کتاب بونوئلی‌ها: نوشته‌هاى سوررئالیستى لوئیس بونوئل

کتاب بونوئلی‌ها دربردارنده‌ منتخبی از نوشته‌های سورئالیستی و یادداشت‌های سینمایی، تئاتری و ادبی لوئیس بونوئل فیلم‌ساز شهیر اسپانیایی است و به نوعی نبوغ و هنر او را هم در سینما و هم در ادبیات بازتاب می‌دهد.

درباره کتاب بونوئلی‌ها:

فراواقع گرایی یا سورائالیسم از جمله مهم‌ترین جنبش‌های هنری قرن بیستم به شمار می‌رود که سالوادر دالی و رنه مگریت در نقاشی، لویی آراگون و فدریکو گارسیا لورکا در ادبیات و لوییس بونوئل در سینما را به عنوان سردمداران این جنبش در رشته‌های مختلف هنری می‌شناسند. هدف اصلی از این جنبش هنری، تجلی تفکرات ناخودآگاه و رویای هنرمندان و پیوند میان خیال و واقعیت در آثارشان بود.

لوئیس بونوئل از آن جهت که برای نخستین بار پای سبک سورئالیسم را به دنیای سینما باز کرد و آثار ماندگاری در این زمینه خلق نمود، جایگاه ویژه‌ای در مکتب سورئالیسم دارد. اما نبوغ و استعداد بونوئل تنها به خلق آثار سینمایی محدود نمی‌شد؛ او در ادبیات هم دستی بر آتش داشت و بخشی از اندیشه‌هایش را در قالب اشعار، داستان و نوشته‌های ادبی بر روی کاغذ آورد.

پیش از این هر چه از این هنرمند منتشر شده بود شامل فیلمنامه‌ها و خاطراتش می‌شد اما در کتاب بونوئلی‌ها که ترجمه بخش‌هایی از کتاب اصلى انگلیسى زبان به نام An Unspeakable Betrayal (خیانتى ناگفتنى) است، گزیده‌ای از نوشته‌های ادبی، اشعار و داستان‌های این فیلمساز صاحب سبک را می‌خوانید.

کتاب بونوئلی‌ها مناسب چه کسانی است؟

مطالعه این کتاب به علاقه‌مندان به سبک فراواقع‌گرایانه و طرافداران سینمای لوئیس بونوئل پیشنهاد می‌شود.

با لوئیس بونوئل بیشتر آشنا شویم:

فیلم‌ساز اسپانیایی لوئیس بونوئل پورتولس (Luis Buñuel Portolés) از خانواده‌ای اصیل و تحصیل کرده در سال 1900 در منطقه آراگون متولد شد. او در سال‌های جوانی ابتدا در رشته مهندسی صنایع و برزشناسی تحصیل کرد اما آن‌ها را نیمه کاره رها و به رشته فلسفه روی آورد. از جمله هنرمندان برجسته‌ای که بونوئل با آن‌ها دوستی نزدیکی داشت می‌توان به سالوادور دالی و فردریکو گارسیا لورکا اشاره کرد. شاید بتوان گفت این سه دوست به نوعی هسته‌ی مرکزی جنبش آوانگارد سورئالیستی اسپانیا را تشکیل دادند.

بونوئل زمانی که 25 سال داشت به پاریس رفت و به عنوان یک دفتردار مشغول به کار شد و در کنار آن فعالیت سینما و تئاترش را به طور جدی دنبال می‌کرد. او نخستین فیلم خود را با همکاری سالوادور دالی به نام «سگ اندولوسی» درسال 1929 ساخت که به شدت مورد تحسین محافل جنبش‌های سورئالیستی قرار گرفت. لوییس بونوئل بیشتر آثارش را در مکزیک و فرانسه ساخت. با وجود اینکه او نخستین فیلمش را در دهه بیست سالگی‌اش ساخت اما مطرح‌ترین و مهم‌ترین فیلم‌هایش مربوط به سنین شصت سالگی به بعد او هستند. در آثار بونوئل به راحتی نمی‌توان مرز بین واقعیت و خیال را در تشخیص داد تا جایی که برخی منتقدین او را به عنوان پدر سینمای فراواقع‌گرا می‌شناسند.

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به سگ اندلسی، ویردیانا (برنده نخل طلای جشنواره کن)، ملک الموت (نامزد تخل طلای جشنواره کن)، تریستانا (نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی)، جذابیت پنهان بورژوازی (برنده جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی) و میل مبهم هوس (نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی) اشاره کرد.

در بخشی از کتاب بونوئلی‌ها می‌خوانیم:

پرسشى با پرتاب یک گلوله‌ى توپ دنبال شد.

حاکم گفت: «من هنوز قولى نداده‌ام.»

«خُب، این به خودتان مربوط مى‌شود، اما براى امنیت بیشتر، مراقب باشید.» حاکم قرصش را مى‌خورَد و به ادامه‌ى ماجرا نگاه مى‌کند:

دو ساعت بعد، یک تکه گوشت کبابى در طول جاده‌ى سن‌گونیستو قدم مى‌زند؛ وزنش حدودا دو کیلو است، چاق و سیاه‌سوخته. هنوز هم مى‌توانم ببینمش، و بدون عذاب‌وجدان او را «یک دختر پتیاره» مى‌نامم. اما او نه تکان مى‌خورد، نه بحثى مى‌کند، نه بالا مى‌آورد؛ بى‌اعتناست.

جاده‌ى پرغبار، روشن از گرماى تابستان، در خطى لجوج و مستقیم در افق ناپدید مى‌شود. تماشایش حس حضور در اپرا را به آدم مى‌بخشد، آن لحظه‌اى که بانویى در لژ خود دوربین یک چشمى‌اش را بلند مى‌کند.

در همین حال گوشت کبابى به راهش ادامه مى‌دهد، به هیچ‌چیز خاصى فکر نمى‌کند. تنها ابر کوچکى از غبار مسیرش را مشخص مى‌کند. ناگهان توده‌اى انبوه، میلیاردها خیاط کوچک، که بلندترین‌شان کمتر از یک‌ششم اینچ طول دارد، از خاک جوانه مى‌زنند، و جذب خورشید مى‌شوند. بعضى‌هاشان سه فوت از زمین بالا مى‌پرند، بعضى‌ها یک زن ولگرد دهاتى را تعقیب مى‌کنند، عده‌اى مثل فتیله مى‌سوزند، و بقیه باهم یک گروه را تشکیل مى‌دهند.

تکه گوشت، در حال خشم و استفراغ، سرعتش را تا مرز دویدن بالا مى‌برد، و در مسیرش تعداد زیادى از خیاطان را لگد مى‌کند. بعد از نیم‌ساعت، در جاده هیچ نیست مگر اجساد مرده‌هاى بسیار: هر خیاط آشفته و گریان، در قطره‌اى ادرار حل مى‌شود؛ و پیش از این‌که در غبار ذوب شود، ناامیدانه به تیرک‌هاى توى جاده چنگ مى‌زند. در میانه‌ى این آشوب، از سرتاسر افق پژواک صداى ارگ‌ها و کشیش‌ها، و سرودهاى مذهبى کلیسا، به گوش مى‌رسد.

تکه گوشت سرعتش را تا مرز دویدن بالا برده است. در پیچ جاده دو دهاتى از پشت گوش‌هایش سبز مى‌شوند. در خم بعدى، درخت سروى هست که تکه گوشت جلوش مى‌ایستد. در حال استراحت، اطراف را تماشا مى‌کند.