مجله سینما و ادبیات - شماره 65

مجله سینما و ادبیات - شماره 65، منتشر شد. زندگی و آثار اینگمار برگمان با نگاهی به تاریخچه سینمای سوئد، برگمان از زبان برگمان، نگاهی به فیلم پرسونا و تصویر و تماشا در سینمای اینگمار برگمان با تکیه بر «پرسونا»، از جمله عناوینی هستند که در این شماره از مجله می‌خوانید.

نگاه بخش سینمای ایران در این شماره به سینمای تجربی و تجربه‌گرایی در سینمای ایران معطوف شده است. بر این اساس سینمای «مستقل تجربه‌گرا» با هر فیلم، یک «تجربه ساخت‌شکنانه‌ی نو در فرم» و یک «تجربه‌ی روایت‌گرانه‌ی نو در محتوا» را تجربه می‌کند. در سینمای «مستقل تجربه‌گرا» نه کلیشه‌ها و ساختارها، که فقط «خودِ تجربه‌گرایی ا‌ست که تکرار می‌شود، بی‌آنکه این تکرار، به ساختارها یا کلیشه‌های مشابه تبدیل شود. «آیا سینمای تجربه‌گرای امروز، عملا موجودیت دارد؟» چرا این جریان در سینمای ما در اکران، ارتباط با مخاطب و ساخت فرم‌های بدیع در روایت نتوانسته در جایگاه واقعی خود بنشیند؟

آیا با خواندن یک متن می‌توان جنسیت نویسنده‌اش را حدس زد؟ در دورانی که اتفاقاً مفاهیمی چون جنسیت هر روز مبهم‌تر می‌شوند، متن‌ها اما بر گذشته‌ای شفاف‌تر ناظرند. در این خصوص برخی بر این باورند که «نوشتن امری انسانی فارغ از بحث جنسیت است و جنسیت ربطی به نوشتن ندارد» و هر نویسنده‌ای از زاویه نگاه و دید خاص خود به مضامین بشری می‌پردازد. گروه دوم اما معتقدند «که جنسیت در زبان و اندیشه‌ی انسان‌ها موثر است و خود را در انتخاب واژگان، سبک نگارش، انتخاب موضوع و پرورش مضامین نشان می‌دهد». آیا طرح یک روایت خاص وقتی از دید یک زن نویسنده مطرح می‌شود با طرح آن از طریق یک نویسنده مرد تفاوت دارد؟ ویرجینیا وولف می‌گوید ادراک عاطفی یک زن و به تبع آن اندیشه‌ی او درباره‌ی جهان با یک مرد متفاوت است و دلیل آن را تفاوت تجربه‌های خاص زنان با مردان می‌داند.

پرونده ویژه این شماره در مورد یکی از خالقان و بدعت‌گذاران رمان‌ در ژانرهای علمی - تخیلی، آرمانشهری، تاریخی، فمینیستی و رمان چندژانری است. «کم‌توجهی به میراث عبدالحسین صنعتی‌زاده به ویژه در فانتزی‌نویسی و شکل‌دهی به ادبیات ژانر، علاوه بر آنکه ناشی از محدودیت‌ها و رویکردهای نظری سنت‌های تاریخ‌ نگاری ادبی در ایران معاصر است، متاثر از نایاب‌ بودن این آثار در شش دهه اخیر نیز بوده است.» در این پرونده میراث صنعتی‌زاده در شکل‌گیری ژانرهای ادبی در ادبیات مدرن ایران و دلایل تاریخی غیاب یا حذف او از گفتمان‌های حاکم ادبی مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است.