کتاب فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایات شناسی

کتاب فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایات شناسی به قلم محسن محمدی فشارکی و فضل الله خدادادی، نخست شما را با مفهوم روایت و تاریخچه آن آشنا می‌کند، سپس به بررسی مهم‌ترین تعاریف و اصطلاحات کاربردی در این زمینه‌ می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایات شناسی:

واژه روایت‌شناسی (narratology) ترجمۀ لغت فرانسوی narratologi است. تزوتان تودوروف، ساختارگرای ساکن فرانسه، اولین ‌بار، این کلمه را در کتاب دستور زبان دکامرون (1969) معرفی کرد.

در واقع، تمایز میان آنچه حقیقتا اتفاق افتاده (محتوای روایت) و چگونگی نقل آن «روایت» نام دارد. ریشۀ این تمایز و پژوهش به آرای فرمالیست‌های روسی درباره‌ی رابطه‌ی میان fibula (مادۀ خام داستان) و siuzet (پیرنگ) برمی‌گردد. تا به حال تعاریف زیادی برای «روایت» ارائه شده است: مایکل تولان «روایت» را توالی ملموس حوادثی می‌داند که غیرتصادفی در کنار هم آمده باشند.

در این کتاب محسن محمدی فشارکی و فضل الله خدادادی می‌کوشند تا به دانشجویان و علاقمندانی که در حوزه‌ی روایت‌شناسی و مباحث مربوط به آن مطالعه می‌کنند، اطلاعاتی جامع و کامل در این خصوص ارائه دهند. این دو، برای تدوین این کتاب در مرحلۀ اول، با مطالعۀ چندین کتاب پایه در حوزه‌ی «روایت» و مباحث مربوط به آن، اصطلاحات پرکاربرد و تخصصی علم روایت‌شناسی را بیرون کشیده‌اند، سپس، با مراجعه به آثار نظریۀ ادبی، نقد داستان و فرهنگ‌های وابسته به آن‌ها، دربارۀ هر اصطلاح اطلاعاتی کاربردی فراهم کردند. در نهایت نیز، برای هر اصطلاح، از ادبیات داستانی فارسی و خارجی شواهدی انتخاب نموده‌اند.

در نهایت باید بدانید، در نگارش هر کدام از اصطلاحات مذکور در این کتاب، همواره، این اصل مد نظر بوده که شما در زمینۀ روایت‌شناسی و اصطلاحات وابسته به آن اطلاعات اندکی دارید، از این رو، از وارد شدن در مباحث وسیع و پردامنه خودداری شده است.

کتاب فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایات شناسی مناسب چه کسانی است؟

این کتاب برای دانشجویان رشته‌های هنر، ادبیات فارسی و کلیه علاقمندان به علم روایت شناسی نوشته شده است.

در بخشی از کتاب فرهنگ توصیفی اصطلاحات روایات شناسی می‌خوانیم:

مانفرد جان، از روایت‌شناسان معاصر، می‌گوید: «عاملِ اصلی کاهش سرعت، عمل ذهنی یا گذر کند زمان در ذهن شخصیت، است، که از آن به زمان درونی یا ذهنی تعبیر شده است» (جاهد جاه و رضایی، 1390 الف: 8). نویسندگان کلاسیک معمولاً صفحات زیادی از داستان را به توصیف یا تفسیر یک واقعۀ ساده اختصاص می‌دادند. مثلاً در رمان لرد جیم، از ژوزف کنراد، صفحات زیادی از متن اختصاص یافته به یک واقعۀ ساده، مثل حرکت جیم از یک سمت رودخانه به سمت دیگر است. همچنین در رمان بینوایان، از ویکتور هوگو، توصیفات زیاد متن موجب امتداد روایت در داستان شده است. در ادبیات داستانی. ‌ایرانی نیز رمان‌هایی مثل کلیدر، از محمود دولت‌آبادی، دارای عوامل امتداد روایت توصیف و بسامد تکرار است. علاوه بر توصیف و تفسیر، گذشته‌نگری، فلاش‌بک و آینده‌نگری از عوامل اصلی ایجاد امتداد روایت در داستان است. مثلاً رمان به سوی فانوس دریایی، اثر ویرجینیا ولف، دارای گذشته‌نگری و آینده‌نگری است. در روایت‌شناسی. جدید، این اصطلاح شتاب منفی. نیز نامیده می‌شود.