زندگینامه و کتاب‌های بروس لی

زندگینامه بروس لی

بروس لی (Bruce Lee) با نام چینی لی جون فن (Lee Jun-fan) در روز 27 نوامبر سال 1940 و در محله‌ی چینی‌های سانفرانسیسکو چشم به جهان باز کرد. زندگی در آمریکا برای این فرزند تازه متولد‌شده طولی نکشید و بروس لی کوچک، همراه با پدر و مادرش، خیلی زود راهی هنگ گنگ شدند. پدر لی از اهالی هنر‌های نمایشی بود، بدین‌واسطه ارتباط پسر با دنیای هنر نیز خیلی زود شکل گرفت و او را درحالی که هنوز نوزاد کوچکی بود، مقابل دوربین‌های ضبط تصاویر سیاه‌ و سفید آن دوره قرار داد. یادگیری اولین حرکات فنون رزمی نیز به واسطه‌ی حمایت‌های پدر بروس لی و توسط اساتیدی که از دوستان او بودند صورت گرفت. علاقه‌ی دیگر لی، یعنی مطالعه‌ی علوم فسلفی و به‌ویژه فلسفه‌ی چینی و آسیایی نیز با ورود او به دانشگاه واشنگتن، رنگ‌وبوی جدی‌تری گرفت. درعین‌حال این آموزش‌ها خیلی زود با آموخته‌های رزمی بروس لی در هم‌می‌آمیخت. درحقیقت بروسلی نه کنگ فو را مقوله‌ای جدا از فلسفه و ذهن‌آگاهی می‌دانست و نه فلسفه را بی‌ارتباط با هنر‌های رزمی می‌پنداشت.

اما ورود لی جون فان به آمریکا و آغاز کار او نیز داستان جالبی داشت. سال‌های ابتدایی زندگی بروس لی با دردسر‌های جوانی و شور او برای مبارزات همراه بود؛ به‌طوری که وقتی تنها هجده سال داشت، مدام به درگیری‌های خیابانی و حتی درگیری با پلیس تن می‌داد و از طرف دیگر در دبیرستان نیز وضعیت چندان خوبی نداشت و تجربه‌ی اخراج را نیز پشت سر گذاشته بود. برای همین خانواده‌ی لی دست‌به‌کار شدند و تصمیم گرفتند که بروس را راهی قاره‌ی آمریکا کنند تا ادامه‌ی تحصیلاتش را در سیاتل و نزد دوستان خانوادگی‌شان بگذراند. اما هیچ‌کس تا آن لحظه خبر نداشت که این تصمیمِ به ظاهر ساده، جرقه‌ی خلق یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌های فیلم‌های رزمی را رقم خواهد زد!

بروس لی یا لی جون فن از همان سال‌های جوانی و حتی زمانی که به تدریس هنر‌های رزمی مشغول بود، به دنیای سینما و بازیگری عشق می‌ورزید. این آرزو، زمانی که بروس به استادی و مربی‌گری ستاره‌های بزرگ سینما مثل استیو مک‌کوئین درآمد، رنگ و بوی جدی‌تری نیز به خود گرفت. هرچند ورود به دنیای بزرگ و اسرارآمیز تصویر چندان کار راحتی نبود و مخصوصاً درخشش در میان خیل عظیمی از بازیگران مطرح سفید‌پوست برای یک جوان چینی کار غیرممکنی به‌نظر می‌رسید، اما هیچ کدام از این‌ها مانع رشد پسر جوانی به نام بروسلی که این روز‌ها او را به‌عنوان نماد سینمای رزمی می‌شناسیم، نشدند.

اولین حضور رسمی بروس لی در سینما زمانی رقم خورد که یکی از کارگردانان آن روز آمریکا، حرکات رزمی و نمایشی او را در یک رقابت بین‌المللی مشاهده کرد. به این ترتیب خیلی زود اولین پیشنهاد تلویزیونی بروس لی رقم خورد و از او خواسته شد تا در اولین ایفای نقش جدی‌اش، در سریال «زنبور سبز» ظاهر شود. بدین‌ترتیب حضور لی در قاب جادویی تلوزیون رقم خورده بود و حالا پیشنهاد نقش‌های مختلف، ازجمله پیشنهاد بازی در فیلم تلویزیونی «بتمن»، یکی پس از دیگری در خانه‌ی این رزمی‌‌کار جوان و پرروحیه را می‌زدند.

