کتاب بررسی تجارب آینده پژوهی دانشگاه‌های ایران و جهان

کتاب بررسی تجارب آینده پژوهی دانشگاه های ایران و جهان نوشته محمد حسینی مقدم، به بررسی آینده‌نگری و آینده‌پژوهی در برخی دانشگاه‌های منتخب می‌پردازد.

دانشگاه مهم­‌ترین پیشران توسعه همه­ جانبه کشورها محسوب می‌شود. این نهاد مهم اجتماعی به واسطه نقش و رسالتی که در تربیت نیروی انسانی، آموزش مهارت­‌ها و روش­‌های مورد نیاز برای انجام امور مختلف دارد، همواره در سیاست‌­گذاری­‌ها و تصمیم‌گیری‌­های مهم برای توسعه مورد توجه بوده است. با توجه به چنین جایگاه و نقشی برخی از محققان معتقدند دانشگاه چشمه دانایی و توانایی است.

دانشگاه‌ها به اعتبار خدمات آموزشی، پژوهشی، مشاوره‌ای، انجام طرح­‌های تحقیقاتی، توانمندی­‌های آزمایشگاهی، فعال کردن واحدهای تحقیق ­و توسعه و تأمین نیروی انسانی مورد نیاز بخش‌­های صنعتی نقش مهمی در توسعه کارآفرینی، نوآوری، تجاری‌سازی، راه‌اندازی شرکت‌های دانش‌بنیان، فن‌بازار و مراکز رشد و پیشرفت کشور دارند. دانشگاه‌ها با ایجاد زمینه‌های مبتنی بر دانش، توسعه فناوری، کارآفرینی و نوآوری را برای بنگاه‌های اقتصادی و صنعت فراهم می‌کنند و به تبع آن زمینه‌ساز دست­یابی به رشد و توسعه اقتصادی در جامعه می‌شوند.

نکته حائز اهمیت آن است که کارکردها و خدمات دانشگاه‌ها متأثر از تحولات محیطی و اجتماعی و برحسب تغییر تقاضاها و نیازهای جامعه دست­خوش تغییر قرار می‌گیرند. به همین دلیل دانشگاه‌ها جدا و مصون از تحولات محیطی خود نیستند و تحولات فضای ملی و بین‌المللی نقش مهمی در اثربخشی و نقش‌آفرینی آن‌ها دارد.

از این رو دانشگاه‌های ایران برای ارتقای خود و در مواجهه با دانشگاه‌‌های معتبر جهانی و اثربخشی ملی ناگزیر از رویارویی هوشمندانه با روندها و رویدادهای پیش رو و اتخاذ رویکردی پیش‌دستانه در برابر روندهای جهانی آموزش عالی هستند. این رویارویی مستلزم پویش محیطی تحولات و مسائل نوظهور مرتبط با آموزش عالی است.

در بخشی از کتاب بررسی تجارب آینده‌پژوهی در دانشگاه‌های ایران و جهان می‌خوانیم:

در میان عوامل اثرگذار بر انتخاب یک کشور توسط دانشجوی خارجی محاسبه هزینه‌های مالی و نیز امتیازاتی که به دانشجویان خارجی در این خصوص تعلق می‌گیرد باعث شده است که بسیاری از اندیشمندان آموزش عالی همچون آلباخ نقش و جایگاه مهمی برای این عامل در نظر گیرند. معمولاً تحصیل در خارج هزینه‌بردار و گران است، در این میان سازمان‌­های دولتی و مؤسسات مالی نیز هزینه‌هایی را به دانشجو تحمیل می‌کنند. در چنین شرایطی انتخاب کشورهایی برای ادامه تحصیل بواسطه تصمیم‌های دولت­‌های میزبان و دولت­‌های فرستنده دانشجوی خارجی تعیین می‌شود. از این رو بسیاری از افراد برای خروج از چنین مشکلاتی تلاش می‌کنند به هزینه‌های تحصیل را خود متقبل شوند تا در کشاکش سیاست‌­های دولت­‌ها قرار نگیرند.