بهطورکلی عهدنامهها دارای نقش اساسی در روابط بینالملل میباشند زیرا آنها نهتنها منشاء اصلی حقوق بینالملل بهشمار میروند بلکه در توسعه مترقیانه آن نیز سهم بهسزایی دارند. عهدنامه 1921 ایران - شوروی بهدلیل شرایط زمانی خاص خود، دارای اهمیت تاریخی ویژه میباشد و در حقیقت انعقاد آن را نقطهعطفی در روابط دو کشور دانستهاند، زیرا از نقطهنظر دولت انقلابی جدید، در این مقطع زمانی جلب شناسایی سیاسی و ایجاد روابط با کشورهای دیگر، بهویژه دولتهای همسایه، امری ضروری برای تحکیم موقعیت بینالمللی حکومت انقلابی نوپا بهشمار میرفت و از دیدگاه ایران نیز ایجاد رابطه سیاسی با دولت شوروی بر اساس احترام متقابل، گامی مهم در جهت تحکیم استقلال سیاسی و زدودن آثار قرارداد شوم 1907 و نفی آثار قرارداد نافرجام 1919 تلقی میگردید.
این کتاب شامل مقدمه، متن، نتیجهگیری، پیوستها و کتابنامه است. متن، خود، متشکل از دو بخش کلی است که در بخش اول، در دو فصل، زمینههای تاریخی روابط ایران و روسیه از بدو همجواری تا انعقاد عهدنامه مودت 26 فوریه 1921 مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در بخش دوم نیز در دو فصل، با بررسی وقایعی که به انعقاد عهدنامه و ثبت آن در دبیرخانه جامعه ملل انجامیده است و با شرح و تفسیر فصول عهدنامه مودت، به آثاری که این عهدنامه در روابط 80 ساله ایران و شوروی در جهت تأمین منافع ملی ایران داشته است، پرداخته میشود. پس از آن، چندین استدلال برای آزمایش دو فرضیه یاد شده زیر عنوان «تحلیل نهایی» جمعبندی شده و بهمنظور سهولت دستیابی خواننده به معاهده ترکمنچای، عهدنامه مودت و معاهده تأمینیه و بیطرفی، متن هر یک در قسمت پیوستها آمده است. در پایان، کتابنامه نیز زینتبخش این اثر است.
بله
















