کتاب عملیات کوبنده: اولین پاسخ نیروی هوایی

در کتاب عملیات کوبنده که به اهتمام مرکز مطالعات، تحقیقات و تدوین آیین نامه‌های رزمی نهاجا به نگارش درآمده، به شرح اولین پاسخ نیروی هوایی ارتش به حمله ارتش بعث عراق در تاریخ 31 شهریور 1359 و خاطرات خلبانان در این واقعه پرداخته شده است.

در ساعت 14 مورخ روز سی‌و‌یکم شهریورماه 1359، نیروی هوایی عراق باهدف نیل به یک پیروزی برق‌آسا، یورش هوایی پیش‌دستانه و همه‌جانبه خود به خاک کشورمان را عملی ساخت. در پی این تجاوز سراسری؛ در ساعت 16 همان روز یعنی حدود دو ساعتِ بعد، نیروی هوایی عملیاتی تلافی‌جویانه را تحت نام «اولین پاسخ» و در برخی منابع با عنوان «انتقام» در دو دسته پروازی از پایگاه‌های سوم هوایی (شهید نوژه همدان) و ششم شکاریِ بوشهر آغاز نمود. نتیجه این عملیات حداقل منجر به بمباران هواییِ دو پایگاه هوایی مهم عراق شد تا حضور نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و واکنش سریع این نیرو در صحنه نبرد به جنگ‌افروزان عراق اعلام گردد و همچنین یک ایست و سکته به نیروی هوایی ارتش بعثی در آغاز تجاوز ناجوانمردانه علیه ایران داده شد.

این اثر به عنوان برگزیده جلد دوم کتاب «نبردهای هوایی جنگ تحمیلی» در نظر گرفته شده و به اهتمام مرکز مطالعات، تحقیقات و تدوین آیین نامه‌های رزمی نهاجا به نگارش درآمده است.

در بخشی از متن کتاب عملیات کوبنده می‌خوانیم

در اجرای بخشی از «دستور نبرد البرز» مبنی بر انجام «عملیات تلافی‌جویانه»، سرانجام انتظار به سرآمد و با ابلاغ رمز عملیات تحت عنوان «کمان-99»، نیروی هوایی رسماً موظف به اجرای اقدامات دفاعی در برابر حملات هوایی دشمن شد. این نام‌گذاری یادآور فداکاریِ اسطوره‌ حماسیِ ایران‌زمین، «آرش کمانگیر» بود که در تعیین مرز ایران و توران، تمامی توان خود را در بازوان توانمندش جمع کرد تا با پرتاب تیری از چلّه کمان، طولانی‌ترین نقطه را به‌عنوان مرز میان دو کشور مشخص نماید. تیر از فراز دشت‌ها و کوه‌ها گذر کرد و در دوردست‌ها بر تنه درختی کهن‌سال فرود آمد. گرچه با قدرت دستان آرش، مرزهای ایران‌زمین فراتر از گذشته گسترش یافت و از چشم طمع دشمنان در امان ماند، امّا روح وی نیز هم‌زمان با پرتاب تیر از کالبدش خارج شد تا این قهرمان افسانه‌ای نسبت به وطن خود به نیکی ادای دِین کرده باشد.

اکنون 16 خلبان جسور و باشهامت سوار بر هشت مرکب آهنین‌بال، قصد داشتند تا فریاد خشم و نفرت مردم سرزمین خود را همچون تیری زهرآلود بر قلب سخت و سنگیِ دشمن فرود آورند. در این طرح، عدد «99» بیانگر تعداد صفحات «طرح البرز» بود.

این عملیات به دلیل این‌که نخستین واکنش سریع «تلافی‌جویانه» ایران نسبت به حمله دشمن بود، به عملیات «اولین پاسخ» شهرت یافت. به‌این‌ترتیب، دو گروه پروازی «آلفا رد» از همدان و «البرز» از بوشهر آماده انجام عملیات هواییِ «تلافی‌جویانه» یا «اولین پاسخ» شدند.