بله
کتاب اورنگ نادر: رموزی فراسوی مشهودات عینی نوشته الیاس صفاریان و نسیم غفوری به مطالعه و بررسی نقوش و تزئینات موجود بر روی تخت نادر، اورنگی متعلق به فتحعلی شاه قاجار می‌پردازد.
درباره کتاب اورنگ نادر:
تخت بی‌همتای نادر با ساختاری چندگونه، پیکره چوبی با روکش طلا و مینایی در نهایت ظرافت، نقش، رنگ و البته گوهرنشان، فارغ از سرمایگی خود گنجینه‌ای است برای بازتاب ارتباط میان فرهنگ، ارزش و معنا که با وجوه مختلف باورهایی چون تقدس، شوکت، قدرت و اعتقاد به مراسم آیینی ارتباطی عمیق دارد.
شیوه گردآوری داده‌ها در این کتاب با استفاده از مشاهده مستقیم اثر، در خزانه جواهرات بانک مرکزی و با بهره‌گیری از اسناد و مطالعات کتابخانه‌ای در زمینه تاریخ نمادها و اساطیر کهن صورت گرفته و تکنیک ساخت و قدمت هنرهای بکار رفته در آن بررسی شده است. نقشمایهها و گوهرها با ذکر پیشینه، نمادشناسی و دسته‌بندی شدند و نتایج، حکایت از آن دارد که نقوش و احجار کریمه، رسالتی نمادین در جهت نمایشی از فرّ شاهی، اقتدار و شوکت سلطنتی دارند و همچنین تعمد در انتخاب آن‌ها بر حفظ حکومت، جاودانگی و تضمین پیروزی تاکید می‌کند.
گزارشاتی در مورد سابقه ساخت و حضور این شئ در بانک مرکزی و گزارشات مرمتی و درمان‌های انجام شده بر روی آن و همچنین در وصف جواهرات نفیسش و زیبایی آن در سفرنامه‌های جهانگردان و مقالات مرتبط با گوهرشناسی موجود است، اما از آنجایی که در بسیاری از این گزارشات به جریانات تاریخی، نحوه مرمت و نگهداری شئ و ارزشمندی و کثرت جواهرات بکار رفته در آن پرداخته شده، در مورد تأویل و فرآیند ساخت معنا و نشانه‌های بصری عناصر در دست نیست.
مطالعه کتاب اورنگ نادر مناسب چه کسانی است؟
مطالعه این کتاب به کسانی که به بررسی آثار باستانی و تاریخی به خصوص جواهرات و مطالعه پیرامون نمادها و عناصر به کار رفته در آن‌ها علاقه دارند پیشنهاد می‌شود.
در بخشی از کتاب اورنگ نادر می‌خوانیم:
در پشت ترکیب زیبا شناسانه نقوش مختلف، با منشاء گیاهی، حیوانی و... ، نمایشی از اقتدار مطلق، شوکت و جلال پادشاهی، همچنین به رُخ کشیدن ثروت و عظمت سلطنت نهفته است.
در باور ایرانیان کهن، و چه بسا بسیاری از تمدن‌های باستانی دیگر، پادشاهی، فعلی تلقی می‌شده است، که به اراده مستقیم خداوند مربوط بود، و مشروعیت شاهان وابسته به فرهمندی ایشان بوده است. یعنی پادشاه کسی بوده که به خواست خالق دنیا، از میان دیگران برگزیده شده و شایسته موهبت فرمانروایی گشته است. بنابراین، انتخاب این نقشمایهها بدین سبب است که تجمعشان کنار هم، هدف سازنده را که همانا تکمیل عناصر بصری نمادین در جهت ایجاد نیروهای الهی و ماورائی و کمک به پادشاه تا خود را به عالم برتر متصل بداند، فراهم می‌کرده است.
نقشمایه‌های حیوانی تا حد بسیار زیادی دارای مفاهیم بین‌المللی هستند و شاهد حضور سمبلیک آن‌ها در هنر، تقریباً بدون محدودیت مرزهای جغرافیایی هستیم.
در مورد نقشمایه‌های گیاهی، با درصد کمتری اشتراکات روبرو هستیم و می‌توان گفت، تشابهات نمادین نقوش گیاهی بیشتر به حوزه مشرق‌زمین محدود می‌شود.
