بله
اگر تاریخ جهان را همیشه از اروپا و ظهور قدرت‌های غربی آغاز کرده‌اید، کتاب راه‌های ابریشم اثر پیتر فرانکوپن قرار است نقشه‌ی ذهنی شما را جابه‌جا کند. فرانکوپن در این کتاب تاریخ را از مسیرهای بازرگانی و فرهنگی دنبال می‌کند؛ جایی که ثروت، دین، اندیشه و قدرت قرن‌ها میان شرق و غرب در رفت‌وآمد بوده‌اند. این کتاب روایتی تازه از تاریخ جهان است که نشان می‌دهد برای فهم گذشته و حتی امروز، باید نگاه دقیق‌تری به قلب آسیا داشت.
درباره‌ی کتاب راه‌های ابریشم
کتاب راه‌های ابریشم نوشته‌ی پیتر فرانکوپن، استاد تاریخ جهان در دانشگاه آکسفورد، در سال 2015 منتشر شد و خیلی زود به یکی از آثار شناخته شده در حوزه‌ی تاریخ جهان تبدیل شد. نویسنده در این اثر مفهوم راه‌های ابریشم را بسیار گسترده‌تر از یک مسیر تجاری میان چین و اروپا در نظر می‌گیرد. منظور او شبکه‌ای گسترده از مسیرهای ارتباطی میان شرق و غرب است؛ شبکه‌ای که نه تنها ابریشم و ادویه، بلکه ادیان، زبان‌ها و ایده‌های سیاسی نیز در آن حرکت می‌کنند.
بنابراین در کتاب حاضر صرفا با یک تاریخ اقتصادی روبه‌رو نیستید. پیتر فرانکوپن از شکل‌گیری تمدن‌ها و گسترش ادیان تا ظهور و سقوط امپراتوری‌ها، فتوحات مغولان، طاعون، تجارت برده، جنگ‌های جهانی، استعمار، نفت و رقابت قدرت‌های بزرگ را در امتداد همین شبکه‌های ارتباطی بررسی می‌کند.
نگاهی نو به تاریخ جهان از مسیر راه‌های ابریشم
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های این کتاب تغییر نقطه دید است. روایت‌های رایج تاریخ جهان اغلب مسیر را از یونان و رم به اروپای غربی، عصر استعمار و سپس جهان مدرن می‌رسانند، اما پیتر فرانکوپن می‌پرسد اگر مرکز توجه را به شرق منتقل کنیم، همین تاریخ چه شکلی پیدا می‌کند؟ در این روایت، ایران، آسیای مرکزی، بین‌النهرین، هند و چین دیگر پس‌زمینه‌ای برای داستان اروپا نیستند، بلکه خودشان در مرکز تحولات قرار می‌گیرند. این جابه‌جایی زاویه‌ی دید، هسته‌ی اصلی ادعای کتاب درباره‌ی بازخوانی تاریخ جهان است.
کتاب راه‌های ابریشم از این جهت برای ما اهمیت دارد که ایران در نقطه‌ای از شبکه‌ی تاریخی قرار می‌دهد که شرق و غرب، شمال و جنوب و فرهنگ‌ها و قدرت‌های گوناگون به یکدیگر می‌رسند. تاریخ ایران در چنین روایتی فقط مجموعه‌ای از سلسله‌ها و جنگ‌ها نیست؛ جغرافیای ایران بخشی از شبکه‌ای بزرگ‌تر است که تجارت، سیاست و تبادل فرهنگی را در سراسر اوراسیا شکل داده است. مطالعه این اثر درک متفاوتی از تاریخ خاورمیانه و نقش آن در تاریخ جهان ایجاد می‌کند.
راه‌های ابریشم؛ شبکه‌ای که تاریخ جهان را به هم پیوند داد
در کتاب حاضر، مسیرهای تاریخی مانند رگ‌های یک موجود زنده‌اند: هر چه در یک بخش اتفاق می‌افتد، می‌تواند در نقطه‌ی حتی دورتر تاثیر داشته باشد. گسترش بودیسم، مسیحیت و اسلام، رونق شهرهای تجاری، رقابت امپراتوری‌ها و حتی انتشار بیماری‌ها در این شبکه قابل بررسی است. پیتر فرانکوپن نشان می‌دهد که ارتباط میان جوامع فقط موتور پیشرفت نبوده؛ همان مسیرهایی که ثروت و دانش را جابه‌جا می‌کردند، می‌توانستند جنگ، برده‌داری و بیماری را نیز جابه‌جا کنند.
