کتاب قاچار قوچار اثر ویوک شانبهاگ از نشر مرکز (کتاب سال از نگاه گاردین)

کتاب قاچار قوچار اثر ویوک شانبهاگ، نوولایی در ژانر درام روانشناختی است که با تمرکز بر زندگی یک خانواده‌ی هندی، تغییرات اجتماعی و اخلاقی جامعه‌ای را روایت می‌کند که در مسیر توسعه‌ی اقتصادی و دگرگونی فرهنگی قرار گرفته است. این رمان که نامزد جایزه‌ی ادبی لس‌آنجلس تایمز بوده، با نثری موجز، جزئیات زندگی روزمره، روابط خانوادگی و تغییرات تدریجی در ذهنیت و رفتار شخصیت‌ها را به تصویر می‌کشد.

درباره‌ی کتاب قاچار قوچار

داستان کتاب قاچار قوچار ویوک شانبهاگ در شهر بنگلور روایت می‌شود؛ شهری که هم‌زمان با توسعه و رشد اقتصادی هند، در حال تغییر و تحول است. راوی داستان، مرد جوانی است که همراه با خانواده‌ی خود زندگی می‌کند، خانواده‌ای که پس از سال‌ها زندگی درگیر فقر و مشکلات اقتصادی، ناگهان با موفقیت تجاری عموی راوی، چیکاپا، در تولید ادویه، به رفاه و جایگاه اجتماعی بالاتری دست پیدا می‌کند.

در نتیجه‌ی این دستاورد اقتصادی، خانواده خانه‌ی کوچک و محقر خود را ترک می‌کند و قدم به خانه‌ای مجلل می‌گذارد، اما این تغییر ظاهری، آرامش و انسجام پیشین خانواده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. ویوک شانبهاگ در این رمان روانشناختی و اجتماعی، نشان می‌دهد که ثروت تنها سبک زندگی افراد را تغییر نمی‌دهد، بلکه روابط میان آن‌ها، نگاهشان به یکدیگر و حتی برداشتشان از درست و نادرست را نیز دگرگون می‌کند. اعضای خانواده که پیش‌تر برای عبور از مشکلات به یکدیگر وابسته بودند، با رسیدن به رفاه با تعارض‌های تازه‌ای روبه‌رو می‌شوند.

روایت فروپاشی آرام یک خانواده در هند معاصر

قدرت و جایگاه اقتصادی چیکاپا، جایگاه او را در خانواده تغییر می‌دهد. وابستگی اعضای خانواده به این موقعیت جدید، زمینه‌ساز شکل‌گیری تنش‌ها و پنهان‌کاری‌هایی می‌شود و با تشدید آن‌ها، امنیت و آرامش ظاهری خانواده‌ی کتاب قاچار قوچار را دستخوش تغییر می‌کند.

اعضای خانواده هنوز بر پایه‌ی ارزش‌های سنتی مثل حفظ آبرو، وفاداری خانوادگی و نقش‌های از پیش تعیین‌شده عمل می‌کنند؛ اما تغییرات اجتماعی و اقتصادی، این افراد را با چالش‌هایی تازه و موقعیت‌هایی مواجه می‌کند که خواسته و نیت شخصی‌شان، در تضاد با خواسته‌ی جمعی خانواده قرار می‌گیرد.

ویوک شانبهاگ با نگاهی دقیق نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای زیست سنتی، در کنار ایجاد حس تعلق و امنیت، می‌تواند آزادی فردی را نیز محدود کنند. نویسنده از همین دست‌مایه به جایگاه زنان در هند و فشارهای اجتماعی و فرهنگی فزاینده‌ای که بر آن‌ها تحمیل می‌شود، اشاره می‌کند. شخصیت‌های زن داستان در میان انتظارات خانوادگی، محدودیت‌های فرهنگی و تلاش برای حفظ استقلال خود گیر افتاده‌اند.

زنان، خشونت و محدودیت‌های اجتماعی در قاچار قوچار

رمان کوتاه و درگیرکننده‌ی ویوک شانبهاگ بدون ساده‌سازی و با ساختن موقعیتی چندلایه و پیچیده، تبعیض جنسیتی رایج در بستر خانواده‌های سنتی و جوامع هندی را بررسی می‌کند. این اثر نمونه‌ای عالی از یک رمان اجتماعی و روانشناسی است که با نثری موجز و دقیق، لایه‌های پنهان روابط انسانی را آشکار می‌کند. شانبهاگ نشان می‌دهد که چگونه پشت ظاهر آرام و عادی یک خانواده، ترس‌ها، دروغ‌ها و خواسته‌های سرکوب‌شده‌ی بسیاری نهفته است.

نامی که ویوک شانبهاگ برای این رمان هندی انتخاب کرده، معنایی نمادین دارد؛ قاچار قوچار عبارتی بی‌معناست که برای توصیف چیزی درهم‌پیچیده و گره‌خورده به کار می‌رود، این عبارت به‌خوبی وضعیت خانواده‌ی داستان را توصیف می‌کند؛ خانواده‌ای که میان گذشته و حال، سنت و مدرنیته، ثروت و اخلاق، و وفاداری خانوادگی و آزادی فردی گرفتار شده است.

