کتاب ویژگی‌های ریخت شناسی برخی از نژادگان‌های انجیر ایرانی

کتاب ویژگی‌های ریخت شناسی برخی از نژادگان‌های انجیر ایرانی نوشته‌ی حمید زارع و مسلم جعفری، به معرفی و بررسی انواع انجیر در ایران می‌پردازد و خصوصیات هر یک را به طور کامل شرح می‌دهد.

انجیر یکی از میوه‌های نیمه گرمسیری است که پیشینه کشت چندین هزار ساله دارد. میوه‌ی انجیر دارای ارزش غذایی و دارویی است که به صورت تازه، خشک و فرآوری شده مصرف می‌شود. در حالی که میوه ارقام برانجیر غیرخوراکی بوده و گل آذین آن جهت گرده‌افشانی گل آذین‌های انجیر خوراکی استفاده می‌گردد.

دگرباروری اجباری در انجیر باعث تنوع ژنتیکی زیادی در این گیاه شده است، به طوری که کشت بذرهای یک نژادگان، گیاهچه‌هایی با نژادگان جدید با ویژگی‌های ریخت‌شناختی متنوعی ایجاد می‌کند که احتمال تولید نژادگان مطلوب وجود دارد.

پیشینه‌ی نام‌گذاری نژادگان‌های مطلوب انجیر از قرن چهارم پیش از میلادی شروع می‌شود. تاکنون کلکسیون‌های زیادی برای نگهداری نژادگان‌های با ویژگی‌های منحصر به فرد انجیر احداث شده‌اند اما هم‌اکنون در سطح تجاری میوه‌ی انجیر از تعداد محدودی از آن‌هایی که دارای عملکرد و کیفیت برتر است، تولید می‌شود.

نژادگان‌ها با استفاده از ویژگی‌های میوه و درخت، به طور سنتی دسته‌بندی شده که این روش ساده و کم‌هزینه به‌ویژه برای خرید و فروش میوه و انتخاب برترین‌ها برای کشت مفید است. اما ممکن است ویژگی آن‌ها تحت تأثیر عوامل محیطی تغییر کنند. متأسفانه گاهی اوقات یک نژادگان با ویژگی‌های ریخت‌شناسی مشابه با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود و از طرف دیگر گاهی اوقات به اشتباه یک نام برای چند نژادگان انجیر استفاده می‌شود، این کتاب کمک زیادی برای رفع ابهام و شناخت نژادگان‌های برتر انجیر کشور خواهد کرد.

هدف از نگارش این کتاب، معرفی نژادگان‌های انجیر ایران با استفاده از ویژگی‌های ریخت‌شناسی برای گزینش نژادگان‌ها در برنامه توسعه کاشت و شناخت اهمیت نگهداری هر یک از نژادگان‌ها با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن‌ها است.

در بخشی از کتاب ویژگی‌های ریخت شناسی برخی از نژادگان‌های انجیر ایرانی می‌خوانیم:

در سال 1379 قلمه نژادگان‌های اصلاح شده و تجاری انجیر از کشورهای مختلف دنیا توسط وزارت کشاورزی وارد ایران شده و در گلخانه ایستگاه تحقیقات انجیر استهبان کاشته شدند. 16 نژادگان وارداتی انجیر به نام‌های کادوتا، برون ترکی، تنا، فلاندر، کونادریا، ورنینو، کالیمیرنا، اکسل، ماری لن، میشن، پاناپی، برونسویک، آلما، عثبارن پرولیفیک و آدریاتیک بودند، اما متأسفانه در سن سه سالگی همه آن‌ها علائم ظاهری آلودگی به بیماری موزائیک نشان دادند که پس از آزمایش مولکولی و تأیید بیماری موزائیک انجیر، معدوم شدند. هیچ یک از آن‌ها در مقابل حمله عامل بیماری‌زای موزائیک انجیر از خود مقاومت نشان ندادند. در حال حاضر به دلیل خطر آلودگی به بیماری موزائیک انجیر ورود نژادگان‌های خارجی و یا کشت نژادگان‌های سایر استان‌های کشور در استان فارس مشروط به گواهی سلامت است.