یکی از نکات قابل توجه کتاب راه‌های ابریشم این است که روایت آن در گذشته متوقف نمی‌شود. پیتر فرانکوپن از مسیرهای تاریخی به نفت، جنگ‌های قرن بیستم، جنگ سرد و رقابت قدرت‌های بزرگ می‌رسد و در پایان به مفهوم راه ابریشم نو توجه می‌کند. بنابراین تاریخ جاده ابریشم در این کتاب یک موضوع تمام‌شده نیست؛ گذشته‌ای است که برای فهم مناسبات اقتصادی و سیاسی جهان معاصر نیز اهمیت پیدا می‌کند.
از راه‌های باستانی تا راه ابریشم نو؛ پیوند گذشته و جهان امروز
کتاب راه‌های ابریشم برای کسانی که به دنبال بهترین کتاب‌های تاریخ جهان هستند، روایتی فراتر از مرور خطی وقایع تاریخی ارائه می‌دهد و از شما می‌خواهد به رابطه میان رویدادها فکر کنید. اگر می‌خواهید بدانید چرا بخش‌هایی از آسیا و خاورمیانه در شکل‌گیری اقتصاد و سیاست جهان اهمیت تاریخی داشته‌اند و چرا امپراتوری‌ها برای کنترل مسیرهای ارتباطی رقابت می‌کردند و چگونه گذشته دور هنوز در جهان امروز بازتاب دارد، این کتاب می‌تواند نقطه شروعی جدی و پرجزئیات باشد.
با خرید کتاب راه‌های ابریشم: تاریخ جهان از دیدگاهی نو از پیتر فرانکوپن می‌توانید به جای حفظ کردن نام‌ها و تاریخ‌ها، تصویری بزرگ‌تر از ارتباط میان رویدادها بسازید. این کتاب با ترجمه‌ی حسن افشار و از سوی نشر مرکز منتشر شده و برای علاقه‌مندان به تاریخ آسیا، تاریخ خاورمیانه، تاریخ ایران، تاریخ جهان و روابط بین تمدن‌ها انتخابی مناسب است.
جوایز و افتخارات کتاب راه‌های ابریشم
- نامزد جایزه یان میخالسکی در سال 2017
- کتاب دهه‌ی ساندی تایمز در سال‌های 2010 تا 2019
- کتاب تاریخی سال دیلی تلگراف در سال 2015
- کتاب‌های سال 2017 از نگاه دانشمندان به انتخاب گاردین
- رتبه نخست فهرست پرفروش‌های غیرداستانی تایمز
- رتبه نخست فهرست پرفروش‌های غیرداستانی ساندی تایمز
- کتاب پرفروش بین‌المللی (چین، امارات، بریتانیا، آلمان، هند و...)
- حضور در میان 10 کتاب پرفروش نیویورک تایمز
- حضور در میان 10 کتاب پرفروش واشنگتن پست
- جزو انتخاب‌های برتر نویسندگان در سال 2015 از نگاه تایمز
- و...
نکوداشت‌های کتاب راه‌های ابریشم
- یکی از ویژگی‌های فرانکوپن به‌عنوان یک داستان‌گو، توانایی او در برقراری ارتباط میان موضوعات نامتعارف در گستره‌ای وسیع است... فرانکوپن کتابی کم‌نظیر نوشته که شما را وادار می‌کند درباره پیش‌فرض‌هایتان نسبت به جهان دوباره فکر کنید. (The Wall Street Journal)
- کتابی با ساختاری بسیار زیبا، خواندنی، هیجان‌انگیز و سرشار از شور و شوق؛ روایتی با نگاهی تازه به تاریخ جهان. (History Today)
- فرانکوپن با تکیه بر منابعی گسترده و چشمگیر، رشته‌های متعدد روایت خود را با مهارت و دانش پژوهشی تحسین‌برانگیزی در هم می‌تند... این کتاب همچون پرده‌ای عظیم و غنی از تاریخ است که کشمکش‌های جاری جهان را در چشم‌اندازی تازه قرار می‌دهد. (Kirkus Reviews)
- کتابی عمیق و نیروبخش که به اندازه‌ی کافی داستان‌پردازی جذاب دارد تا خواننده را با خود همراه کند و از پژوهش‌های تازه‌ای برخوردار است که ذهن را نیز راضی می‌کند. (بتانی هیوز، تاریخ‌نگار و نویسنده)
کتاب راه‌های ابریشم برای شما مناسب است اگر
- به تاریخ جهان علاقه دارید و می‌خواهید آن را از زاویه‌ای متفاوت و فراتر از روایت‌های اروپا‌محور مطالعه کنید.
