نمایشنامه اروند خون

کتاب اروند خون، از ایوب آقاخانی، نمایشنامه‌ای منسجم با ساختاری قابل است. کارگردانی خلاقانه و بازی‌های پرانرژی و روان از نکات مثبت نمایش اروندخون است که باعث می‌شود دیدن نمایش را با ارزش‌تر شود.

نمایش اروند خون، روایتی تراژیک از نبرد رزمنده‌های عملیات کربلای چهار است که در رودخانه اروند گرفتار شده و شهادت غمبار آن‌ها بستر خلق چهار شخصیت رزمنده شده که در برابر شخصیتی به نام صبور واقعیت و رویای آن‌ها تجسم می‌شود. زوایه دید روایی نویسنده در ساختار نمایشنامه نوعی کنکاش درونی برای شخصیت‌هایی است که مخاطب با روایت اشخاص و خواسته و آرزوهای آنها آشنا می‌شود. در پرداخت نمایشنامه ایوب آقاخانی سعی دارد با استفاده از جنبه‌های واقعی زندگی اشخاص نمایش را شکل دهد. در این نمایشنامه علیرضا با آنکه عاشق است اما جنگ را تکلیف خود می‌داند. شهادت او نقطه عطف نمایشنامه در ستیز عشق و وظیفه است که او را چون یک قهرمان عاشق وطن با دست بسته در اروند به شهادت می‌رسانند. مهدی که مجروح می‌شود اما به قولی که به مادرش برای برگشت از جنگ داده عمل کرده و حالا با وجود زنده بودن دل نگران مادر علیرضای شهید است. حسین که در جنگ بیهوش شده نمی‌تواند علیرضا را فراموش کند. و اسفندیار که از همه ارشدتر است بعد از اسارت دیگر درد را هم حس نمی‌کند!

ایوب اقاخانی در یک دهه اخیر گونه نمایش‌های مختلف با عنوان فاخر و یا دینی در فضای نمایش ما متداول شده است که هدف این گونه آثار جذب مخاطب عمومی است. یکی از ایرادات مهم این گونه نمایش‌ها فقدان نگاه هنری عمیق و بهره بردن از ساختار و یا شکل و شیوه اجرایی خلاقانه بوده که به نظر می‌رسد گروه نمایش اروندخون سعی دارد شکل دیگری از این نوع آثار را اجرا کند.

یادداشت شهرام کرمی، نمایش‌نامه نویس و کارگردان برجسته تئاتر پس از تماشای نمایش اروند خون: نمایش هنری برای آگاهی و دانش است. آنچه از عمل صحنه به مخاطب منتقل می‌شود فقط تجربه دیدن و یا سرگرمی نیست بلکه توجه را به بصیرت و آگاهی تبدیل می‌کند. این جادوی مهم هنر نمایش است. راز زندگی وقتی با هنر نمایش عجین شود تجربه عمیق برای تماشاگر ایجاد می‌کند.

در زندگی و تاریخ مردمان هر سرزمین وقایعی هست که درک و تعمق در آن معنایی خاص دارد. واقعه جنگ هشت ساله در دوران معاصر و قیام امام حسین (ع) دو رویداد خاص هستند که معنایی مشترک در ذهن مخاطب امروز دارد. واقعه شهدای غواص در جنگ تحمیلی و مفهوم قیام عاشورا به عنوان الگوی فکری شخصیت‌های این اثر باعث شده که نمایش اروند خون را اثری خاص کند.

در نمایش اروند خون رابطه اشخاص نمایش براساس تعلق عاطفی نیست بلکه همه آنها هدف مشترکی دارند که آنها را در یک موقعیت قرار داده است. شکست عملیات جنگی به پیوند شخصیت‌ها برای آنچه فکر کرده‌اند ختم می‌شود. ایوب آقاخانی سعی دارد نگاه متفاوتی به شخصیت قهرمانان جنگ داشته باشد و این ویژگی نمایش اروند خون را غنی کرده است. شاید اگر صبور جای حرف زدن مستمر و تحلیل خود بیشتر ناظر واقعه بود جنبه‌های دراماتیک نمایش عمیق‌تر می‌شد. در شیوه روایی این فرصت برای اشخاص نمایش وجود دارد تا درباره خود و کاری که می‌خواهند انجام دهند اظهارنظر کنند.