کتاب روی خط چشم

کتاب روی خط چشم نوشته‌ی پیمان هوشمندزاده مجموعه‌ای از ده داستان کوتاه است که در عین استقلال روایی، مثل حلقه‌های یک زنجیر به هم وصل می‌شوند. نویسنده در این کتاب، به‌جای تمرکز بر حادثه‌های بزرگ، سراغ اشیای روزمره می‌رود و از دل همین چیزهای معمولی، تجربه‌هایی شخصی، گاهی خنده‌دار و گاهی تأمل‌برانگیز می‌سازد؛ تجربه‌هایی که به شیوه‌ای ساده و صمیمی با زندگی معاصر پیوند می‌خورند.

درباره‌ی کتاب روی خط چشم

کتاب روی خط چشم پیمان هوشمندزاده مجموعه‌ای از ده داستان کوتاه است که هرکدام فضای مستقل خود را دارند، اما وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، تصویری پیوسته از یک جهان مشترک می‌سازند. خواننده می‌تواند هر داستان را جداگانه بخواند، با این حال میان آن‌ها نوعی نزدیکی در لحن و فضا دیده می‌شود که کل مجموعه را به هم مرتبط می‌کند.

شخصیت‌های کتاب اغلب در دل موقعیت‌های معمولی دیده می‌شوند؛ لحظه‌هایی ساده مثل نوشیدن چای، قدم زدن در خیابان یا سر و سامان دادن به وسایل خانه. روایت‌ها از همین لحظه‌های آشنا شروع می‌شوند و آرام‌آرام به تجربه‌های شخصی و ذهنی شخصیت‌ها نزدیک می‌شوند. همین رویکرد باعث شده است کتاب روی خط چشم انتشارات چشمه حال‌وهوایی صمیمی و قابل لمس داشته باشد.

یکی از ویژگی‌های برجسته کتاب روی خط چشم، توجه پیمان هوشمندزاده به اشیای روزمره است. چیزهایی مثل یک فنجان، کیسه پلاستیک یا حتی یک بطری مایع ظرف‌شویی در متن داستان‌ها حضور پررنگی پیدا می‌کنند. این اشیا گاهی یادآور خاطره‌ای قدیمی می‌شوند و گاهی بهانه‌ای هستند برای فکر کردن به مسیر زندگی، شانس، انتخاب‌ها یا اتفاق‌های ساده‌ای که ناگهان معنا پیدا می‌کنند.

پیمان هوشمندزاده که پیش از نویسندگی به عنوان عکاس شناخته می‌شود، در این کتاب هم نوعی نگاه تصویری به جهان دارد. او جزئیات را با دقت ثبت می‌کند و از دل همین جزئیات، فضای داستان را می‌سازد. در نتیجه خواننده هنگام خواندن کتاب روی خط چشم احساس می‌کند در حال تماشای صحنه‌هایی کوتاه از زندگی آدم‌هایی است که چندان دور از او نیستند.

اشیا و نگاه متفاوت در کتاب روی خط چشم

در بسیاری از داستان‌های کتاب روی خط چشم نشر چشمه، اشیا فقط وسیله‌ای ساده نیستند. حضور آن‌ها در روایت باعث می‌شود شخصیت‌ها به گذشته یا به افکار خودشان برگردند و لحظه‌ای در جریان زندگی مکث کنند. همین مکث‌های کوتاه است که حال‌وهوای خاص داستان‌ها را شکل می‌دهد.

سبک روایت در مجموعه روی خط چشم، آرام و بی‌عجله است. داستان‌ها معمولاً با یک موقعیت ساده شروع می‌شوند و به‌جای حرکت سریع به سمت حادثه‌ای بزرگ، بیشتر بر تجربه درونی شخصیت تمرکز دارند. همین شیوه باعث می‌شود خواننده به تدریج با فضای داستان همراه شود و جزئیات بیشتری را ببیند.

در نهایت، اثر پیمان هوشمندزاده تجربه‌ای متفاوت از داستان کوتاه ایرانی ارائه می‌دهد؛ داستان‌هایی که از دل زندگی معمولی شکل گرفته‌اند و نگاه تازه‌ای به محیط اطراف دارند. اگر کنجکاوید با این جهان ساده اما دقیق همراه شوید، خرید کتاب روی خط چشم می‌تواند شروع خوبی باشد.

کتاب روی خط چشم برای شما مناسب است اگر

• به مجموعه‌داستان‌های اجتماعی کوتاه علاقه دارید.
• دوست دارید روایت‌هایی با نثر ساده و روان درباره زندگی روزمره بخوانید.
• کنجکاوید نگاه متفاوت یک نویسنده به اشیای معمولی را ببینید.

در بخشی از کتاب روی خط چشم می‌خوانیم

نان مقدس است. در همه‌ی ادیان و همه‌جای دنیا. نمی‌خواهم مقدس بودنش را عَلَم کنم و بکوبم سر این بدبخت. تعصبی ندارم، نمی‌خواهم بهانه‌ بیاورم. تکلیفم با خودم روشن است. دیگر نان بسته‌ای نمی‌خرم، هرگز. نه آن‌که خصومتی با این شرکت‌ها داشته باشم یا بخواهم بگویم بسته‌بندی شدنش به تقدسش لطمه می‌زند، نه، به یک دلیل کاملن مشخص؛ به ‌خاطر تو نمی‌خرم ممدآقا، به ‌خاطر تو. تویی که با رفتارت همه‌چیز را زیر سؤال بردی. به چیزی فکر نکردی، به انسانیت پشت کردی و از بچه‌محلی، از همشهری بودن ما نهایت سوءاستفاده را کردی.

هنوز در خرید نان نوعی آزادی احساس می‌کنم که هر چند خوشایند است، هیجان‌انگیز نیست. ریسکی ندارد، خوب و بد بودنش همان لحظه‌ی خرید مشخص می‌شود. چک‌و‌چانه‌اش را می‌زنی، می‌خری و می‌روی. همیشه نقدی می‌خری و انتظاری در کار نیست.

همیشه نان را از نانوایی بوستان می‌خرم، تنها نانوایی بربری این اطراف. گذشته از این‌که بربری را به بقیه‌ی نان‌ها ترجیح می‌دهم، هم نزدیک‌تر است و هم شاطر فهمیده‌ای دارد. نقدی می‌خرم و تمام، خودم را درگیر حساب‌های دفتری نمی‌کنم. یک فاصله‌ای را با شاطر حفظ می‌کنم. سلام، خداحافظ؛ دوستی‌ای در کار نیست. قرار نیست رفاقتی شکل بگیرد. شاطر‌جماعت همین که جواب سلامت را بدهد کافی‌ست. همین که همیشه پول خُرد داشته باشد بس است. همین که خارج صف نان ندهد هنر کرده. تجربه ثابت کرده امروز فلانی شاطر است فردا کسی دیگر. پس قرار نیست خودت را گرفتار شاطر کنی. پولت را می‌دهی و نانت را می‌بری.