- به تاریخ آسیا، خاورمیانه، ایران و نقش این مناطق در شکل‌گیری تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان علاقه‌مندید.
- دوست دارید ارتباط میان تجارت، ادیان، امپراتوری‌ها، جنگ‌ها و تحولات سیاسی را در دوره‌های مختلف تاریخی دنبال کنید.
- به کتاب‌های تاریخی علاقه دارید که میان تاریخ گذشته و مسائل جهان معاصر ارتباط برقرار می‌کنند و از تاریخ برای فهم مناسبات امروز استفاده می‌کنند.
در بخشی از کتاب راه‌های ابریشم: تاریخ جهان از دیدگاهی نو می‌خوانیم
تحولاتی هم در آسیای میانه رخ داد که به سود چین تمام شد. جنگاوری بی اصل و نسب چنان سری در میان سرها درآورد که نامی‌ترین چهره‌ی اواخر قرون وسطا شد: تیمور لنگ، که دستاوردهایش را در نمایش‌نامه‌هایی در انگلستان برشمردند و هجوم وحشیانه‌اش در خاطر مردم هند ماندگار شد. او پس از ایجاد امپراتوری پهناوری در سرزمین مغولان از دهه‌ی 1360/ 760 به بعد، که از آسیای صغیر تا کوه‌های هیمالیا را فراگرفت، برنامه‌ی بلندپروازانه‌ی مسجدسازی و کاخ‌سازی را در قلمروش از جمله در شهرهای سمرقند و هرات و مشهد آغاز کرد. یک معاصرش نوشت درودگر و نگارگر و بافنده و دوزنده و جواهرساز «خلاصه هر صنعتگری» از دمشق، پس از تاراجش، آورد و به آرایش شهرهای شرق گماشت. یک فرستاده‌ی پادشاه اسپانیا به دربار تیمور تصویر روشنی از میزان ساخت‌وساز و تزئینات این ساختمان‌های نو به دست داده است. در کاخ آق‌سرای حومه‌ی سمرقند، دروازه را «به زیبایی با کاشی‌های ظریف آبی و طلایی آراسته‌اند» و تالار بارگاه «پوشیده از کاشیکاری آبی و طلایی و سقف تماماً طلاکاری است.» چنین استادکاریِ چشم‌نوازی از صنعتگران پرآوازه‌ی پاریس هم ساخته نبود. و تازه آق‌سرای کجا و دربار تیمور در سمرقند کجا، که درختانی از طلا با «تنه‌هایی به قطر پای انسان» داشت. میان برگ‌های طلایی، میوه‌هایی می‌دیدی که چون دقت می‌کردی از زمرد و فیروزه و یاقوت سرخ و یاقوت کبود بودند با دانه‌های درشت مروارید کاملاً گرد.
تیمور ابایی از ولخرجی با پولی که از مردمان تحت سلطه‌اش می‌گرفت نداشت. ابریشمی از چین می‌خرید که «مرغوب‌تر از آن در همه‌ی جهان یافت نمی‌شد» و مُشک و یاقوت و الماس و ریواس و ادویه از خریدهای دیگرش بودند. کاروان‌هایی هر مرتبه با 800 شتر بار به سمرقند می‌آوردند. برخلاف قومی از قبیل مردم دهلی که چون شهرشان تسخیر شد 100000 تن از ایشان اعدام شدند، چینی‌ها از تیمور بد ندیدند.