با بازگشت بروس لی به هنگ کنگ و چین، درخواست کمپانی‌های چینی برای بازی در نقش‌های مختلف نیز به‌مراتب بیشتر شده بود؛ چراکه بروسلی با سبک ویژه‌ی خود در مبارزه، شور و هیجان تازه‌ای به فیلم‌های رزمی می‌داد و جمعیت تازه‌ای از طرفداران این ژانر مخصوص را روانه‌ی باجه‌های بلیط‌فروشی می‌کرد. فیلم‌های سینمایی مانند «ضربه‌ی نهایی»، «مارلو» و «رئیس بزرگ»، تنها بخشی از موفقیت‌های تصویری این بازیگر توانمند در دوران پرکار او بودند. اما هنوز مرحله‌ی بزرگ دیگری از موفقیت بروس لی، یعنی ورود این استاد بزرگ کنگ‌فو به کمپانی بزرگ فیلم‌سازی برادران وارنر، از راه نرسیده بود.

پس از ورود به این کمپانی بود که بروس لی به چهره‌ای جهانی تبدیل شد و در معرفی فرهنگ شرق به آمریکایی‌ها و دیگر مردم دنیا، به موفقیت‌های بزرگی دست یافت. فیلم «اژدها وارد می‌شود» به کارگردانی رابرت کروز، شروعی دوباره و کاملاً متفاوت در زندگی کاری این هنرمند بزرگ بود؛ شروعی که با یک پایان ناگهانی و نا‌به‌هنگام، به کلی زیرورو شد. در مراحل پس‌تولید این فیلم و در روزی که بروس لی یا همان لی جن فان، در استودیوی ضبط صدا حضور داشت، سردرد و سپس بی‌هوشی ناگهانی این بازیگر او را راهی بیمارستان کرد.

هیچ‌کدام از دوستان، اطرافیان و هواداران او توقع چنین اتفاقی را نداشتند، اما فردای آن روز، یعنی در بیستم ژوئیه‌ی سال 1973 بروس جوان، درحالی‌که تنها سی‌ودو سال از زندگی‌اش می‌گذشت و در اوج سلامتی، توانایی‌های درخشان رزمی و آمادگی جسمانی به‌سر می‌برد، دیگر زنده نبود. علی‌رغم حدس‌وگمان‌های بسیار، راز مرگ بروس لی برای همیشه، حتی تا امروز هم سربه‌مهر مانده است. البته بسیاری معتقدند که در این قضیه، هیچ رازی در کار نیست و این تصادف، تنها بر اثر شوک دارویی و تأثیر مسکن‌های مصرفی برای سردرد بوده است.

لی جون فان در طی سال‌ها فعالیت تصویری و سینمایی خود، هیچ‌گاه از عشق بی‌مثالش به هنر‌های رزمی اصیل شرقی دور نشد و تمرین و تلاش‌های بسیار او در سبک‌های مختلف هنر رزمی توانست او را به سمت ابداع سبک ویژه‌ی خود به نام «جیت کان دو» سوق دهد؛ سبکی که در کنار ویژگی‌های منحصر‌به‌فردش، از نقایص و ضعف‌های سبک‌های گذشته نیز پاک شده بود. بروس لی بر طبق باورهای خود، در طراحی این سبک تمام توانش را به‌کار گرفت تا چیزی را ابداع کند که مانند گذشته، تبدیل به قیدوبندی که دست رزمی‌کار را ببندد نشود؛ بلکه به او، زیستن در شرایط واقعی مبارزه و برخورد با حریف‌های واقعی را بیاموزد. چراکه از نظر لی جون فان، هنرهای رزمی، نوعی شیوه‌ی زندگی هستند و نه صرفاً فنون مبارزه.

بروس لی در طی سال‌ها فعالیت سینمایی، تجربه‌ی کارگردانی را نیز پشت سر گذاشت و فیلم‌هایی مانند «راه اژدها» را با کارگردانی خودش، بر پرده‌ی سینماها اکران کرد. بروس لی همچنین به جهت آشنایی‌ با فنون ذهن‌آگاهی و کشف ارتباط عمیق آن با هنر‌های زرمی، دست به قلم برد و کتاب‌های مختلفی مانند «افکار بارز (درس‌هایی برای زندگی روزمره)» را به نگارش درآورد؛ کتابی که این‌روز‌ها به‌واسطه‌ی آن، میلیون‌ها نفر از هواداران این هنرمند و نظریه‌پرداز بزرگ شرقی، راه و روش فکری و سبک زندگی او را دنبال می‌کنند و یادش را در میان خود زنده نگه می‌دارند.

