کتاب مناقب اهل بیت در دیوان چهار شاعر دورهی صفویه نوشتهی حمیده مظهری آزاد، شاهکارهای ادب فارسی در دوره صفویه که مضمون آنها مدح و منقبت رسول گرامی اسلام (ص) و ائمه اطهار (ع) بوده را مورد بررسی قرار میدهد.
ادبیات هر ملتی آیینهی تمام نمای فرهنگ، اندیشه، عواطف و احساسات آن ملت است و چنانچه در خدمت ایده و تفکر درست درآید نقش پر جاذبه و فراگیری در سیر تحقق آرمانهای انسانی خواهد داشت. شعرا همواره در فراهم آوردن سرمایهی غنی ادبی، عرفانی، مذهبی و فرهنگی سهم به سزای خود را ایفا نموده و در انعکاس احساسات و عواطف پاک انسانی و مذهبی خود نسبت به ساحت مقدس نبی مکرم اسلام (ص) ابراز عشق و ارادت به اهلبیت گرامی آن حضرت (ع) در قالبهای گوناگون شعر بیان نمودهاند. ذکر این نکته لازم به نظر میرسد که ادبیات فارسی یکی از مقدسترین جلوههای ادبیات جهان است و مضمون بسیاری از سرودههای شاعران نامدار ادبیات فارسی با الهام از آیات قرآن کریم، احادیث نبوی و روایاتی از عترت پاک آن بزرگان سروده شده است.
مناقب اهل بیت (ع) بخشی از ادبیات ما را فرا گرفتههی احساسات و عواطف فارسیزبانان انداخته و با محتوای نهفته در دل ادبیات و واژههای خویش انتقال دهندهی افکار و عقایدی است که شالودهی جامعه را قوام میبخشد و بنای افکار آنها را استوار میسازد.
بررسی و تحلیل مناقب اهل بیت (ع) ما را در شناخت هر چه بیشتر و روند پیدایش منقبت گویی، شکلگیری و تکامل منقبت سرایی و تقویت کارکردهای آن در آینده یاری خواهد کرد.
در بخشی از کتاب مناقب اهل بیت در دیوان چهار شاعر دورهی صفویه میخوانیم:
بررسی آثار شاعر، شخصیتی از وی ارائه میدهد نمونه و معیار با نسبه کاملی از افراد تحصیل کرده و آگاه عهد صفوی است. در شهر اصفهان که در آن روزگار مرکز حکومت سلاطین شیعی و یکی از کانونهای معتبر فرهنگ و دانش اسلامی بود در مدارس دینی به فرا گرفتن علوم متداوله پرداخته وی با علوم قرآن و حدیث و مسائل دینی به ویژه معتقدات مذهب شیعه آشنایی داشت. و این تبخر و آشنایی موجب شده که قصاید و مثنویاتش مجموعهای ارزنده حاوی مطالب و مسائل شیعهی امامیه باشد، قصایدش در ستایش خدا و نعت رسول اکرم (ص) و خاندان عصمت و طهارت (ع) سروده شده است.
«تأثیر» یک شیعهی مخلص و متعصب است ارادت خالصانهی وی به امام اول شیعیان حضرت علی (ع) و ائمه اطهار (ع) در سراسر دیوانش به چشم میخورد.
نسبت کفر به «تأثیر» مسلمان ندهد
گر غلومی کند از مهر علی خالی نیست
ترکیب بندهای رثائیه وی به تقلید روشن از مولانا محتشم کاشانی مرثیهگوی معروف عهد صفوی است.
ای دل فگار باش که ایام ماتمست
ای جان سیاه پوش که ماه محرمست
در اقتدا به ترکیب بند محتشم کاشانی:
باز این چه شورش است که درخلق عالمست
باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتمست
بله

















