کتاب امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها

کتاب امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها نوشته‌ی سید تقی کمالی به اهمیت حفظ امنیت در فضای سایبری می‌پردازد و نشان می‌دهد که جهان به‌ عنوان یک موجودیت به هم پیوسته و یکپارچه با ابر چالش‌های متعددی مواجه می‌شود که امنیت سایبری از جمله آن‌هاست.

امروزه امنیت در فضای سایبر با توجه به گسترش فناوری و تسهیلات، خدمات و امکانات برآمده از آن مانند تجارت الکترونیک، آموزش الکترونیک و سلامت الکترونیک اهمیت برجسته‌ای می‌یابد که در زندگی و کسب‌ و کار افراد ایفای نقش می‌کند و بر اساس آن لازم است متناسب با توسعه فرهنگ و مدنیت سایبری که به دنبال پرورش شهروندان دیجیتال می‌باشد هر کاربر یا مدیر پایگاه اطلاعاتی به امنیت در این فضا آگاهی داشته باشد.

در شرایطی که قاطبه امور فردی، اجتماعی و سازمانی بر بستر فضای سایبر انجام می‌پذیرد ایجاد نظام جامع و فراگیر در سطوح ملی و سازمانی و تدوین‌ساز و کارهای مناسب برای ایمن‌سازی ساختارهای حیاتی، حساس و مهم در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و سامانه‌ها و شبکه‌های اطلاعاتی بسیار حائز اهمیت است. امنیت بزرگ‌ترین چالشی می‌باشد که زیست‌ بوم فناوری اطلاعات و ارتباطات با آن مواجه می‌شود و با گسترش فناوری‌های کوانتومی، بلاک چین و حمل‌ و نقل هوشمند بر دامنه فراگیری آن افزوده خواهد شد. طی سال‌های اخیر امنیت سایبری جزء پنج مخاطره مهم جهانی شمرده می‌شود و به‌ عنوان یک روند مهم بنابر افزایش وابستگی سایبری نقش مهمی در معادلات بین‌المللی دارد.

تألیف چارچوب‌های امنیت سایبری به عنوان دستورالعمل‌های هنجاری برآمده از سیاست‌های ارتباطی اطلاعاتی به شمار می‌رود که به عنوان یکی از بخش‌های اصلی ایجاد و توسعه مناسبات راهبردی در عصر اطلاعات در قلمرو کشورها و سازمان‌ها جهت حفظ و بقای موقعیت، نقش بسیار مهمی داشته و تمامی جنبه‌های کلیدی مانند مدیریت و حکمرانی از برنامه‌ریزی سازمانی تا سطوح عالی دیپلماسی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.

در بخشی از کتاب امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها می‌خوانیم:

فضای سایبر ویژگی‌های منحصر به‌ فردی دارد. وقتی ما از فناوری صحبت می‌کنیم باید بدانیم که پیوندی میان رسانه‌ها، اطلاعات، ارتباطات و مخابرات به وجود آمده است. اگر در گذشته از یک تلویزیون استفاده می‌شد هم‌ اکنون همان با رایانه و شبکه تلفنی (مخابرات) هم پیوستگی ایجاد می‌کنند و این فناوری ارتقا یافته در فضای سایبر و ارتباطات شبکه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مورد و موارد مشابه حاصل از جهش یا نوآوری، تمامی ویژگی‌های مربوط به هر یک از فناوری‌ها مجتمع شده و شدت می‌یابد؛ بنابراین در ارتباط با هر کدام از فناوری‌ها که بدان دسترسی داشته و آن‌ها را به کار می‌گیریم به یکسری تمهیدات ویژه لازم است. در اینجا مسئله‌ای که مطرح می‌شود این است که ما در بهره‌برداری از ارتباطات دوربرد، فناوری‌های دیجیتال و سامانه‌های هوشمند با مباحث زیرساخت، سیاست‌ها و ساز و کارها، دسترسی، کاربردها و کاربری و به‌ طور مشخص در قبال هر یک از فن‌افزارها روبه‌روییم که متناسب با ظرفیت‌ها و قابلیت‌های آن‌ها طرف توجه هستند.

به‌ عنوان مثال وقتی شبکه‌های اطلاعاتی و ارتباطی در کشور طراحی شده و توزیع می‌شود تا در دسترس عموم قرار بگیرد یعنی زیرساخت ایجاد شده است. این زیرساخت نیاز به این دارد که سیاست‌ها و فرآیندهایی برایش تعریف شود تا کاربران / مشترکان بتوانند از آن به نحو مطلوب استفاده کنند؛ بنابراین در اینجا قوانین و مقررات موضوعی و در دسترس قرار گرفتن آن‌ها برای مردم و کاربردهایی که در زیست‌ بوم دیجیتال برای هر یک تعریف می‌شود، مصداق پیدا می‌کند. وقتی سخن از بانکداری، سلامت و آموزش الکترونیک به میان می‌آید یعنی کاربردهایی که متناسب با آن‌ها نرم‌افزارها و فن افزارهای مشخصی طراحی و ایجاد می‌شود و سپس در دسترس و استفاده جامعه هدف قرار می‌گیرد یعنی کاربرانی که از این محصولات و خدمات فناورانه بهره‌برداری می‌کنند.