محمدحسین عسگری کتاب آشنایی با بازارهای خدمات جانبی برق را با توجه به فقدان یک منبع و مرجع متمرکز، جدید بودن مفهوم خدمات جانبی به ویژه در بازار برق کشور، همچنین مهجور بودن این مبحث در مقایسه با سایر مفاهیم و موضوعات بازار برق، گردآوری کرده است.
در نگارش کتاب آشنایی با بازارهای خدمات جانبی برق (Ancillary services in electricity markets) سعی شده است علاوه بر برجسته نمودن جنبههای علمی و قابلیت استفاده برای دانشجویان، محققان و علاقهمندان به حوزه بازار برق، جنبههای عملی و کاربردی آن نیز برای فعالان صنعت به ویژه کارشناسان و مدیران شاغل در دفاتر بازار برق شرکتهای تولید (نیروگاهها) و توزیع نیروی برق قابل استفاده باشد.
در بخش اول این کتاب، پس از آشنایی ابتدایی با مفهوم خدمات جانبی، روشهای مختلف دستهبندی این خدمات بررسی شده و فلسفه ایجاد و کارکرد هر یک از این خدمات نیز به اختصار مورد اشاره قرار میگیرند. پس از آن ملاحظات اقتصادی و فنی هر یک از خدمات جانبی متداول در دنیا بررسی میشوند.
در بخش دوم کتاب نیز بازارهای خدمات جانبی موجود در بازار برق ایران معرفی میشوند و مسائل فنی و اقتصادی آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرد. در این بخش، روند اجرائی بازارهای خدمات جانبی کنترل فرکانس، توان راکتیو و خدمات خود راهاندازی در زمان نگارش کتاب تشریح میگردد.
یکی از نگرانیهای اصلی پس از طرح ایده تجدید ساختار در صنعت برق و تشکیل بازار برای داد و ستد کالای برق همچنین تغییر رویکرد خدمت محوری به کالا محوری در حوزه برق، دغدغه عدم سازگاری ملاحظات فنی و امنیتی شبکه برق با مسائل اقتصادی مرتبط با بازار این کالا بوده است.
یک بازار برق، تنها در صورت پشتیبانی توسط زیرساختهای سیستم قدرت و وجود امنیت و پایداری در شبکه، قادر به ادامه فعالیت و محقق کردن اهداف اقتصادی خود در زمینه افزایش کارایی صنعت برق است. در بیشتر موارد، اختلال در تأمین برق برای مصرفکنندگان غیر قابل تحمل و هزینهبر است.
برای تولیدکنندگان نیز قطع برق، موجب محروم شدن آنها از امکان افزایش تولید نیروگاه و کاهش درآمدشان میگردد. هر چند تولیدکنندگان ممکن است در اثر قطع برق، در مقایسه با مصرفکنندگان، متحمل خسارت کمتری شوند اما در مجموع کلیه بازیگران بازار برق از عدم وجود یک سیستم قدرت پایدار و قابل اطمینان زیان میبینند. تمامی کاربران شبکههای سراسری برق، این حق را دارند که سطح مشخصی از استمرار خدمت رسانی را از سیستم قدرت انتظار داشته باشند.
در بخشی از کتاب آشنایی با بازارهای خدمات جانبی برق میخوانیم:
کنترل اولیه فرکانس، یک کنترل خودکار محلی است که میزان تولید توان حقیقی واحدهای تولیدی و مصرف بارهای کنترلپذیر را، برای بازگرداندن سریع تعادل بین بار و تولید و مقابله با تغییرات فرکانسی، تنظیم مینماید. خدمات کنترل اولیه فرکانس به ویژه برای تثبیت فرکانس پس از وقوع قطعیهای گسترده در بخش تولید یا مصرف، طراحی شده است. از این رو، این خدمات برای حفظ پایداری سیستم قدرت ضروری هستند. تمام ژنراتورهای سنکرون با شبکه و مجهز به گاورنر سرعت، این کنترل را به صورت خودکار انجام میدهند. سمت تقاضا نیز از طریق تأثیر خود-تنظیمی و بارهای حساس به فرکانس مانند موتورهای القایی و یا از طریق عملکرد رلههای حساس به فرکانس که بعضی بارها را در آستانه فرکانسی معینی قطع یا وصل میکنند، در ارائه این خدمات مشارکت دارند.
با این وجود، مشارکت سمت تقاضا همیشه در محاسبۀ پاسخ کنترل فرکانس اولیه در نظر گرفته نمیشود. ارائه خدمات کنترل فرکانس اولیه توسط بازیگران بازار با توجه به برخی قیود شبکه، محدود میشود. برای مثال، بعضی از واحدهای تولیدی که خروجی خود را در پاسخ به افت فرکانس، افزایش میدهند، نمیتوانند این پاسخ را برای یک دورۀ زمانی نامحدود ادامه دهند. بنابراین پیش از پایان دورۀ پاسخدهی آنها، این واحدها باید با واحدهای دیگر جایگزین شوند. همچنین پراکنده شدن و توزیع واحدهای مشارکت کننده در کنترل اولیه در سراسر شبکههای به هم پیوسته، به منظور کاهش حالات گذرای ناشی از خروجهای گسترده واحدهای تولیدی و ارتقای امنیت سیستم، از اهمیت به سزایی برخوردار است. به علاوه، توزیع بار مجدد یکنواخت نیز به حفظ پایداری سیستمهای جزیرهای در صورت انشعاب سیستمهای قدرت (در هنگام بروز خاموشیهای سراسری) یاری میرساند.
بله

