بهترین کتاب‌های بروس لی

کتاب افکار بارز (درس‌هایی برای زندگی روزمره) (Striking thoughts)، مجموعه‌ای از نظرات و تفکرات بروسلی درباره‌ی فلسفه و تلفیق آن با هنر‌های رزمی است. این کتاب یکی از معدود آثاری‌ست که سبک زندگی و شیوه‌ی تفکرات لی را به‌طور مستقیم در اختیار مخاطب قرار می‌دهد و افراد را با جهان‌بینی این هنرمند بزرگ آشنا می‌کند. خبر خوب آنکه، شما هم‌اکنون می‌توانید کتاب الکترونیک افکار بارز (درس‌هایی برای زندگی روزمره) را از سایت و اپلیکیشن کتابراه دریافت نمایید، با راه‌ورسم زندگی و همچنین رازهای موفقیت از نگاه این مرد بزرگ آشنا شوید و با ایجاد تغییر در زندگی خود، به موفقیت دست یابید.

کتاب آموزش گام به گام کنگ‌فو: تکنیک‌ها، تاکتیک‌ها و قوانین (Bruce Lee The Tao of Gung Fu: Commentaries on the Chinese Martial Arts)، اثری ناب و بی‌نظیر از استاد بزرگ کنگ‌فو، بروس لی است. او در طول زندگی خود، آموزگار بسیاری از مشتاقان یادگیری فنون رزمی بود، اما در این کتاب ویژه و مصور، او این امکان را برای خیل عظیم‌تری از طرفداران خود در سراسر جهان فراهم آورده تا در هر زمان که مایل باشند، بتوانند از نکات و فنون ویژه‌ی هنرهای رزمی بهره ببرند و با تحولات عظیمی که بروسلی در سبک‌ هنر‌های رزمی خلق کرده، بیشتر آشنایی پیدا کنند. این اثر که از بهترین کتاب‌های بروس لی به‌شمار می‌آید، بر طبق باورهای مبنی بر آموزش فنون رزمی در شرایط واقعی طراحی شده است.

جوایز و افتخارات بروس لی

• جایزه‌ی فیلم هنگ کنگ برای یک عمر دستاورد هنری، در سال 1994
• جایزه‌ی فیلم هنگ کنگ برای ستاره قرن، در سال 2005
• جایزه‌ی یک عمر دستاورد از انجمن هنرهای رزمی استرالیا، در سال 2011
• جایزه‌ی عالی ستاره‌ی فیلم از طرف انجمن ووشوی چین، در سال 1998
• جایزه‌ی ویژه‌ی هیئت داوران برای بهترین فیلم بلند از جشنواره‌ی فیلم اسب طلایی تایوان، برای فیلم «مشت خشم» در سال 1972

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از زندگی بروس لی

• مستند «بروس لی: سفر یک جنگجو (Bruce Lee: A Warrior's Journey)» به کارگردانی خود بروس لی و تولید‌شده در سال 2000، یک مستند زندگی‌نامه‌ای است که در آن، مخاطب با بخشی از روند کاری و پشت‌صحنه‌ی فیلم‌های این رزمی‌کار آشنا می‌شود.
• مستند «اتوپسی، ساعت‌های آخر زندگی (Autopsy: The Last Hours of)» یک مجموعه‌ی دنباله‌دار است که در هر قسمت، به مرگ مشکوک و ناگهانی یک فرد مشهور می‌پردازد. در سال 2017، یکی از قسمت‌های این مستند ساخته شد و در آن از نقاط مبهم ماجرای مرگ بروسلی، با توجه به مستندات مختلف صحبت شد.
• فیلم سینمایی «اژدها: داستان بروس لی (Dragon: The Bruce Lee Story)» یک درام زندگی‌نامه‌ای به کارگردانی راب کوهن (Rob Cohen) است. در این فیلم که در سال 1993 به تولید رسیده، قسمت مهمی از ماجراهای زندگی بروس لی روایت می‌شود.
• «زندگی بروس لی (The Life of Bruce Lee)» نیز از دیگر مستند‌های ساخته‌شده بر اساس دوران زندگی این رزمی‌کار بزرگ است. این مستند سال‌های ابتدایی زندگی لی جن فان تا پایان حیات او در سال 1973 را روایت می‌کند. گای اسکتر (Guy Scutter) کارگردان این اثر، ماه‌ها با اعضای مختلف خانواده و دوستان و همکاران بروس لی مصاحبه کرده و نتایج آن را در این فیلم نمایش داده و در نهایت نیز مستند خود را با یادی از برندون لی، پسر بروس لی به پایان می‌رساند. این فیلم محصول سال 1994 است.

