کتاب عاشقانه‌های عین القضات

کتاب عاشقانه‌های عین القضات نوشته‌ی شنایا ورجاوند، منتخبی از اشعار عاشقانه به کاربرده شده در لوایح عین القضات است.

عین القضات همدانی عارف و صوفی قرن ششم و مشهور به قاضی صاحب فتوی در همدان بود. او آنگونه که خود بیان داشته است از حکیم عمر خیام، ابو عبدالله محمد بن حمویه جوینی، احمد غزالی، ابوحامد محمد غزالی (از طریق آثارش)، و دیگران بهره‌ها برد.

روزی علمای کاخ عباسی بغداد حکم به اعدام او دادند و عین القضات را در سن سی و سه سالگی در شب هفتم جمادی الثانی سال 525 قمری در مدرسه‌ای که در همدان در آن به تربیت و ارشاد مریدان و وعظ می‌پرداخت، در پی زندان‌های بغداد و همدان، اعدام کردند. فردای آن شب بدن بی‌جان او را از دار پایین آوردند، پوست بدنش را کندند و سپس جسدش را در بوریایی آلوده به نفت پیچیده، سوزانیدند و بعضی گفته‌اند که جسد او را شمع آجین نمودند و به آتش کشیدند.

در جرم و اتهام او بسیار نوشته‌اند و به زبان عرفا به اختصار می‌توان گفت عین القضات به جرم عاشقی مانند منصور حلاج اعدام شد. نگرش عاشقانه او در همه آثارش هویدا است و لوایح مشهودترین آن‌هاست.

او در نگارش لوایح ضمن پرهیز از تکلفات نگارشی، سادگی، شیوایی و حصول سریع به معنا را لحاظ نموده است. در لوایح از امثال و حکم و ابیات شعرای مختلف و بیانات صوفیانه و عرفای مختلف استفاده گردید. هر چند که عین القضات در نگارش لوایح، سوانح احمد غزالی را بازآفرینی نمود و به شیوه او درباره عشق و احوال آن گفتگو می‌نماید اما نوع نگاه خاص و نیز وسعت اطلاعات عین القضات در لوایح تحت تاثیر ابداع معانی بدیع و بی‌نظیر، نمایش جاودانگی و قدرت عشق به وضوح نمایان است.

در بخشی از کتاب عاشقانه‌های عین القضات می‌خوانیم:

کعبه و بتخانه حجابند و بس
روی دلم سوی رخ یار کو
قبله بدل گشت درین ره مرا
خیز بگو قبلۀ کفار کو