کتاب جنگ شناختی: حمله به واقعیت و اندیشه

کتاب جنگ شناختی، مروری سریع از تغییر شکل جنگ‌های مدرن است. آلونسو برنال، در این اثر کوشیده با معرفی جنگ‌های کلاسیک و جنگ‌های مدرن، مهم‌ترین تفاوت جنگ اطلاعاتی و جنگ شناختی را مشخص کند و ضمن ارائه‌ی اطلاعات کافی مخاطب را در تشخیص این نوع از نبرد یاری دهد.

درباره‌ی کتاب جنگ شناختی

وقتی رسانه جای شمشیر را می‌گیرد؛ موضوع کتاب جنگ شناختی (Cognitive Warfare: An Attack on Truth and Thought) در خلاصه‌ترین حالت ممکن، در مورد تغییر شکل جنگ‌های امروزی است. آلونسو برنال (Alonso Bernal) در این اثر که حاصل پژوهشی عمیق در جنگ‌های مدرن و کلاسیک است ضمن ارائه‌ی اطلاعات اولیه در مورد جنگ‌های شناختی مخاطب را برای تشخیص این نوع از نبرد آماده می‌کند.

کتاب جنگ شناختی در چهار فصل که هریک به فصول بسیار کوتاه تقسیم شده است، وجوه مختلف جنگ شناختی را مورد بررسی قرار می‌دهد. در فصل اول تکامل جنگ‌ها مورد مطالعه قرار می‌گیرد و پس از آن مهم‌ترین اهداف جنگ شناختی، تهدیدهای مهم در این حوزه و در آخر توصیه‌های استراتژیک به افراد و سازمان‌ها گردآوری شده است.

جنگ شناختی چیست و از کجا آمده؟

ابتدایی‌ترین موضوعی که آلونسو برنال در کتاب جنگ شناختی به تعریف آن پرداخته، جنگ شناختی است. به باور او، جنگ‌های قرن بیست و یکم دیگر در میدان‌های فیزیکی (زمین، دریا و هوا) رخ نمی‌دهند. جنگ‌های مدرن به حوزه‌ای بسیار پیچیده‌تر یعنی ادراک، باور و تصمیم‌گیری انسان‌ها کشانده شده است. عنوان فرعی کتاب (حمله به واقعیت و اندیشه) نیز دقیقا بر همین موضوع تأکید دارد.

نویسنده در این اثر عنوان می‌کند که عبارت جنگ شناختی در ادامه‌ی «جنگ روانی» به وجود آمده که در دوران جنگ سرد به‌وفور مورداستفاده قرار می‌گرفته است. امروزه اما با پیشرفت‌های تکنولوژیکی، این حوزه بسیار وسعت یافته و مواردی چون جنگ روانی، جنگ الکترونیک، جنگ سایبری و جنگ اطلاعاتی را تحت پوشش قرار داده است. البته تفاوت جنگ روانی و جنگ شناختی را نیز نباید فراموش کرد. آلونسو برنال بر این باور است که تفاوت بزرگ این دو نوع جنگ در اهداف تعیین شده است. بر این اساس، تاکتیک‌های مورد استفاده در هر یک متفاوت خواهد بود.

مهم‌ترین تفاوت جنگ شناختی و جنگ اطلاعاتی

بسیاری از افراد به‌اشتباه جنگ اطلاعاتی و شناختی را به‌جای یکدیگر مورداستفاده قرار می‌دهند. آلونسو برنال در کتاب جنگ شناختی معیاری برای تشخیص این دو مفهوم مهم در اختیار مخاطبان قرار داده است. به باور او، جنگ اطلاعاتی بیشتر بر کنترل، تولید یا انتشار اطلاعات متمرکز است درحالی‌که در جنگ‌های شناختی هدف غایی سطح ذهن انسان‌ها است. اطلاعات، فناوری، رسانه، علوم عصب‌شناسی و... در این باور ابزارهایی برای دستیابی به هدف‌های تعیین شده است.

این اثر با ترجمه‌ی محمدحسین قربانی زواره و به همت انتشارت شناخت پژوه منتشر شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است. با خرید کتاب جنگ شناختی: حمله به واقعیت و اندیشه، منبعی به‌روز در تشخیص جنگ‌ها و هجمه‌های مدرن خواهید داشت.

کتاب جنگ شناختی برای شما مناسب است اگر

• علاقه‌مند به موضوع جنگ اطلاعاتی و تفاوت‌های آن با جنگ شناختی هستید.
• نسبت به وضعیت اجتماعی و رسانه‌ای روز دغدغه‌مند هستید.
• نیاز به منبعی جامع و کامل برای تشخیص جنگ شناختی دارید.

در بخشی از کتاب جنگ شناختی: حمله به واقعیت و اندیشه می‌خوانیم

جنگ شناختی اغلب به دنبال تقسیم جمعیت و افزایش دوقطبی در جامعه هدف است و به نظر می‌رسد تقسیمات گذشته، صرفاً در امتداد خطوط احزاب سیاسی قرار داشته‌اند و آشکارترین موارد در جهت بهره‌برداری در این حوزه، شناخت و آگاهی جامعه است. بااین‌حال، چنین تلاش‌هایی همیشه اتفاق نمی‌افتد؛ زیرا جنگ شناختی می‌تواند با هدف ایجاد اختلافات داخلی در یک گروه خاص نیز معنا پیدا کند. در مورد نشت و نفوذ هکرها به نامه‌های الکترونیکی کمیته ملّی دموکرات ایالات متحده در سال 2016، نمونه کاملاً روشنی از این‌گونه تلاش را مشاهده می‌کنیم.

روسیه طی چندین دهه توانایی‌های سایبری خود را ارتقا داده و آموزش‌های جدیدی در جهت نفوذ و اثرگذاری بیشتر را جایگزین کرده است و همچنین در برخی کشورهای اروپایی مانند اوکراین، آن را آزمایش کرده است تا اثرگذاری‌اش را در انتخابات، سنجش و ارزیابی کند. همان‌طور که مدیر سازمان امنیت ملّی و فرماندهی سایبری ایالات متحده (دریاسالار مایکل راجرز) اظهار کرد: «این کاری نبود که به‌طور تصادفی انجام شود و بی‌شک هدفی نیست که کاملاً خودسرانه انتخاب شده باشد. چنین اقدامی، تلاش آگاهانه یک کشور یا ملت برای دستیابی به یک اثر خاص بوده است» [25] و به‌طورکلی تأثیر همه‌جانبه‌ای بر کمیته ملّی و حزب دموکرات داشت.

در آوریل سال 2016، واحدهای سایبری روس، به سرورهای داخلی کمیته ملّی دموکرات دسترسی پیدا کردند و امکان سرقت ایمیل‌ها و اسناد محرمانه را پیدا کردند و چند ماه بعد، این ارتباطات ازطریق ویکی لیکس منتشر شد و در این مرحله بود که عملیات از جاسوسی متعارف به کارشکنی‌های سیاسی تبدیل شد. طولی نکشید که با این تغییر نگرش، مبارزه‌های انتخاباتی، به ریشه‌کن کردن دیگر حریفان تبدیل شد و اختلافات در درون حزب، افزایش چشمگیری یافت. مشخص شد که کمیته ملّی دموکرات، در زمان منتهی به انتخاب کاندیدای رسمی ریاست جمهوری، از هیلاری کلینتون طرفداری پنهان کرده است و این اقدام باعث شد تا دموکرات‌های مترقی و دموکرات‌های میانه‌رو در برابر یکدیگر قرار بگیرند.