کتاب آواز زمین اثر بابک احمدی از نشر مرکز

کتاب آواز زمین نوشته‌ی بابک احمدی، شامل هشت جستار در تاریخ موسیقی است. شش جستار هر کدام به یکی از شاهکارهای موسیقی کلاسیک اختصاص دارد و دو جستار دیگر درباره‌ی مجموعه آثار باخ و بتهوون هستند که با هم نزدیکی دارند. نویسنده، این قطعات موسیقی را نه از نظر فنی، بلکه با نظر به جایگاه تاریخی و هنری آن‌ها تحلیل می‌کند و تاثیرشان بر موسیقی‌دانان دیگر را بررسی می‌کند.

درباره‌ی کتاب آواز زمین

بابک احمدی، پژوهشگر و منتقد ادبی، شش قطعه از بهترین آثار موسیقی کلاسیک جهان را از نظر نوآوری و تأثیرگذاری بر موسیقی جهانی برای بررسی انتخاب کرده است: سمفونی شماره 3 اروئیکا اثر بتهوون، اپرای تریستان و ایزولده اثر واگنر، مس در سی مینور باخ، یک رکوئیم آلمانی برامس، سمفونی شماره 2 مالر و کنسرتو برای ویولون و ارکستر به یاد یک فرشته اثر برگ. هدف نویسنده از نگارش کتاب آواز زمین: هشت جستار در تاریخ موسیقى ایجاد اشتیاق در مخاطبان برای دوباره شنیدن این آثار و ارتباط با هنر نوابغ موسیقی است.

دو جستار از کتاب درباره‌ی آثار باخ برای تک‌نوازی ویولون و ویولونسل و واپسین کوارتت‌های زهی بتهوون هستند. آثاری که در هر کدام از این دو دسته بررسی می‌شوند به‌نحوی با هم در ارتباط‌اند و به هم نزدیکی دارند. در اولی شش اثر از باخ جای دارند که به سوئیت‌های ویولونسل مشهورند و در اصل برای ویولا دا گامبا ساخته شده‌اند که سازی است کوچک‌تر و سبک‌تر از ویولونسل امروزی. جستار دوم نیز درباره‌ی شش شاهکاری است که بتهوون برای کوارتت زهی ساخت که از زیباترین آثار هستند و نحوه‌ی بیان موسیقی را دگرگون کرده‌اند.

موسیقی کلاسیک به ذائقه‌ی بابک احمدی

بابک احمدی، متولد 1327، نویسنده، مترجم، پژوهشگر و منتقد هنری است. او در رشته‌های علوم سیاسی و فلسفه تحصیل کرده است و بیشتر آثارش به نقدهای هنری در حوزه‌ی سینما اختصاص دارد. کتاب حاضر با هشت جستار تحلیلی و تاریخی به دلیل علاقه‌ی فراوان او به موسیقی کلاسیک نگاشته شده است. او با ظرافت و ریزبینی درباره‌ی ارتباط قطعات موسیقی و تأثیر آن‌ها بر یکدیگر سخن گفته است.

علاقه‌مندان به آثار موسیقی‌دانانی چون یوهانس برامس، ریشارد واگنر، یوهان سباستیان باخ و لودویگ فان بتهوون با خرید کتاب آواز زمین بابک احمدی به شنیدن دوباره‌ی این آثار با دقت بیشتر مشتاق خواهند شد. این پژوهش هنری با همکاری نشر مرکز منتشر شده است.

کتاب آواز زمین برای شما مناسب است اگر

• به آثار هنرمندانی چون بتهوون، موتسارت، باخ، واگنر و... علاقه دارید.
• به‌تازگی به شنیدن موسیقی کلاسیک علاقه‌مند شده‌اید و برای درک بهتر در جست‌وجوی مقالاتی هستید که ارتباط این آثار را با هم شرح دهند.
• به مطالعه‌ی نقدهای هنری در حوزه‌ی موسیقی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب آواز زمین: هشت جستار در تاریخ موسیقی می‌خوانیم

انقلابى در اپرا

تریستان و ایزولده اپرایى طولانى است که در آن کلام مهم‌تر از رویدادهاست و موسیقى کلام آهنگین را پیش مى‌برد. شخصیت‌هاى نمایش اندک‌اند و حوادث و کنش‌ها چندان زیاد نیستند که جاذبه‌ى روایت تماشاگر شنونده را با خود ببرد. کل این اپراى طولانى فقط در سه مکان مى‌گذرد. دو مکانِ پرده‌هاى نخست و سوم تاریک‌اند، مکانِ پرده‌ى دوم باغى بزرگ است اما در شب چیز زیادى از آن دیده نمى‌شود. دو عاشق در شب پناهگاه امنى یافته‌اند، با وجود این تماشاگر مدام دچار هراس از فضاى بسته است؛ انگار هر لحظه ممکن است رویدادى مهیب رخ دهد. روایت ساده است و بیش از حد تحمل دل‌خراش. وقتى عناصر اصلى اپرا تا این حد کاهش یافته باشند و چنین سادگى مفرطى حاکم شود واگنر مى‌تواند به جاى رویدادهاى بیرونى به رویدادهاى درونى، ذهنى، معنوى و روانى بپردازد. اما براى تماشاگر آن دوران که به دیدن اپراهاى سنتى عادت کرده بود همه‌چیز ناآشنا و غریب به نظر مى‌رسید. او بایست آماده‌ى ورود به دنیاى درونى دو شخصیت مى‌شد و به این کار عادت نداشت. این اپرا به معناى دقیق واژه (نه به معناى موسیقى اواخر سده‌ى بیستم) مینیمالیست است. همه‌چیز را از تماشاگر مى‌گیرد تا اندک چیزى یک‌سر تازه اما بى‌نهایت مهم در اختیارش بگذارد. ما در تماشاى این اپرا مثل کسى هستیم که دیر وارد تالار اپرا شده و حوادث مهمى را که پیش‌تر روى داده‌اند ندیده است. آن‌جا که اپرا آغاز مى‌شود از نظر مسیر روایى تقریبا پایان داستان است. در تک‌خوانى ایزولده در پرده‌ى نخست تصویرى از رویدادهاى گذشته ساخته مى‌شود و نه بیش. تماشاگر تصمیم مارک‌شاه به ازدواج با ایزولده و دلیل آن، جنگ تریستان با مورالد و نکته‌اى از همه مهم‌تر یعنى آغاز عشق ممنوع ایزولده و تریستان را نمى‌بیند و از آن‌ها تصور دقیقى ندارد. دو دلداده نخستین بار کجا یک‌دیگر را دیده‌اند؟ چه شد که عاشق شدند؟ به بیان دیگر این اپرایى است درباره‌ى غیاب.