کتاب استراحت حافظ

کتاب استراحت حافظ اثر پدرام حکیم زاده، به موضوع ارتباط میان اشعار حافظ و نقاشی‌های رنه ماگریت پرداخته شده است.

کلمه و تصویر از دیر باز دو نوع ابزار بیانی برای ارتباط میان انسان‌ها بوده است. از یک سو در هنرهایی مانند نقاشی، گرافیک و سینما بیشتر از تصویر و درهنرهایی مانند شعر، رمان و نمایش بیشتر از کلمه استفاده می‌شود. از سوی دیگر در سرزمین‌های مختلف از نظر پیشینهٔ هنری هنرهای کلامی و در سرزمین‌های دیگر هنرهای تصویری رواج و ارزش بیشتری داشته است. در سرزمین‌های شرق و به ویژه ایران، شاعران با ذوق و قریحه، کلمه را با سعدی، فردوسی، حافظ، مولوی و... به اوج رساندند.

در سرزمین‌های غربی و به ویژه اروپا، نقاشان غربی با مکتب‌ها و سبک‌های مختلف هنری، ارزش‌های تصویری متعالی را به جهان عرضه داشتند. از هم‌نشینی دو نوع وسیله بیانی از دو سرزمین با فرسنگ‌ها فاصله و از دو تاریخ با فاصله چند قرن، ارزش‌های هنری جدیدی خلق خواهد شد مانند تلاقی دو دریا (مجمع ابحرین) در تعبیر قرآنی آن و یا دو بی‌نهایت که انسان را به درک جدیدی از هستی می‌رسانند.

خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدین محمد حافظ شیرازی شاعر بزرگ و یکی از سخنوران نامی جهان است. بیش‌تر شعرهای او غزل هستند که به غزلیات حافظ شهرت دارند. گرایش حافظ به شیوهٔ سخن‌پردازی خواجوی کرمانی و شباهت شیوهٔ سخنش با او مشهور است. او از مهم‌ترین و تأثیرگذاران شاعران پس از خود شناخته می‌شود. در قرون هجدهم و نوزدهم اشعار او به زبان‌های اروپایی ترجمه شد و نام او به گونه‌ای به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت. هرساله در تاریخ ۲۰ مهرماه مراسم بزرگ‌داشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار می‌شود. مطابق تقویم رسمی ایران این روز روز بزرگ‌داشت حافظ نامیده شده است.

رنه ماگریت (Reynier Marguerite)، نقاش بلژیکی، یکی از برجسته‌ترین نمایندگان سوررئالیسم در نقاشی، و ابداع کنندهٔ جناس تصویری است. او طراحی را از سال ۱۹۱۰ شروع کرد. نقاشی‌های اولیهٔ ماگریت از حدود سال ۱۹۱۵ آغاز شد. او در آکادمی بروکسل آموزش دید و به کشورهای فرانسه، انگلستان، آلمان و هلند سفر کرد. اولین آثارش نشان دهنده تأثیر او از فوتوریسم و کوبیسم است.