کتاب زیر سقف دنیا: جستارهایی درباره‌ی شهرها و آدم‌ها

کتاب زیر سقف دنیا هم یک سفرنامه است، و هم روایتی خواندنی در قالب ناداستان. محمد طلوعی در این اثر دست خواننده را می‌گیرد و او را در کوچه و خیابان‌های شهرهایی که به آن‌ها سفر کرده، می‌گرداند؛ از رشت گرفته تا تهران، از استانبول گرفته تا دمشق...

درباره کتاب زیر سقف دنیا

ایتالو کالوینو، نویسنده‌ی مشهور و فقید اهل ایتالیا، کتابی خواندنی دارد با نام شهرهای نامرئی (یا شهرهای ناپیدا). در این کتاب، با مارکو پولو، جهان‌گرد مشهور ونیزی همراه می‌شویم، و پای صحبت او در باب شهرهای بزرگ و کوچکی که به چشم دیده، می‌نشینیم. در شهرهای نامرئی، مارکو پولو در واقع خاطرات خود از سفرهایش را برای قوبلای خان تعریف می‌کند؛ حاکم قدرقدرتی که آن‌قدر وقت ندارد که مثل مارکو، برای دیدن اقصی نقاط جهان راه بیفتد و دور عالم بگردد.

محمد طلوعی در مقدمه‌ی کتاب پیش رو، گفته که قصد داشته کتابی نظیر شهرهای نامرئیِ ایتالو کالوینو به رشته‌ی تحریر دربیاورد. کتاب زیر سقف دنیا در واقع یک سفرنامه است، منتها سفرنامه‌ای با مایه‌های پررنگِ داستانی. طلوعی در این اثر، مثل مارکو پولویِ کالوینو، چنان با ظرافت و دقت به توصیف مشاهداتش از شهرهای گوناگون پرداخته، که مخاطب این شهرها را به‌عینه پیش چشم می‌بیند، و گویی در کوچه‌ها و خیابان‌های آن‌‌ها قدم می‌زند.

طلوعی می‌پرسد «راز شناختن یک شهر در کجا نهفته؟». به عبارتی، ما کی می‌توانیم بگوییم که یک شهر را مثل کف دستمان می‌شناسیم؟ آیا صرف دیدن یک شهر، برای این‌که بتوانیم چنین ادعایی بکنیم، کافی‌ست؟ به زعم طلوعی، نه. او در این باره حرف بامزه و جالبی می‌زند: «فکر کردم مقیاس من برای این‌که شهری را شناخته فرض کنم چیست. به این نتیجه رسیدم که آن‌جا که آشپزی کرده باشم مال من است: کسی که جایی آشپزی می‌کند، باید رفته باشد بازار مصالح خریده باشد، با زن‌های محل احوال‌پرسی کرده باشد، سر قیمت چیزها چانه زده باشد. این چیزها انگار به آدم اهلیت می‌دهد، شهر را در ید آدم می‌آورد.» با این حساب، کتاب زیر سقف دنیا گزارشی‌ست در باب شهرهایی که مؤلف در آن‌ها آشپزی کرده است! از رشت گرفته تا تهران، از استانبول و دمشق تا پاریس و پالرمو.

با خواندن کتاب زیر سقف دنیا، نقاط گوناگون جهان را از چشم بیننده‌ای می‌نگریم که توجه خاصی به جزئیات دارد؛ نویسنده‌ای اهلِ زندگی، که ابایی از استعمال علف در خیابان‌های آمستردام و چرخ زدن در کوچه‌های جنگ‌زده‌ی دمشق ندارد؛ مردی که زندگی در قامت یک مسافر را خوب آموخته، و حال در پی انتقال این آموخته به مخاطبین آثارش برآمده...

کتاب زیر سقف دنیا توسط نشر چشمه در اختیار مخاطبین علاقه‌مند قرار گرفته است.

کتاب زیر سقف دنیا مناسب چه کسانی است؟

دنبال‌کنندگان ادبیات روز ایران و علاقه‌مندان به ژانر سفرنامه، دو گروه از مخاطبین اصلی کتاب زیر سقف دنیا از محمد طلوعی به شمار می‌روند.

با محمد طلوعی بیشتر آشنا شویم

محمد طلوعی (Mohammad Tolouei)، نویسنده و شاعر برجسته‌ی معاصر است که در تاریخ 21 اردیبهشت 1358، در شهر رشت چشم به جهان گشود. او دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی سینما از دانشگاه سوره، و ادبیات نمایشی از دانشگاه تهران است. طلوعی نخستین کتاب خود را که مجموعه‌ شعری تحسین‌شده بود، با عنوان «خاطرات بندباز»، در سال 1382، به انتشار رساند. «قربانی باد موافق»، نام اولین رمانی است که این نویسنده‌ی مطرح در سال 1386، به چاپ رساند. از دیگر آثار محبوب محمد طلوعی می‌توان به عناوینی چون آناتومی افسردگی، من ژانت نیستم، در پرده‌ی سوم شلیک می‌شود، تفنگ میرزا رضا بر دیوار است و رئال مادرید اشاره نمود.

جوایز و افتخارات محمد طلوعی

• برگزیده‌ی بخش مناطق در بیست و نهمین جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر فجر
• برنده‌ی جایزه‌ی «تکنیکی‌ترین کتاب سالِ فردا»
• برگزیده‌ی نخستین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی چهل
• برگزیده‌ی پنجمین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی واو
• برنده‌ی جایزه‌ی گلشیری و...

در بخشی از کتاب زیر سقف دنیا: جستارهایی درباره‌ی شهرها و آدم‌ها می‌خوانیم

ناگهان به نظرش رسید پاریس بسیار وسیع و جهان بسیار کوچک است. این بزرگی پاریس به سرِ کمیسر مگره زده. او شهر را این‌طور می‌بیند و البته این همان چیزی است که به آن می‌گویند سندرومِ پاریس. تصویری بسیار اغراق‌شده، جوری که انگار یک عدسی محدب غول‌آسا گذاشته باشند روی اجزای شهر.

پاریس یک تصویر است. مثل قصه‌های قدیمی، می‌بینیش، عاشقش می‌شوی، دنبالش راه می‌افتی و وقتی به آن می‌رسی می‌بینی آن‌قدر که خیال‌پردازی می‌کرده‌ای نیست. شهری است بسیار کوچک، با بوی دوده در هوا و پژو‌های رنگ‌و‌وارنگ در خیابان. نزدیک‌ترین شهری به تهران که دیده‌ام: تهرانی کوچک، تهرانِ دهه‌ی شصت میلادی. و بیخود نیست که روشنفکران ایرانی آن‌قدر خودشان را در پاریس راحت پیدا می‌کرده‌اند.

پاریس امپراتوریِ گُهِ سگ است، بدترین غذاها و بهترین غذاها را در پاریس می‌شود خورد و ده روز می‌شود پول مترو نداد چون ده روزِ تمام هوا آلوده بوده و مترو مجانی. پاریس به پروِرسیون1 معروف است، اما آن چیزی که در قصه‌ها نوشته‌اند کجاست؟ جز چند خیابان در مونمارت یا در جنگل بولونی، پاریس خیلی کم‌تر از رُم یا آمستردام شهرِ منحرفی است یا این‌که انحرافش کم‌تر به چشم می‌آید. پاریس شبیه رفیقی است که مدام درباره‌ی کارهای توی تخت‌خوابش حرف می‌زند و در یک مهمانی هم درآورده گذاشته روی میز، اما هر روز با عکس‌های بریده از مجله‌ها با خودش ور‌می‌رود.