کتاب کتابخانه‌های الکترونیکی و کتابداران مرجع

کتاب کتابخانه‌های الکترونیکی و کتابداران مرجع نوشته‌ی ویلیام ا. کتس، جلد اول از مجموعه درسنامه‌ی مرجع‌‌شناسی عمومی و تخصصی فارسی و غیرفارسی است.

کتاب با ارزش کتابخانه‌های الکترونیکی و کتابداران مرجع (introduction to reference work) از مجموعه هفت جلدی کتس از سال 1969 تاکنون بیش از هشت بار ویرایش و صدها هزار نسخه از آن در سراسر جهان عرضه شده است.

در این مجموعه فرآیندهایی مختلف مرجع، انواع مرجع، تاثیر فن‌آوری اطلاعات بر خدمات مرجع و منابع مهم مرجع موجود در کتابخانه‌ها به خصوص منابع الکترونیکی به زبانی ساده توصیف شده است.

مترجمان به هنگام ضرورت در بخش‌هایی از این کتاب تلاش کرده‌اند منابع فارسی مرتبط با موضوع را نیز به آن اضافه کنند به همین دلیل از این کتاب برای تدریس دروس مختلف مراجع فارسی نیز می‌توان استفاده کرد.

ویلیام ا. کتس (William A. Katz) پروفسور و مدرس مدرسه علوم و سیاست‌های اطلاع‌رسانی در دانشگاه ایالتی نیویورک است. وی هم اکنون ویراستار چندین مجله و مجموعه معتبر در حوزه‌های مختلف کتابداری به خصوص خدمات مرجع است و چندین سال به عنوان کتابدار در یکی از دانشگاه‌ها و در بخش ویراستاری انجمن کتابداران آمریکا شاغل بوده است.

در بخشی از کتاب کتابخانه‌های الکترونیکی و کتابداران مرجع می‌خوانیم:

دو یا سه رویکرد سنتی کتابخانه‌ای برای تحلیل سؤالات مرجع وجود دارد. این رویکرد معمول شمردن تعداد سؤالات و گزارش زمان صرف شده برای ارائه پاسخ است. این شیوه برای گزارش‌های آماری است و طبعاً تهیه آن نیاز به پول و پرسنل بیشتر دارد. این نوع عملکرد امروزه نیز ادامه دارد اما تمرکز بر انواع سؤالات به همان اندازه در کانون توجه قرار دارد. اینگونه نیست که طبقه‌بندی آسان باشد. بارها، هنگام ارائه خدمات به کاربران کاوش‌های الکترونیکی، تعیین نوع سؤالات آن‌ها دشوار شده است. در عین حال جایی که تحلیل به کار برده می‌شود، چارچوب کاری پرسش‌ها تا حد زیادی یکسان باقی می‌ماند. این شیوه را می‌توان به دو نوع کلی تقسیم کرد:

1) کاربر منبع شناخته شده‌ای را در خواست می‌کند. این درخواست معمولا برای سند، کتاب، مقاله، فیلم یا منبع مشخص دیگری است که می‌توان آن را با بیان ویژگی‌های خاصی نظیر مؤلف، عنوان، یا منبعی شناسایی کرد. کتابدار صرفا باید منبع مورد نیاز را از طریق فهرست، نمایه، کتاب‌شناسی، یا منبع مشابه‌ی مکان‌یابی کند، و اغلب تمام این‌ها نیز در یک پایانه رایانه‌ای قابل کاوش هستند.

2) کاربر بدون آگاهی از منبعی خاص، اطلاعات در خواست می‌کند چنین پرسشی مصاحبه مرجع را به دنبال خود خواهد داشت که در ارائه خدمات مرجع حائز اهمیت بسیاری است و در سرتاسر این کتاب و خصوصا در جلد دوم مورد بحث قرار می‌گیرد. اکثر سؤالات مرجع از نوع عمومی است خصوصا سؤالاتی که در کتابخانه‌های دبیرستان و عمومی مطرح می‌شود. در این کتابخانه‌ها کاربر متوسط، اطلاعات چندانی از خدمات مرجع موجود ندارد.