کتاب روانشناسی کودک: از دنیای کودک خود چه می‌دانید؟

کتاب روانشناسی کودک: از دنیای کودک خود چه می‌دانید؟، تالیف زهره رجب زاده دزفولی، اثری کاربردی و مفید برای ورود به دنیای زیبا، ساده و در عین حال پیچیده کودکان است. روش‌های توضیح داده شده در این کتاب، پاسخی است به سوالات والدین تا کودکانی شاد، سالم، رها و خلاق پرورش دهند.

گاهی والدین در برخورد با برخی رفتارهای کودک خود دچار سردرگمی می‌شوند. برخی واکنش‌های کودک در سنین مختلف و موقعیت‌های متفاوت برای والدین ناشناخته است. انتخاب اینکه در پاسخ به گریه کردن، بهانه‌جویی، شیطنت، لجبازی و کنجکاوی کودک کدام عکس‌العمل صحیح‌تر است کمی دشوار است.

هنگامی جامعه‌ای سالم و متعادل خواهیم داشت که کودکان‌مان را در مسیر درستی قرار دهیم و از آن‌ها بزرگسالانی شاد بسازیم، از همان سنین اولیه با روش‌های مثبت و مؤثر، مهارت‌های گفتگو، همدلی، صبر و تحمل، مسئولیت پذیری در برابر تصمیم و کار گروهی را به آن‌ها بیاموزیم. در دنیای شتاب زده و پریشان امروز کودکان سهمی اندک از اوقات فراغت والدین، و والدین فرصتی محدود برای غوطه ور شدن در دنیای کودکان خود دارند. آموزش مهارت‌های زندگی به کودکان، صبر و حوصله می‌برد اما آثار آن یک عمر باقی می‌ماند.

از طرفی مشغله‌های زندگی نه تنها صبر و حوصله که فرصت ایجاد رابطه مثبت والد - کودک بر پایه اعتماد و عشق بی‌قید و شرط را از والدین می‌گیرد. عشق بی‌قید و شرط یعنی اینکه: دوستت دارم چون فرزند منی. هر چه کنی و هرچه باشی دوستت خواهم داشت. با این کلمات نه تنها صمیمیت عاطفی بین والدین و فرزندان ایجاد می‌شود که آن‌ها را در برابر آسیب‌های دوران نوجوانی واکسینه خواهد کرد و در سال‌های بعد نیز در بیرون از خانه بدنبال محبت نخواهند گشت. بطور مسلم مسیر زندگی کودک آکنده است از نگرانی، بیم، امید، سردرگمی و جستجو برای یافتن راه درست. کودک، نمونه کوچک شده‌ی ما بزرگسالان نیست. او هنوز مهارت مدیریت احساسات خود، از عهده برآمدن استرس‌ها و مشکلات را مانند ما بزرگسالان نیاموخته.

کودک از بزرگسالان می‌آموزد چگونه مشکلات زندگی را حل کند. او به دنبال رهبری درست والدین خود است نه آنکه والدین نقاط ضعف او را زیر ذره بین بگذارند و تنها به آن نکات توجه کنند. بهتر است به جای پند و اندرز، رفتارهایی که از کودک انتظار دارند را خود انجام دهند و کارهایی را که دوست ندارند کودک انجام دهد، خود نیز انجام ندهند وگرنه دیر یا زود آنچه که کرده‌اند را در کودک خود خواهند دید نه آنچه که تذکر داده‌اند. فراموش نکنیم که کودکان می‌بینند، نمی‌شنوند، پس درست عمل کنیم؛ راه دیگری وجود ندارد.

روش‌های توصیف شده در کتاب روانشناسی کودک به والدین کمک می‌کند تا در لحظات کشاکش با فرزندانشان عکس‌العمل‌های سازنده برگزینند و همدلانه با فرزندانشان بازیکنان یک تیم باشند.

در بخشی از کتاب روانشناسی کودک می‌خوانیم:

وقتی کودک کاری می‌کند که شما می‌پسندید به او آفرین بگویید و تشویقش کنید. این بهتر از آن است که تنها زمانی که کار بد می‌کند او را دعوا کنید و برایش سخنرانی کنید. متخصصان معتقدند اگر چه تشویق کارهای خوب و تأیید آن‌ها با کلام، ساده‌تر از تنبیه و مجازات است اما تأثیر بیشتری دارد. بعنوان مثال: وقت خواب کودک نوپای شماست و او مقاومت می‌کند. اما هر قدمی که به خوابیدن نزدیک‌تر می‌شود او را تشویق نمایید. وقتی با خواست شما دست از بازی می‌کشد به او بگویید آفرین که وقتی صدایت کردم سریع آمدی و بازی را کنار گذاشتی. حالا که زود آمدی وقت داریم یک کتاب قصه بیشتر بخوانیم. اگر روی تشک دراز بکشی، می‌توانیم دو تا قصه بخوانیم. یادتان باشد با هر قدمی که به سمت خواب پیش می‌رود او را تشویق نمایید.

نکته: اصولا تشویق برای شکل دهی، تقویت و ایجاد رفتار مثبت در کودک مؤثر است اما این را نیز فراموش نکنید که تشویق کودک در اثر تکرار، کاربرد واقعی خود را از دست بدهد و تبدیل به وسیله‌ای برای لوس بار آوردن کودک شود. بهتر است بجای تشویق کردن دائمی کودک بابت کارهای ریز و درشتش، تلاش او را نیز تشویق کنید. به فرزندتان برای تلاش‌هایش پاداش دهید و نه برای نتیجه تلاش‌هایش.

اینگونه شما از کودکی او را «تلاش گرا» تربیت می‌کنید و نه «نتیجه گرا». «تو بهترینی»، «تو همیشه موفق می‌شوی» و... این جملات باعث می‌شود که کودک ارزش خود را در گرو درست و کامل انجام دادن کارها بداند و حتی دچار اعتماد به نفس کاذب شده یا اضطراب و استرس کامل بودن تا ابد رهایش نکند چون گمان می‌کند اگر این کار را به بهترین نحو ممکن انجام ندهد دیگر ارزشی نزد شما نخواهد داشت.