بله
کتاب سیماب و کیمیای جان نوشته‌ی رضا جولایی، از همان نامش خبر از جهانی می‌دهد که در آن واقعیت تاریخی با رمز، باور و کشمکش‌های انسانی درهم می‌آمیزد. جولایی سال‌هاست سراغ مقاطع ملتهب تاریخ ایران می‌رود؛ نه برای بازسازی موزه‌وار گذشته، بلکه برای پیداکردن آدم‌هایی که زیر فشار قدرت، ترس، عشق و منفعت ناچار به انتخاب می‌شوند. این رمان نیز در همان مسیر قرار دارد: روایتی تاریخی که تاریخ را پس‌زمینه‌ای زنده برای شکل‌گیری قصه می‌بیند.
درباره‌ی کتاب سیماب و کیمیای جان
این کتاب رمانی تاریخی است که به جای گزارش‌کردن رویدادها و نام‌ها، بر حال‌وهوای یک دوره و تأثیر آن بر زندگی شخصیت‌ها تکیه دارد. در چنین روایتی، گذشته فقط تاریخ وقوع ماجرا نیست؛ قواعد خودش را دارد، آدم‌ها را محدود می‌کند و بر تصمیم‌هایشان سایه می‌اندازد. خواننده با جهانی روبه‌رو می‌شود که در آن جایگاه اجتماعی، باورهای رایج و رابطه با قدرت می‌تواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.
رضا جولایی درباره‌ی داستان‌هایش گفته تاریخ برای او زمینه‌ای است تا شخصیت‌ها در لحظه‌های بحرانی خود را نشان دهند. همین نگاه، دلیل تفاوت رمان‌های تاریخی او با متن‌های صرفاً اطلاعاتی است. شخصیت‌ها قرار نیست نسخه‌ای از چهره‌های کتاب تاریخ باشند؛ آن‌ها با تردید، میل، شکست و خواسته‌های شخصی خود پیش می‌روند و از دل همین زندگی‌ها، تصویری از زمانه ساخته می‌شود.
تاریخ در رمان رضا جولایی چه نقشی دارد؟
رمان تاریخی زمانی خواندنی می‌شود که گذشته را از فاصله‌ای دور و بی‌جان نشان ندهد. کتاب سیماب و کیمیای جان به سراغ همین فاصله می‌رود و آن را کم می‌کند. وقایع بزرگ تاریخی معمولاً با نام پادشاهان، جنگ‌ها و تغییر حکومت‌ها به یاد می‌مانند، اما زندگی مردم در میان همین رخدادها ادامه دارد: آدم‌ها کار می‌کنند، برای حفظ جایگاهشان می‌جنگند، به هم اعتماد می‌کنند یا از هم می‌ترسند.
رضا جولایی در آثار پیشینش نیز نشان داده که به نثر و فضای دوره‌های تاریخی توجه دارد، بی‌آنکه داستان را زیر انبوه توضیحات دفن کند. برای او تاریخ ماده‌ی خام داستان است، نه موضوع یک درسنامه. این رویکرد باعث می‌شود مخاطبی که دانش تخصصی از تاریخ ایران ندارد هم بتواند با کتاب همراه شود؛ چون مرکز ثقل روایت، تجربه‌ی انسانی شخصیت‌هاست.
سیماب و کیمیای جان؛ رمانی برای خواندن گذشته از نزدیک
عنوان کتاب سیماب و کیمیای جان، ترکیب دو واژه‌ی قدیمی و پرمعنا را کنار هم قرار می‌دهد. «سیماب» یا جیوه، ماده‌ای ناپایدار و لغزان است و «کیمیای جان» بار معنایی دگرگونی و جست‌وجوی چیزی کمیاب را با خود دارد. این دوگانه با فضای رمان تاریخی هم‌خوان است؛ جهانی که در آن هیچ موقعیت و رابطه‌ای کاملاً ثابت نمی‌ماند و هر تصمیم می‌تواند مسیر آدم‌ها را عوض کند.
این کتاب در مجموعه‌ی «کتاب‌های قفسه‌ی آبی» نشر چشمه منتشر شده است. اگر آثار رضا جولایی را می‌شناسید، این رمان ادامه‌ی علاقه‌ی او به پیوند تاریخ و قصه است؛ و اگر نخستین‌بار است سراغ آثارش می‌روید، می‌تواند شروع مناسبی برای آشنایی با جهان داستانی او باشد.
خرید کتاب سیماب و کیمیای جان برای خواننده‌ای ارزش دارد که از رمان‌هایی لذت می‌برد که گذشته را فقط بازگو نمی‌کنند، بلکه آن را به صحنه‌ای برای دیدن انتخاب‌ها و تناقض‌های آدم‌ها تبدیل می‌کنند.
کتاب سیماب و کیمیای جان برای شما مناسب است اگر
- به داستان و رمان تاریخی ایرانی علاقه دارید.
- آثار رضا جولایی و روایت‌های تاریخ‌مند او را دنبال می‌کنید.
- دوست دارید تاریخ را از زاویه‌ی زندگی و انتخاب شخصیت‌ها بخوانید.
- از رمان‌هایی با فضای جدی و چندلایه لذت می‌برید.
در بخشی از کتاب سیماب و کیمیای جان می‌خوانیم
اکنون قلم‌مو را به من ده. چرخش رشته‌موهای این قلم ترسیم آن خط نازک گوشه‌ی لب را ممکن می‌کند و این چرخش، این رنگ‌ها، این تصویر ما را از آن افکار سیاه دور می‌کند. این دیوارها مرا از جهان ویرانگر دور می‌کند. خیال مارتا و این ناربن و شاه‌پسندها و گل‌های سرخ ما را از جهان ویرانگر. تو نیز هستی و کلام و لبخندت و آن صندوق‌خانه و قلم نئین و کتابتِ چند کلمه، چاشت نیم‌روز، ایمنی و گرمای درون. بگذار تباهی فردا رسد. امروز را به‌کمال زندگی خواهیم کرد. شاید آخرین روز زندگی تو باشد. شاید تو را آسوده کنم و خود از پیش سیاهی بگریزم. رنج را به‌تنهایی بر دوش کشم.
عین ازخودگذشتگی. تو آسوده شوی و من رنج کشم. رنج نابود کردن تو و رنج تنهایی و رنج گریز. اما نه، یارای چنین فداکاری‌ای ندارم. حتی تصور آن نیز عذابم می‌دهد. تا کی باید مکافات اعمال دوران ناآگاهی را بر دوش کشم؟ ویران کرده‌ام. تباه کرده‌ام. آتش زده‌ام. سیاهی پاشیده‌ام، زیرا از بطن سیاهی و تباهی برخاسته بودم. تا روزی که به خود آمدم و به چندوچونِ روزگار خود پرداختم. آیا مسئول هستم برای همه‌ی اعمالم؟ کسی که تباهی را نمی‌بیند آیا مسئول است؟ و آیا می‌بینم اکنون؟
آیا به‌درستی تباهی را می‌بینم؟ اکنون که برای تعفن قدرت مرثیه سر می‌دهم؟ قدرت را در دست گرفتم، هر چند روزگار درازی نپایید و اکنون بوی مهوع آن را به یاد می‌آورم. همه‌ی ماجرا همین است و جز این نیست. قدرت را در دست گرفتم و چیزی بر من نیفزود. آن را رها کردم و معطل ماندم. هر آن‌چه بر من گذشته بود بیهوده می‌نمود.
