کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک نوشتهی روبرت صافاریان، روایتی از زندگی چهار کارمند در دفتر ماهنامهای کوچک است که ادارهی آن بهاندازهی نوشتن دربارهی جهان پیچیدگی دارد. سردبیر مجله هر روز با خواستههایی روبهرو میشود که سلیقهی شخصی، مسئولیت حرفهای و ملاحظات مالی را به هم گره میزنند. صافاریان از دل همین موقعیتهای روزمره، تصویری زنده از آدمهایی میسازد که هرکدام با انگیزههای خود در ادامهی حیات جهان کوچک این نشریه سهمی دارند.
دربارهی کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک
این رمان دربارهی کارمندان یک مجلهی کوچک ارمنی است که در ساختمانی قدیمی و رو به فرسودگی فعالیت میکنند. ژرژ هایراپتیان، سردبیر مجله، روزهایش را میان مقالات، شعرهای سفارشی، گفتوگوهای همکاران و حسابوکتابهای صاحبامتیاز میگذراند. او میکوشد نشریهای آبرومند و مستقل اداره کند؛ کاری که با چهار عضو تحریریه، تیراژ هزار و پانصد نسخه و سرمایهگذاری که سودای شاعری در سر دارد، هر روز شکل تازهای به خود میگیرد.
روبرت صافاریان داستان کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک را در قالب یادداشتهای روزانهی سردبیر پیش میبرد. ژرژ از اتفاقات دفتر مینویسد، همکارانش را معرفی میکند، به گذشته برمیگردد و گاهی دربارهی آدمها و مناسبات جامعهی ارامنهی ایران توضیح میدهد. صدای او لحنی صریح، طنزآمیز و گاه آمیخته به دلخوری دارد. خواننده از خلال همین نوشتهها با شخصیتهایی آشنا میشود که هرکدام سهمی در ادامهی کار مجله دارند؛ از خانم بندری، منشی پرتلاش تحریریه، تا قازار، آبدارچی قدیمی ساختمان که سالها در خانهی خانوادهی صاحبامتیاز نشریه کار کرده است.
طنز اجتماعی روبرت صافاریان
ماجرای شعرهای ساهاک خالاتیان، نمونهی روشنی از گرفتاریهای ژرژ است. خالاتیان تاجری موفق است که میخواهد در جامعهی ادبی ارامنه هم اعتباری به دست بیاورد و برای انتشار شعرهایش هزینه میکند. سردبیر از کیفیت این اشعار رضایت چندانی ندارد و هر بار میان وجدان حرفهای، ملاحظات اقتصادی و دلخوشی سرمایهگذارِ نازکخیالِ شاعرمسلکش گرفتار میماند. همین ماجرا بهانهای برای تامل دربارهی کار مطبوعاتی، رابطهی پول و فرهنگ و سازوکارهایی فراهم میکند که درنهایت سرنوشت این نشریه را در کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک رقم میزند.

ساختمان قدیمی هایاتسک با اتاقهای فرسوده، صدای خیابان، بوی غذای اغذیهفروشی و عکس بزرگی از پدر خالاتیان، حضوری مداوم در روایت دارند. این محیط ملموس بهتدریج تصویری از جامعهای کوچک میسازد که روابط سیاسی، اختلافنظرها، وابستگیهای مالی و خاطرات مشترک در آن پیوسته به هم گره خوردهاند. روبرت صافاریان با نگاهی دقیق به رفتارهای روزمره، از مناسبات جامعهی ارامنهی ایران میگوید و در عین حال پرسشهایی دربارهی کار، مسئولیت و شیوهی زیستن در اجتماع پیش میکشد.
این اثر رمانی کوتاه و خوشخوان است که طنزش از دل موقعیتهای آشنا و رفتارهای انسانی بیرون میآید. روایت ژرژ نشان میدهد ادارهی یک مجله چگونه میتواند به تجربهای پیچیده از معاش، آرمانهای حرفهای و روابط اجتماعی تبدیل شود. خرید کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک از نشر مرکز برای علاقهمندان به رمانهای ایرانی، داستانهای شخصیتمحور و روایتهایی با نگاهی انتقادی و ریزبینانه به زندگی فرهنگی و مطبوعاتی جامعهی ارامنهی ایران جذاب خواهد بود.
کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک برای شما مناسب است اگر
- به رمانهای ایرانی با فضایی واقعگرایانه و شخصیتهای باورپذیر علاقه دارید.
- از داستانهایی با طنز اجتماعی و نگاهی انتقادی به روابط انسانی لذت میبرید.
- دوست دارید با فضای مطبوعات و چالشهای حرفهای روزنامهنگاران آشنا شوید.
- به ادبیات ارمنی ایران و بازتاب مناسبات اجتماعی و سیاسی در داستان علاقهمندید.
در بخشی از کتاب یادداشتهای سردبیر هایاتسک میخوانیم
خانم معترض خودش را معرفی میکند و میگوید یکی از برگزارکنندگان جشنوارهی هنری مدارس ارامنهی تهران است و از مجلهی ما شاکی است چون در گزارشی که دربارهی جشنوارهشان چاپ کردهایم نوشتهایم برندگان یک ماه بعد معرفی شدهاند و نتیجهگیری کردهایم که ممکن است تقلبی صورت گرفته باشد و اینکه برخلاف نوشتهی مجلهی ما، داورها همه آدمهای صاحبصلاحیتی بودهاند. یادم میآید. مقالهای است که ملینه پطروسیان نوشته بود. میگویم: «خانم، من جزئیات نوشته را به خاطر ندارم، امّا شما لطف کنید همینها را که میگویید بنویسید برایمان بفرستید با کمال میل چاپ میکنیم.» میگوید: «شما پیش از اینکه چیزی را چاپ کنید، باید چِک کنید که آیا حرف نویسنده درست است یا نه.» میگویم: «خانم، قبول کنید که ما نمیتوانیم هر چیزی را چک کنیم، در این صورت احتمالاً هیچی نباید چاپ کنیم.
امّا میتوانیم اگر کسی نظر دیگری داشت آن را هم چاپ کنیم. شما لطف کنید حرفهایتان را بنویسید برای ما بفرستید.» باز ادامه میدهد به توضیح دادن ماجرا. میگویم: «خانم، من نمیتوانم الان دربارهی صحت و سقم آن نوشته اظهارنظری بکنم.» میگوید: «خانم پطروسیان که اینها را مینویسند خودشان مگر صلاحیتشان چیست که به مردم توهین میکنند؟» دیگر خسته شدهام. میگویم: «خانم عزیز، الان غیر از اینکه حرفهای شما را هم چاپ کنم، چه کاری میتوانم برایتان بکنم؟» میگوید: «به این خانم پطروسیان بگویید.» حرفش را قطع میکنم: «اگر انتظار دارید همین الان به شما بگویم نویسندهی ما اشتباه کرده است، نمیتوانم این کار را بکنم. تا شما نظرتان را کتبی ننویسید، من به خانم پطروسیان چیزی نمیتوانم بگویم.» ظاهراً صدایم لحظه به لحظه بالا رفته است.
شرلی و خانم بندری و قازار نگران جلو در اتاقم ایستادهاند. در یک نگاه متوجه میشوم شکم شرلی کمی بالا آمده است. خانم معترض حالا قطع کرده است. به خانم بندری میگویم: «ملینه را بگیر باهاش صحبت کنم» و بعد هم میپرسم: «این خانم اسمشو گفت؟» میگوید: «نه والله.» داد میزنم: «یعنی چی نه والله. کسی زنگ میزنه اوّل نباید بپرسی کیه، از کجا زنگ میزنه؟».
بله























