کتاب طرح بزرگ

استیون هاوکینگ و لئونارد ملودینو در کتاب طرح بزرگ، نظریه‌ی چگونگی پیدایش جهان را مطرح کرده و پرسش‌هایی مانند جهان از کجا آمده؟ خداوند چه نقشی در این پیدایش داشته؟ و ... را مورد مطالعه قرار می‌دهند.

هر یک از شما مدتی کوتاه زندگی می‌کنید و در آن مدت فقط بخشی کوچک از کل عالم را مورد کند و کاو قرار می‌دهید. واقعیت این است که انسان‌ها کنجکاو هستند. شما اغلب شگفت‌زده می‌شوید و به دنبال پاسخ‌ها می‌گردید.

مردمانی که‌ در این دنیای پهناور که گاه مهربان و گاه ستمگر است زندگی می‌کنند و به آسمان‌های بیکران بالا چشم می‌دوزند، همواره سؤال‌های بیشماری می‌پرسند؛ سوال‌هایی مانند: چگونه می‌توانیم دنیایی را درک کنیم که خودمان را در آن می‌یابیم؟ جهان چگونه رفتار می‌کند؟ ماهیت واقعیت چیست؟ همۀ این‌ها از کجا نشأت می‌گیرند؟ آیا جهان به یک خالق نیاز دارد؟ بیشتر انسان‌ها زمان زیادی را صرف دلواپسی دربارۀ این پرسش‌ها نمی‌کنند، اما برخی اوقات موارد یاد شده دغدغۀ ذهنی تقریباً همۀ انسان‌هاست.

استیون هاوکینگ (Stephen Hawking) و لئونارد ملودینو (Leonard Mlodinow) کتاب طرح بزرگ (The grand design) را با هدف پاسخ دادن به پرسش‌هایی به رشته‌ی تحریر درآورده‌اند که پیامد اکتشافات اخیر و پیشرفت‌های نظری مطرح شده‌اند.

این اکتشافات و پیشرفت‌ها شما را به سوی تصویری جدید از جهان و جایگاه انسان در آن هدایت کرده‌اند. تصویری که بسیار متفاوت با تصویر سنتی و حتی متفاوت با تصویری است که همین یک یا دو دهه پیش ترسیم شده است. با این حال، ردپای طرح‌های اولیه از این مفهوم جدید را می‌توان از حدود یک قرن پیش دنبال کرد.

هر جهانی تاریخچه‌های ممکن بسیار و حالت‌های ممکن بسیاری در زمان‌های آینده دارد، یعنی در زمان‌هایی مانند اکنون و بسیار پس از آفرینش. بسیاری از این حالت‌ها کاملاً غیرمشابه با آن جهانی خواهند بود که شما مشاهده می‌کنید و برای وجود هرگونه‌ای از حیات کاملاً نامناسب هستند. فقط تعداد معدودی از آن‌ها به موجوداتی نظیر انسان اجازۀ زیستن می‌دهند.

بدین‌سان وجود شما از میان این آرایۀ گسترده فقط آن جهان‌هایی را برمی‌گزیند که با موجودیت‌تان سازگار هستند. این امر موجب می‌شود که اگرچه شما در مقیاس کیهان خرد و ناچیز هستید، اما احساس اربابان آفرینش را داشته باشید.

آنچه در این کتاب مورد مطالعه قرار می‌گیرد:

- چرا ما وجود داریم؟
- چرا به جای هیچ‌چیز، چیزی وجود دارد؟
- چرا این مجموعه از قوانین خاص و نه مجموعه‌ای دیگر؟

در بخشی از کتاب طرح بزرگ می‌خوانیم:

این عقیده که قوانین طبیعت باید با قصد اطاعت شوند منعکس کنندۀ این است که تمرکز باستانیان به جای چگونگی رفتار طبیعت، بر چرایی آن بوده است. ارسطو یکی از هواداران اصلی آن رویکرد بود و این نظر که علم اساساً مبتنی بر مشاهده است را رد کرد. به هرحال، اندازه‌گیری دقیق و محاسبات ریاضیاتی در دوران باستان دشوار بود.

نمادسازی ده رقمی اعداد، که برای محاسبه بسیار راحت است، فقط به حدود سال 700 بعد از میلاد باز می‌گردد، یعنی به زمانی که هندوها نخستین گام‌های بزرگ را به سوی تبدیل آن مبحث به ابزاری توانمند برداشتند. علائم اختصاری برای جمع و تفریق تا قبل از قرن پانزدهم میلادی وجود نداشتند و تا قبل از قرن شانزدهم نه علامت تساوی وجود داشت و نه ساعت‌هایی که بتوانند زمان را با دقت ثانیه اندازه‌گیری کنند.

اما ارسطو مشکلات در اندازه‌گیری و محاسبه را به عنوان موانعی بر سر راه توسعۀ یک فیزیک که بتواند پیش‌بینی‌هایی کمّی انجام دهد، نمی‌دید. درواقع او هیچ نیازی به پیش‌بینی مشاهده نمی‌کرد. ارسطو فیزیک خودش را براساس اصولی بنا کرد که از نظر عقلی برایش جذاب بودند و وقتی مغایرت نتیجه‌گیری‌های پرسر و صدایش با مشاهدات قابل چشم‌پوشی نبود، آن‌ها را تعدیل کرد.

اما آن تعدیل‌ها اغلب توضیحاتی فی‌البداهه بودند که روی آن خلاف‌گویی‌ها می‌چسبیدند. به این سیاق، صرف‌نظر از این‌که فرضیه‌اش به چه شدت از واقعیت منحرف شده است، او همیشه می‌توانست آن را فقط تا اندازه‌ای تغییر دهد که به نظر می‌رسید مناقشه را برطرف می‌کند. برای مثال، تئوری حرکت او تصریح می‌کرد که اجسام سنگین با سرعتی ثابت سقوط می‌کنند که متناسب با وزن آن‌هاست. او برای شرح دادن این واقعیت که اشیاء هنگام سقوط آشکارا سرعت می‌گیرند، اصلی جدید ابداع کرد.