حقایقی جالب درباره بروس لی

• بروس لی به‌واسطه‌ی شغل پدرش در حوزه‌ی نمایش و سینما، در کودکی بارها در نقش‌های کوتاه حاضر شد؛ به‌طوری که وقتی تنها هجده سال داشت، ایفای نقش در برابر دوربین بیست فیلم مختلف را در کارنامه‌ی خود داشت.
• بروسلی در ابتدا بابت قوانین محدودیت آموزش هنرهای رزمی به افراد غیرچینی و غربی و همچنین به‌علت اصالت غیر‌چینی‌ای که از جانب خانواده‌ی مادری داشت، با مشکلات فراوانی از سوی اساتید کنگ‌ فو مواجه گشت. البته این مشکلات بعدها به‌واسطه‌ی صحبت دوستان و تلاش‌های بی‌وقفه‌ی خود او برطرف شدند.
• لی جون فان پیش از شروع به تدریس هنر‌های رزمی، مدتی در آمریکا به کار در رستوران و همچنین پیش‌خدمتی مشغول بود.
• صحنه‌های مبارزه‌ی بروسلی با چاک نوریس، رزمی‌کار آمریکایی و کریم عبدالجبار، بسکتبالیست نامی آمریکا، به‌عنوان به یادماندنی‌ترین صحنه‌های سینمای رزمی یاد می‌شوند.
• پسر بروس لی، یعنی برندون لی که همچون خود او از هنرمندان رزمی‌کار بود، در فیلم‌های مختلفی به نقش‌آفرینی پرداخت. اما نکته‌ی تلخ ماجرا این‌جا بود که برندون، علاوه‌بر توانایی بالا در هنرهای رزمی، چیزهای دیگری مثل مرگ زودهنگام را نیز از پدرش به ارث برده بود. برندون لی درحالی‌که هنوز به سی‌سالگی هم نرسیده بود، در صحنه‌ی فیلم‌برداری یکی از فیلم‌هایش در سینمای هالیوود، بر اثر شلیک اشتباهی اسلحه، جان خود را از دست داد.
• جکی چان، دیگر رزمی‌کار مشهور سینما و از نسل‌های بعدی بازیگران فیلم‌های رزمی، در صحنه‌ای کوتاه از فیلم «اژدها وارد می‌شود»، با بروس لی هم‌بازی شده بود.

جملات برگزیده بروس لی

• یک معلم هرگز حقیقت را نشان نمی‌دهد. او یک راهنما است؛ یک اشاره به حقیقتی‌ست که هر دانش‌آموز باید آن را برای خود پیدا کند. یک معلم خوب فقط نقش یک کاتالیزور و سرعت‌بخش را دارد. (کتاب افکار بارز)
• من از کسی که ده‌هزار ضربه‌ی مختلف را تمرین کرده است نمی‌ترسم، بلکه از کسی می‌ترسم که یک ضربه را ده‌هزار بار تمرین کرده است. (از گفته‌ها)
• ذهن خود را خالی کنید. بی‌شکل باشید، مثل آب. آب را در فنجان می‌ریزی، شبیه فنجان می‌شود. آب را داخل بطری می‌ریزی، تبدیل به بطری می‌شود. می‌گذاری در قوری، شکل قوری می‌شود. آب می تواند جاری شود، یا ممکن است سقوط کند. آب باش دوست من! (از گفته‌ها)

بروس لی درمیان ایرانیان

بروس لی علاوه بر قدرت شگفت‌آور خود در سینمای هالیوود و هنگ کنگ، طرفداران زیادی میان کشور‌های مختلف و از جمله ایران نیز داشته و دارد. سبک رزمی او و بازی‌های فوق‌العاده‌اش در فیلم‌ها، تا سال‌های سال انگیزه‌بخش و الگوی جوانان بسیاری برای شرکت در کلاس‌های ورزشی و رونق گرفتن هنر‌های رزمی در ایران بود. فیلم‌های سینمایی بروس لی، بار‌ها و بار‌ها در تلویزیون ایران به نمایش درآمده و طرفداران زیادی را پای تماشای نقش‌آفرینی‌های زیبای این هنرمند نشانده است.