کتاب کاربرد GIS و RS در محیط زیست، به بررسی روشهای کاربردی در مطالعات مربوط به حوزههای جغرافیا، محیط زیست، منابع طبیعی زمینشناسی و... پرداخته است.
GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجموعهای سازمان یافته از سخت افزار، نرمافزار، دادههای مکانی-توصیفی افراد متخصص و الگوریتمها محسوب میشود که به منظور گردآوری، ذخیرهسازی، بهنگامسازی، پردازش، بازیافت، تجزیه و تحلیل اطلاعات طراحی میشود و مشخصات مکانی دادهها را بیان میکند.
RS یا سنجش از دور، علم کسب اطلاعات در مورد موضوعات تحت بررسی به وسیلهی ابزارهای خاص و بدون تماس فیزیکی با آنها و به عبارتی دورکاوی یا دورسنجی پدیدههای محیطی یا مکانی بدون تماس مستقیم با آن پدیده است. مزیت برتر اطلاعات ماهوارهای در مقایسه با سایر منابع اطلاعاتی، پوشش تکراری آنها از نواحی معین با فاصله زمانی مشخص به شمار میرود.
سنجش از دور در بسیاری از زمینههای علمی و تحقیقاتی کاربردهای گستردهای دارد. از جمله کاربردهای فن سنجش از دور میتوان به استفاده از آن در زمین شناسی، آب شناسی، معدن، شیلات، کارتوگرافی، جغرافیا، مطالعات زیست شناسی، مطالعات زیست محیطی، سیستمهای اطلاعات جغرافیایی، هواشناسی، کشاورزی، جنگلداری، توسعه اراضی و به طور کلی مدیریت منابع زمینی و غیره اشاره کرد.
سنجش از دور میتواند تغییرات دورهای پدیدههای سطح زمین را نشان دهد و در مواردی چون بررسی تغییر مسیر رودخانهها، تغییر حد و مرز پیکرههای آبی چون دریاچهها، دریاها و اقیانوسها، تغییر مورفولوژی سطح زمین و غیره بسیار کارساز است. افزون بر این یک سیستم سنجش از دور با توجه به این که بر اساس ثبت تغییرات و اختلافهای بازتابش الکترومغناطیسی از پدیدههای مختلف کار میکند، میتواند حد و مرز پدیدههای زمینی اعم از مرز انواع خاکها، سنگها، گیاهان، محصولات کشاورزی گوناگون و... را مشخص کند.
سنجش از دور در پیشبینی وضع هوا و اندازه گیری میزان خسارت ناشی از بلایای طبیعی کشف آلودگی آبها و لکههای نفتی در سطح دریا، اکتشافات معدنی نیز کاربرد دارد. بدون شک استفاده از این فن در مطالعات اکتشافی و منابع طبیعی و سایر موارد پیش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بیشتر میکند بلکه از نظر دقت و هزینه و نیروی انسانی نیز بسیار با صرفهتر است.
در بخشی از کتاب کاربرد GIS و RS در محیط زیست (Application GIS and RS in Environmet) میخوانیم:
کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی در حال حاضر از ابزاری در مدلسازی زیست محیطی فراتر رفته و آن را به ابزاری برای پشتیبانی از اهداف توسعۀ پایدار به واسطۀ تکنولوژیهای خلاق و جدید تبدیل کرده است. تجزیه و تحلیلهای زیست محیطی شامل محدودۀ متنوع و وسیعی از فنون میباشند که هدف آنها تعیین فاکتورهای خاصّ آلودگیها و فشار بر محیط زیست است. در این حوزه، پایش و مدلسازی زیست محیطی با هدف تخمین زدن کیفیت وضعیت موجود محیط زیست و تغییرات بالقوّۀ کوتاه مدت و بلند مدت در آن بکار میرود. GIS میتواند به عنوان ابزار پشتیبانی کنندۀ تصمیمات استراتژیک برای توسعه و بسط مدلهایی بکار رود که این مدلها میتوانند وضعیت واقعی و حقیقی محیط زیست را شبیهسازی کرده و پیامدها و خسارات بالقوۀ یک پروژۀ توسعۀ جدید یا موجود را مدلسازی کنند.
در مدلسازی زیست محیطی محدودۀ وسیعی از دادههای زیست محیطی برای تخمین و تشخیص منابع مختلف آلودگی و فشارهای زیست محیطی گرد آوری میشوند. آلودگی هوا، انتشار و برون فرستها با ایستگاهها و جایگاههای عملیاتی اتوماتیک یا دستی مورد پایش قرار میگیرند. کیفیت آب و آلودگی خاک در آزمایشگاههای شیمیایی مورد ارزیابی قرار میگیرند. آلودگیهای صوتی نیز بلادرنگ (در زمان وقوع) و ارزیابی چشم انداز زمین نیز با وارد کردن مطالعات دقیق و جزئی از نحوۀ استفاده از مناظر و چشم اندازها با استفاده از ترکیبی از سنجش از راه دور، ارزیابی سایت، و مطالعات کتابخانهای، جمعبندی و ترکیب کنندۀ تجزیه و تحلیلهای جغرافیایی، زیست محیطی و میراث فرهنگی انجام میگیرد.
بله























