنای این هفده معادل را به او بشناساند. به ‌همین‌ دلیل علی‌اکبر دهخدا از نگارش مقدمه برای کتاب امثال و حکم صرف‌نظر کرده است.

درباره‌ی‌ مجموعه‌ی امثال و حکم دهخدا

علی‌اکبر دهخدا در ابتدا ضرب‌المثل‌ها، جملات قصار و اشعار را در مجموعه یادداشت‌هایی حین تدوین لغت‌نامه جمع‌آوری کرده بود. سپس اعتمادالدوله قراگزلو، وزیر معارف آن زمان، از او خواست تا این یادداشت‌ها را در یک مجموعه دیگر منتشر کند و با کمک خود وزیر این اتفاق افتاد. نتیجه نهایی یعنی کتاب امثال و حکم نیز مانند لغت‌نامه به‌ترتیب حروف الفبا نگاشته شده است و هر جلد، تعدادی از حروف الفبا را پوشش داده است.

بیش از نَوَد درصد این مجموعه از ضرب‌المثل‌های ادیبانه، کلمات قصار و اشعار شاعران قدیمی ایرانی تشکیل شده است و بخش کوچکی از آن به ضرب‌المثل‌های عامیانه اختصاص یافته است. دهخدا این ضرب‌المثل‌ها را نه در قالب عامیانه بلکه به همان شکلی که در کتاب‌های آورده شده بود، بیان کرده است. او در کتاب امثال و حکم بیش از هزار عبارت عربی آورده است که آیات قرآن و احادیث امامان و پیامبران را در بر می‌گیرند. همچنین علی‌اکبر دهخدا در این کتاب چهل و پنج هزار بیت از شاعران کلاسیک (پنج هزار بیت از فردوسی، چهارهزار بیت از سعدی، دوهزار و پانصد بیت از نظامی، دو هزار و پانصد بیت از اسدی طوسی و دوهزار و پانصد بیت از جلال‌الدین رومی) را جای داده است. مطالب کتاب امثال و حکم از مجموعه‌ی «امثال میدانی» به زبان عربی و مجموعه‌های «مختصر امثال»، «جامع‌التمثیل» و «شاهد صادق» به زبان هندی جمع‌آوری شده‌اند.

کتاب امثال و حکم دهخدا - جلد اول: الف - ت مناسب چه کسانی است؟

کتاب امثال و حکم دهخدا مناسب افرادی است که به ضرب‌المثل و حکایت‌های ادبیات پارسی و فرهنگ لغت علاقه دارند.

(این کتاب دارای حجم بیش از 20 مگابایت است. لطفاً قبل از خرید نسخه‌ی نمونه را دریافت و از صحت نمایش کتاب در موبایل یا تبلت اطمینان حاصل کنید.)

با علی‌اکبر دهخدا بیشتر آشنا شویم

علی‌اکبر دهخدا (Ali-Akbar Dehkhoda) در سال 1257 خورشیدی در تهران متولد شد. مهم‌ترین اثر او «لغت‌نامه‌ی دهخدا» است؛ اما در کنار این اثر، او نوشته‌های دیگری نیز در کارنامه دارد که برخی از آن‌ها چاپ شده و برخی دیگر چاپ نشده‌اند. از آثار چاپ‌نشده‌ی او می‌توان به فرهنگ فرانسه به فارسی و شرح‌حال ابوریحان بیرونی اشاره کرد. او علاوه بر ابداع نوعی جدید از نثر فارسی در قالب مقالات انتقادی نشریه‌ی صوراسرافیل (تحت‌عنوان چرند و پرند)، اشعاری با موضوع وطن‌پرستی و ایستادگی در برابر ظلم سروده است. علی‌اکبر دهخدا تا سی‌سالگی با سرودن اشعار خود فصلی جدید را در شعر فارسی آغاز کرد. پس از آن و به مدت پنجاه سال، وقت او صرف پژوهش در ادبیات و زبان فارسی شد که مهم‌ترین نتایج آن، امثال ‌و حکم و لغت‌نامه هستند.

در بخشی از کتاب امثال و حکم دهخدا - جلد اول: الف - ت می‌خوانیم

از سالها، پیش از آنکه اولین مجلد از «لغت‌نامه»‌ی شاهکار گران‌قدر علامه دهخدا به طبع برسد و پرده از رخسار این فرهنگنامه‌ی کبیر که مایه‌ی فخر و مباهات ایران و ایرانی است به یک‌سو شود و عظمت بی‌قیاس کاری مردانه که این رادمرد سخت‌کوش در راه معرفی و اعتلای فرهنگ و زبان فارسی به انجام رسانیده به مشاهده‌ی همگان برسد تنها کتاب «امثال‌وحکم» بود که می‌توانست اهمیت و جلالت قدر «لغت‌نامه»‌ی دهخدا را بنمایاند و بشناساند زیرا تألیف «امثال‌وحکم» درواقع نمونه‌ای و فرعی بود از تألیف اصلی «لغت‌نامه‌ی‌ کبیر» که پنجاه سال از عمر دهخدا در تدوین آن مصروف گردیده بود.

«لغت‌نامه»‌ی دهخدا بر روی یادداشت‌هایی فراهم آمده بود که شماره‌ی آن به چهار میلیون می‌رسید و از سال‌ها پیش از وفات مؤلف بزرگوار کار اساسی آن به سرحد کمال رسیده بود اما تنظیم و چاپ آن خود مستلزم صرف وقت و مال و دقت بسیار بود، اینست که چاپ آن مترصد فرصتی لایق می‌بود و سرانجام از مجموع مجلدات «لغت‌نامه» که به یکصد و بیشتر خواهد رسید در حیات استاد 22 مجلد تا پایان سال 1334شمسی به طبع رسید و چاپ مجلدات باقی برحسب وصیت مؤلف زیر نظر آقای دکتر‌محمد‌معین قرار گرفت و تا کنون شمارهی مجلدات منتشره به 52 رسیده است. اما «امثال‌وحکم» از سال 1308کتاب شد.

از زمانی که دهخدا به تدوین «لغت‌نامه»‌ی خود پرداخت یادداشت‌های «امثال‌وحکم» را نیز مانند لاروس بزرگ فرانسوی (6و 8جلدی) داخل لغات کرده بود و... «مرحوم اعتمادالدوله قرا گزلو وزیر معارف وقت بدان سبب که طبع لغت‌نامه با وسایل آن عهد میسر نبود از ایشان درخواست کرد «امثال‌وحکم» را از یادداشت‌ها مجزا کند و جدا‌گانه منتشر سازد.