کتاب سلطه عملیات روانی

بهرام رضایی در کتاب سلطه عملیات روانی به بررسی عملیات روانی در جنگ‌های 1991 نفت و 2003 سلطه پرداخته است.

مطالعه موردی عملیات روانی در جنگ‌های 1991 نفت و 2003 سلطه شامل عوامل روانشناختی، روند اقدامات عملیات روانی، تبلیغات در خدمت عملیات روانی و مصادیق عینی، از بررسی‌هایی است که در این کتاب انجام شده است.

با شکل گرفتن اولین اجتماعات بشری پدیده جنگ نیز همواره به نوعی گریبانگیر انسان بوده است. با در نظر گرفتن این موضوع که انسان موجودی است ترکیب شده از جسم و جان، لذا تأثیر پذیری و غلبه بر بعد دیگر وجودی انسان یعنی روح، در جنگ میان دو طرف، از دور زمان همواره دارای اهمیت خاصی بوده است، بطوری که در هر جنگی طرف مقابل سعی بر آن داشت که علاوه بر غلبه بر بعد فیزیکی و جسم انسان‌ها، بعد روانی و روحی او را به تسخیر در آورد و برای این منظور از روش‌های مختلفی نیز بهره می‌جسته است.

به طوری که به جرأت می‌توان گفت هر زمان که پیروزی فیزیکی بدون پیروزی روح و روان حاصل می‌شد، این فتح و نصرت دوام و قوام چندانی نداشت و یا به راحتی بدست نمی‌آمد. در کتاب سلطه عملیات روانی می‌خوانیم که چگونه امروزه نیز گرچه فناوری نظامی برای قدرت نمایی و کسب پیروزی ابزار کار آمدی است، اما استفاده از فناوری مدرن از یکسو و پیشرفت‌های انسانی و ارتباطات فراگیر جبهه با پشت جبهه و در نتیجه ایجاد نوعی به هم پیوستگی و عدم تفکیک خطوط اول جبهه با آنچه اصطلاحاً پشت جبهه اطلاق می‌شود، ضرورت بهره‌گیری از ابزار و امکاناتی را مطرح می‌سازد که الزاماً در حوزه عملیات نظامی و کشتن نیروهای جنگجو خلاصه نشده است و عمومیت مبارزه در تمام صحنه‌ها را به عنوان یک اصل مطرح می‌سازد.

طبیعی است که جنگ روانی و عملیات روانی مناسب‌ترین کاندیدا برای پیگیری این راهبرد است ایالات متحده در سه جنگ اخیر خود از دهه 90 بدین سوی، به طور قابل ملاحظه‌ای از ابزار عملیات روانی رسانه‌ای استفاده کرده است و دیگر دولت‌ها نیز با توجه به توانایی‌ها و فناوری خود از این ابزار مدد جسته‌اند.

هر چند عملیات روانی از دیرباز در هر دو سطح تاکتیکی و عملیاتی جنگ کاربرد داشته است؛ اما در کتاب سلطه عملیات روانی پیامدهای این عملیات‌ها را باید در سطح کاربردی جست و جو کرد. در عملیات‌های طوفان صحرا و سپر صحرا، قدرت نیروهای ائتلاف و دیدگاه مساعد منطقه‌ای جهانی نسبت به آن‌ها را باید محورهای راهبردی به حساب آورد. اطلاعات و اخبار منفی به منزله تهدیدی علیه این محورها، می‌توانست تاثیرات نامطلوب بسیاری بر کل عملیات بر جای گذارد. به همین ترتیب تلاش‌های آمریکایی‌ها برای به کارگیری اطلاعات و اخبار از طریق یک رشته عملیات‌های روانی منسجم تاثیرات راهبردی مهمی بر عراق تحمیل کرد.