کتاب راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی و کاربرد آن در آینده

کتاب راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی و کاربرد آن در آینده نوشته‌ی امیر حیات مقدم به بیان راهکارهای ایران برای مقابله با عراق و حمایتی که از سوی سایر کشورها می‌شد، می‌پردازد.

وجود ساختار بین‌المللی در کنار شرایط خاص منطقه‌ای، وضیعت انقلابی ایران و شرایط دیکتاتوری شدید در عراق، منجر به جنگ هشت ساله‌ای شد که شاید مهم‌ترین هدف آن از نظر قدرت‌های بزرگ پیشگیری از توسعه انقلاب اسلامی و در نهایت از بین بردن آن در ایران بود. کشورهای منطقه نیز با هدف جلوگیری از انقلاب ایران و توسعه‌ی قدرت ایران انقلابی و به دلیل برخی مؤلفه‌های دیگر مانند تضاد ایدئولوژیک یا ناسیونالیسم عربی به حمایت از عراق پرداختند. دولت عراق نیز در ماجراجویی خود اهداف متعددی را دنبال می‌کرد که توسعه ارضی و افزایش قدرت منطقه‌ای و همچنین جلوگیری از گسترش انقلاب اسلامی در مرزهای خود از مهم‌ترین آن‌ها بود. در این راستا جمهوری اسلامی ایران می‌بایست کارهایی را در سطح راهبردی انجام می‌داد و با اتخاذ روش‌های کارآمد مانع شکل‌گیری یا استمرار حمایت کشورها از عراق می‌شد.

کنکاش در مورد جنگ ایران و عراق یکی از مهم‌ترین رسالت‌های پژوهشگران رشته‌هایی مانند جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و علوم نظامی است. در واقع این دوره، مقطعی از تاریخ ایران را رقم می‌زند که پیامدهای آن به هیچ‌وجه محدود به یک یا چند دهه نخواهند شد و در حال حاضر چه در زندگی روزمره خود و چه در عرصه تصمیم‌سازی ملی، با تأثیرات آن روبه‌رو هستیم.

امیر حیات مقدم نیز در ابتدا به پیشینه‌ی روابط ایران و عراق می‌پردازد و به شما توضیح می‌دهد که چه شد تا روابط این دو کشور بدان جا کشانده شد.

در بخشی از کتاب راهبردهای جمهوری اسلامی ایران در جنگ تحمیلی و کاربرد آن در آینده می‌خوانیم:

استراتژی از کلمه یونانی «استراتوس» به معنای ارتش و «اگین» به معنای هدایت‌کردن اخذ شده است و ابراز می‌کنند که در حقیقت، استراتژی به‌عنوان هنر هدایت یک ارتش به‌طور بنیادین وجود دشمن یا دست کم رقیب را تداعی می‌کند که باید با آن نبرد کرد یا جایش را گرفت.

با نگرش به استراتژی می‌توان گفت که این مفهوم، محصول گفت‌وگو میان سیاست و قدرت نظامی است، ولی اگر بخواهیم مفهوم استراتژی را با دید همگانی و عمومی در نظر بگیریم، عبارت است از «تفکری جهان‌شمول به‌منظور دست‌یابی به مفاهیمی جهت نیل به اهداف همه‌جانبه».

در این زمینه نظرات دیگری نیز وجود دارد که راهبرد یا استراتژی را در جهت نیل به اهداف سیاسی مد نظر قرار داده است. طبق نظر باسیل لیدل هارت استراتژی هنر توزیع و به‌کارگیری ابزار نظامی برای برآورد مقاصد سیاسی است. به‌نظر هدلی بول استراتژی از نیروی نظامی به‌منظور دست‌یابی به مقاصد سیاسی بهره‌برداری می‌کند. آندره بوفر نیز اعتقاد دارد که استراتژی هنر دیالکتیک دو اراده متضاد سیاسی است که برای حل اختلاف از زور استفاده می‌کنند.