خرید کتاب قاچار قوچار شما را با یکی از بهترین کتاب‌های ادبیات معاصر هند روبه‌رو می‌کند. این اثر توسط مرتضی ثقفیان به فارسی ترجمه شده و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

جوایز و افتخارات کتاب قاچار قوچار

• نامزد جایزه‌ی ادبی لس‌آنجلس تایمز
• نامزد جایزه‌ی ادبی دوبلین
• یکی از 100 کتاب برتر قرن 21 به انتخاب وب‌سایت والچر
• کتاب برتر نشریه‌ی نیویورک تایمز
• بهترین کتاب سال از نگاه گاردین، گلوب اند میل و پابلیشرز ویکلی

نکوداشت‌های کتاب قاچار قوچار

• داستانی کلاسیک و عالی درباره‌ی ثروت و فروپاشی اخلاقی؛ تمثیلی درباره‌ی سرمایه‌داری و جامعه‌ی امروزه‌ی هند. (نیویورکر)
• ویوک شانبهاگ از آن دسته نویسندگان نادری است که می‌تواند در چند صفحه، جهانی کامل و زنده را پیش چشم خواننده بسازد. جذابیت پرتنش این داستان پرجزئیات و ناآرام، در تماشای شخصیت‌های اصلی نهفته است؛ شخصیت‌هایی که به چیزهایی چنگ می‌زنند که تصور می‌کنند راه نجاتشان خواهد بود، اما در نهایت درمی‌یابند دست‌آویزهایشان تنها گره‌هایی لغزنده و فریبنده بوده است. (مورین کوریگان، NPR)

کتاب قاچار قوچار برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات معاصر هند علاقه دارید و می‌خواهید با تصویری واقع‌گرایانه از جامعه و فرهنگ هند آشنا شوید.
• از رمان‌های کوتاه اما چندلایه لذت می‌برید؛ آثاری که در تعداد صفحات کم، مسائل عمیق انسانی و اجتماعی را بررسی می‌کنند.
• به داستان‌هایی درباره‌ی خانواده، روابط انسانی، سنت و مدرنیته علاقه‌مند هستید.

در بخشی از کتاب قاچار قوچار می‌خوانیم

در روز عروسی، آنیتا حتی از حد تصور من زیباتر شده بود. بسیار با وقار حرکت می‌کرد. گیسِ ضخیم‌اش تا کمرش می‌رسید. ماتیک زده بود. به محض این‌که فرصت دست داد دزدکی نگاهی به بلوزی که زیر ساری سرمه‌ای‌اش پوشیده بود انداختم. در طولِ مراسم چندان فرصتی برای حرف زدن با هم پیدا نکردیم، که آن هم حرف‌هایی مثل این بود: «چه دودی پیچیده.»؛ «آن کیست که سر‌به‌سرت می‌گذارد؟ از همکلاسی‌های قدیم؟» اما در همین حرف‌های پیشِ‌پاافتاده هم افسون عجیبی بود. مراسم اقتضا می‌کرد که گاهی دست او را بگیرم، یا انگشتِ اشاره‌ام را بر بازوی او بزنم، و همین لحظه‌های کوچکِ تماس در من هیجان عظیمی برمی‌انگیخت. وقتی وقتش شد که تالی [گردنبند] را دورِ گردن او ببندم، به‌ طرف او خم شدم و بوی عطرش مغزم را پر کرد. عطر گل‌ها و حضور نزدیکِ او کمابیش از حد تحملم بیشتر بود. برای لحظه‌ی کوتاهی احساس کردم دارم تعادلم را از دست می‌دهم. او با سر خم‌کرده آن جا ایستاده بود و لکه‌های زردچوبه کرک گونه‌اش را خال‌خال کرده بود. انگشت‌هایم پشت گردنش را لمس کرد تا گره را زدم.

موقعِ ناهار، وقتی می‌خواستیم شیرینی دهان هم بگذاریم، نوک انگشت‌هایم لحظه‌ای به لب پایینش خورد. مدتی طول کشید تا شوکِ ناشی از آن در من فرو‌کش کند. هنوز گیج بودم که او تکه‌ای جَلبی به دهانم گذاشت. دستش را گرفتم و وانمود کردم که می‌خواهم انگشتانش را گاز بگیرم. در کنارمان صدای چند دختر را شنیدم که گفتند: «وای، چه با‌مزه.» و من از مسخرگی خودم خجالت کشیدم. عکاسِ عروسی که مشتاقِ این‌جور لحظه‌هاست از من خواست دوباره غذا به دهان آنیتا بگذارم.

هنوز سرِ ناهار بودیم که گروه بزرگی از کس‌ و‌کارهای آنیتا پیش ما آمدند و یکی‌یکی خودشان را معرفی کردند.